Gökadalar  çarpışırsa…! (When galaxies collide…!)

Halka-gökada   AM 0644-071 (Pembe  noktalar  olası  kara  delik  ve  nötron  yıldızı adayları)

(Kaynak: X-ray: NASA/CXC/INAF/A. Wolter et al; Optical: NASA/STScI; syfy.com)

Astronomlar, halka-gökada   AM 0644-071’in,  küçük fakat  yoğun  bir  gökadanın  spiral  bir  gökada  içine  dalması  sonunda oluştuğunu  ileri  sürdü.  Bu  çarpışma, haliyle,  onmilyonlarca  yıl  önce  meydana  geldi.

Büyüğün  içine  dalan  küçük  gökada  merkezdeki  maddenin  kenarlara   saçılmasına  sebep  olmuş. Kenarlardaki  madde  yoğunlaşması  da  yeni  yıldızların  doğumunu  tetiklemiş !  Ortaya  çıkan  büyük  kütleli  ve  sıcak  yıldızların  gökadanın  mavimsi  ışımasının  sebebi  olduğu  söylenmekte. Uzun  ömürlü  olamayan  bu  büyük  yıldızların  milyonlarca  ya  da  onmilyonlarca  yıl  sürebilen ‘kısa’  ömürlerinden  sonra  patladıklarında, geriye  kara  delik  veya  aşırı  yoğun  nötron  yıldızı  kalmakta.

Bu  yıldızlar  bazı  durumlarda  birbiri  etrafında  dolanan çift-yıldız (binary)  olarak  birbirine  bağlanabilmekte. Patlayan  büyük  yıldızdan  geriye  kalan  yoğun  cisim yol  arkadaşı  yıldızdan  madde  emerek etrafında  bir  madde  diski  oluşturabilir. Kara  deliklerde  ve  nötron  yıldızlarında  gözlenen  bu  durumda, hareket  halindeki  maddede  oluşan  iç  sürtünmeler  bu  diskin sıcaklığını  artırarak  ışımasını  sağlar. Kara  deliklerin  kendileri  ışıma  yapmasa  da, etrafındaki  disk  ışıyarak, bir  anlamda,  kara  deliğe  giden  yolu  aydınlatır !

Oluşan  bu  diskin  sıcaklığı milyonlarca  santigrad (kelvin,…)  dereceye  ulaşabilir.  Bu  durumda  bu  madde diski   üstten  ve  alttan, x-ışını ve  parçacık  yayımlamaya/fırlatmaya  başlar. Chandra  x-ışını  teleskobuyla  gerçekleştirilen  gözlemlerde bu x-ışınları  da  gözlendi.

Bu  gökadanın  dış  halkasında  kara  deliklerin  ve  nötron  yıldızlarının  varlığı  belirlendiğinde, bu  gökada  çarpışmasının  gerçekten  meydana  geldiği  ispatlanmış  olacak…diyor  Phil  Plait, syfy.com’da (Bad  Astronomy) 10  Eylül  2018  tarihinde  yayımlanan  yazısında !

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.syfy.com/syfywire/wham-bullseye-galactic-collision-creates-a-ring-of-black-holes-and-neutron-stars