InSight’ı-biraz-tanıyalım… (Let’s learn  a  little bit about InSight…)

InSight’in  Marsa  indiğinin resmi !

 

InSight  Mars  yüzeyinde (temsili).

(Kaynak:  NASA-JPL)

NASA’nın  Mars  aracı  InSight (Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport),  Pazartesi  gecesi,  Mars  yüzeyine  başarılı  bir  iniş  gerçekleştirmişti.  ESA’nın  aracı  Schiaparelli’nin başarısız  inişinden  sonra, gerek  NASA’nın  ilgili  çalışanları, gerekse  uzay  meraklıları  rahat  bir  nefes  aldı !

Neticede, bunlar  yüz  milyonlarca  dolar  ve  yıllar  harcanarak  gerçekleştirilen, kolay  olmayan,  projeler. NASA’nın  bu  başarısı,  şüphesiz, hepimizi  sevindirdi. Uzay  araştırmalarını  haberleştirenlerden  Mike  Wall, livescience.com’da 26 Kasım 2018’de  yayımlanan  yazısında,   bu  aracın  inişini  biraz  tanıttı. InSight  aracı,  NASA’nın  Mars  gezgini  Curiosity’nin  Ağustos 2012’deki  inişinden  sonra  gerçekleşen  ilk  başarılı  iniş  oldu.

Aracın  Mars  yüzeyine  başarıyla  indiğinin ilk  sinyali, NASA-JPL’ye,  26  Kasım  Pazartesi  saat  22:53’te  ulaştı. Aracın sistemlerinin  çalışmakta  olduğu  bilgisi  de, dakikalar  sonra, başka  verilerle  teyid  edildi.

Ancak,  ‘aracın Güneş  panellerinin  başarıyla  açıldığı’  bilgisi, ancak, saat 23:35’te alınabildi. Aracın  inişi  esnasında  çalışan  roket  motorlarının  kaldırdığı  yüzey  tozunun  yatışması  için, bu  panellerin  gecikmeli  olarak  açılması  planlanmıştı. Aracın  Marstan  gönderdiği  ilk  fotoğrafta, kamera  merceği  üzerine  yapışan  tozun  miktarı  alınan  bu  tedbirin  neden  gerektiğini  açıkça  göstermekteydi !  Diğer  taraftan,  bu  araçla  Dünya  arasında  iletişimi sağlayacak  olan   yörünge  aracı Mars  Odyssey’in  uygun  pozisyona  gelmesi  için beş  saat  kadar  beklenmesi  de  gerekmekteydi. Aracın  üzerindeki  bataryaların  mevcut  gücü  ile  bu  aracın  sadece 16  saat  süreyle  görev  yapması  mümkündü. Güneş  panellerinin  gecikmeden  açılması  gerekmekteydi. Şüphesiz  bunlar,  önceden  düşünülmüş  ve  uygun  şekilde  planlanmış  hususlar.

InSight Mars  yolculuğuna 5  Mayıs 2018’de  başladı. Bu  aracın Mars  atmosferine girişi, atmosferde  alçalışı  ve yüzeye  iniş  verileri, Marsa  bu  araçla  gönderilen  ve Marsın yanından  geçip  giden  iki  mini-robot MarCo-A  ve  MarCo-B  ile  sağlandı.

Aracın  Mars  atmosferine  dalışında, ısı  kalkanında  ortaya  çıkan  maksimum  sıcaklık 1500  santigrad  derece kadardı; çeliği  bile  ergitecek  bir  sıcaklık !  Bu  araç  atmosferde yavaşlamasını, takiben,  paraşütle  sağlasa  da, bu  paraşüt  ‘ses hızı-üstü  hızda’  görev  yapabilecek  bir  paraşüttü; mühendislik burada  kendini  göstermekte !

Araç, son  yavaşlamasını  roket  motorlarıyla  sağladı; Mars  yüzeyine  Mayıs 2008’de  indirilen Phoenix  aracında  olduğu  gibi.  Araç  Marsın Elysium Planitia  bölgesine, saate 8  kilometre  kadar  bir  hızla  ve  serbest  düşüşle,  indi. Yerden  kaldırılacak  toz  ve  taş  parçalarının  araca  zarar  vermemesi  için, iniş  roketlerinin  son  ana  kadar  çalıştırılması  tercih  edilmeyen  bir  durum !  Aracın  atmosfere  dalışından  yere  temasa  kadar  geçen  süre 6.5  dakika  kadar  olarak  hesaplandı.

Bu  aracın,  iki  yıl  süreyle,  Mars  yerkabuğunda  araştırmalar  yapması  planlandı. Bu  görev  kapsamında, yüzeyin  beş  metre  kadar  altına daldırılacak  bir  sonda  ile, Marsın  iç  yapısından  yüzeyine  gerçekleşen  ısı  transferi ölçülecek. Yüzeye  yerleştirilecek  sismometrelerle, Marsta -herhangi  bir  sebeple-oluşacak  yer  sarsıntılarını  ölçecek. Vakum  ortamında  tutulan  bu  sismometrede 2015 yılında  belirlenen  bir  sızıntı,  bu  aracın  Marsa  gönderilmesinin  iki  yıl  gecikmesine  yol  açmıştı ! (Gezegen  pozisyonlaması  sebebiyle, Mars  yolculuğunu başlatmak  için  uygun  ortam iki  yılda  bir mümkün  olabilmekte. )  Bu  aracın  üzerindeki  ekipmanla,  ayrıca, Marsın  dönme  ekseninde  ortaya  çıkan  salınım (kafa  sallama  hareketi) da  ölçülerek,  bu  gezegenin çekirdeği  hakkında  veri  toplanacak.

InSight  aracı  üzerindeki  ekipmanın  tasarım  ve  imalinde  Almanya  Uzay  Merkezi (German Aerospace Center) ve Fransa Ulusal  Uzay  Merkezi (CNES)  de katkıda  bulundu.

Mars  yüzeyinden  kaliteli  fotoğraf  çekimi  bu  aracın  ana  görevleri  arasında  olmadığından, uzay  meraklılarının  bu  sahada  bir  beklenti içinde  olmaması  gerekmekte ! Bu  araç,  sabit  bir  araç  olduğundan, diğer  gezginler  gibi  dolaşarak  fotoğraf  çekimi  zaten  mümkün  olamayacak.

Aracın,  bilim  ekipmanını  yüzeye  yerleştirmesi, çalışma  testleri  ve  kalibresi  biraz  zaman  alacak. Bu  sebeple,  ilk  bilimsel  verinin  açıklanmasının en  az beş-altı  ay  sonra  gerçekleşmesi  söz konusu.

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.livescience.com/64165-nasa-mars-insight-nails-landing.html

https://www.space.com/42561-mars-insight-landing-first-science.html

(Bugünün  seçimi)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.