‘Kardeş  kardeş’  sertifikasyon… (mu ?) (‘Certification  Brotherhood’ or what…?)

Boeing 737 Max  ailesi

Atalarımız,  ‘ateş olmayan  yerden  duman  çıkmaz’  demiş. Bu  sözü  günümüze, ‘ateş  yakarsanız  dumanını  gizleyemezsiniz’ diye   uyarlayabiliriz !

Önce  ‘Lion  Air’, daha  sonra  da  ‘Ethiopian  Airways’  Boeing 737  Max 8  kazası ‘dumanı  farkedilmeye  başlanan’  bir  ateşe  dönüşmek  üzere !

Dış  basında  yayımlanan  bazı  haberlere  göre, ABD  Adalet  Bakanlığı  gerek  üretici firma  Boeing  ve  gerekse   ABD  sertifikasyon  otoritesi  FAA (Federal  Aviation  Administration; ABD)  hakkında, kazaya  uğrayan  uçak  tipinin  sertifikasyonunun  yeterliliği  üzerine  bir  soruşturma  başlatmış.

Kısaca  belirtelim: Sivil  uçak  (uçuşa  elverişlilik) sertifikasyonunda, Dünyanın  en  etkili  otoritesi  FAA. Hemen  sonra, Avrupa  Birliği  otoritesi  olan  EASA (European Aviation Safety  Agency)  gelmekte. Bunları da, ülke  bazlı  otoriteler  takip etmekte: İngilterede CAA, Ülkemizde  SHGM… gibi.

Birçok  ülkenin  askeri  havacılık  otoriteleri  de  mevcut. ABD’de   silahlı  kuvvetlerin bağımsız  otoriteleri  mevcutken, Avrupa  Birliğinde  MAWA, ülkemizde  de  TAHO  mevcut. (Yanlış  mı  hatırlıyorum ?)

*

Dylon Scott  tarafından, Seattle  Times’te  19  Mart 2019’da  yayımlanan  bir  habere  göre,  Boeing 737 Max  uçağının  sertifikasyonunda  FAA  ve  Boeing  firmasının bir ‘cozy’ işbirliği  olmuş !  (Cozy relationship: Hafiften gizli, gereğinden  yakın  bir  ilişki !)

Bu  iddiaya  göre, Boeing  ve  FAA, yeni geliştirilen uçağın biran  önce  uçuşa  verilebilmesi  için, ‘fazla  hızlandırılmış’  bir  sertifikasyon  süreci  uygulayarak, ‘kısa  devreler’ (cut  corners) yapmış ! Uçağa  yeni  bir  uçuş  kumanda (kontrol)  sistemi  takıldığı pilotlara  dahi (gerektiği  gibi) bildirilmemiş !

Bu  uçaklardan  ilki  Ekim 2018’de, ikincisi  de 10  Mart 2019’da kazaya  uğradı. Kaza  inceleme  bulguları, meydana  gelen  her  iki  kazanın  da uçuş  kumanda / kontrol  sisteminin  tasarımıyla  ilişkili  görünmekte; kısaca, bu iki  kazanın  oluş  şekli  büyük  benzerlikler  taşımakta.

Kaynak gazetenin  eriştiği  bilgilere  göre, üretici  firma  uçaklara  yeni  takılan  kumanda sisteminin (yazılımın) uçaklara  ne  seviyede  kumanda verebileceği, pilot kumandalarının sistemin  davranışını  nasıl  etkileyeceği  hususları tasarımcı  tarafından  yeterli  derinlikte  analiz edilmedi. Kazalardan  sonra, FAA, uçağın  kumanda  sisteminin  yunuslama (pitch) kumandasını,  dokümanlarda  başlangıçta  ifade  edilenden  daha  büyük  miktarda, uyguladığını  öğrendi !

Mevcut  durumda, bu uçakların  uçuşu  Dünya genelinde  durdurulmuş  durumda.

The Seattle Times  adına  Dominic Gates tarafından  gerçekleştirilen  araştırmada, bu  uçağa  uygulanan  modifikasyonların  sertifikasyonunda FAA,  bütçe  kısıtlamalarının  da  etkisiyle,   yetkisini  artan  bir  oranda, üretici  firmaya  devretti. Mevcut sertifikasyon  kurallarına  göre, Otoriteler, sertifikasyondaki  kontrol / test  yetkilerinin  bir  kısmını, bu  sahadaki tecrübesini  ve  sahip  olduğu  sisteminin  yeterliliğini  kanıtlayan  firmalara-kontrollu  bir şekilde-devredebilmekte.)

New York  Times’ın yakın  geçmişte  yayımladığı  bir  haberde, FAA’in  2005’te, imalatçı  firmaların,  ‘uçuş  emniyeti  açısından  kritik  olan  sertifikasyon  uygulamaları’  için,  kendi  personelini  kendisinin  seçmesine izin  veren  bir  uygulama  başlatmış  olduğu  duyuruldu. (Daha  önce, bu  görevlere  atanacak  personel Otoritenin uygun  görmesi halinde atanabilmekteydi.)

Basında  yer  alan  bilgilere  göre, Boeing 737 Max’ların  uçuş  kumanda  sistemine  uygulanacak  yazılım  değişikliklerinin Nisan 2019’da  sonuçlandırılması  planlandı. Ancak, bu  sistemin  tasarımında  ne  gibi  hatalar  yapıldığı  hususunda, ABD  Ulaştırma  Bakanlığının, sertifikasyon  bağlamında,  FAA  üzerindeki  incelemesi henüz  başlamış  durumda.

The Seattle Times’ın  araştırmasına  göre, Boeing  Firması Boeing 737 Max’lara  uygulanan  uçuş  kumandası  sertifikasyonunda  üretici  firma  fazla  sorumluluk  üslendi. Geliştirilen  yeni  sistemin  (MCAS) davranışı  hususunda pilotların  ayrıca  eğitilmesini  ve  bu  teknik  bilginin  Uçuş  El  Kitabına detaylı  olarak  sokulmasını  gerekli  görmedi.  Gerekçesi, tasarruftu !  FAA  de, sertifikasyon  görevlerinin  bir  kısmını Boeing’e  devrederek, veya bazı  görevlerini  hızlandırarak,  tasarrufta  bulunuyordu !

Kaynak  gazeteye  göre, Federal  Büyük  Jüri (Federal  Grand  Jury) de  bu  konuyu  ele  alıyor.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/3/19/18271645/boeing-737-max-8-investigation-ethiopian-airlines-faa

https://www.seattletimes.com/business/probe-of-faas-oversight-of-boeing-737-began-before-second-crash/

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.