Bazıları ‘sıcak’  sever…! (Somebody  likes…hot…!)

Parker  sondası Güneşin  önünde (temsili).

(Kaynak: NASA/syfy.com)

Ancak,  bu  ‘sıcak’  gerçekten  sıcak !

NASA,  bu  defa,  Güneşe  bir  sonda (probe)  gönderdi.  Adı:  Parker  Güneş  Probu (Parker  Solar  Probe)…  Phil  Plait, syfy.com’da, 13  Ağustos  2018’de  yayımladığı  haberde bu  gelişmeyi  duyurdu.

12 Ağustos  2018’de  yola  çıkarılan  bu  araç Güneşin  manyetik  alanını ve  Güneş  rüzgarlarının  nasıl  oluştuğunu  araştıracak. Bilim  insanları, Güneş  fırtınalarının  Güneşin  manyetik  alanı  ile  ilşkili  olduğunu  ileri  sürdü. Koronal  Kütle  Fırlatımı (coronal mass ejections) olarak  ifade  edilebilecek  bu  patlamaların  saatte 10  milyon  kilometre  hızla, bir  milyar  ton  plazmayı Güneşin  ötesine  fırlatabildiği ölçüldü/hesaplandı. Güneşin 2012’de  fışkırdığı  bir  patlama  bugüne  kadar  gözlenen  en  büyük  patlamaydı. Neyse  ki, bu  Güneş  rüzgarı  Dünya  istikametinde  değildi. Güneş  patlamalarının  tetiklediği  Güneş  rüzgarları Dünyaya  ulaştığında elektrik  dağıtım  şebekelerine  çok  ciddi  hasar  verebilmekte !  Güneş  rüzgarları  sebebiyle, 10  Mart 1989’da, Kanada’nın  kuzey  bölgelerinde  böyle  bir  enerji  nakil  hattı  hasarı  yaşandı. Kısa  dalga  radyo  yayımı bir  süreliğine  engellendi.

Bilim  insanları, Güneş  rüzgarlarının daha  kapsamlı  araştırılması  halinde, Dünyaya  ve  uzayda  dolaşan  uydulara  verebileceği  zararın  önceden, daha  iyi  bilinerek  tedbirler  geliştirilebileceğini  düşünmekte. Sonda  Parker  de  tam  da  bu  amaca  yönelik  olarak  fırlatıldı.

Sonda  Parker’de  dört  araştırma  ekipmanı  mevcut: FIELDS  ekipmanı Güneş  yakınındaki elektrik  ve  manyetik alanları  ölçecek. WISP (Wide-Field Imager  for Parker  Solar  Probe),  Parker’in  üzerindeki  tek kamera. Güneşin  üst-atmosferi  olan  tacının (Corona) görüntüsünü  alacak.  SWEAP (Solar Wind Electrons Alphas and Protons Investigation) Güneş  yakınındaki  atomaltı  parçacıkların hızını, yoğunluğunu, ve  sıcaklığını  ölçecek.  IS⊙IS (Integrated Science Investigation of the Sun)  Güneşten  esen  atomaltı  parçacık  rüzgarının kaynağını, ivmelenmesini, Güneşten  nasıl  uzaklaşabildiğini  araştıracak. Bu  uydu, bilimsel  araştırmalarına Kasım  2018’de  başlayacak. Araç,  Güneşin  etrafında bir  dolanışını   88  günde tamamlayacağı dışmerkezli  bir  yörüngeye  yerleştirilecek.

Parker  sondası  uzay  yolculuğuna  United Launch Alliance  firmasının   Delta IV Heavy  roketiyle  fırlatıldı. Bu  roket  sistemi,  bugüne  kadar  inşa  edilmiş  en  güçlü fırlatma  sistemi. Buna  ihtiyaç  duyulma  sebebi  Dünyanın  saniyede 30  kilometre  kadar  olan  yörünge  hızı. Güneşe  ulaşabilmek  için,  fırlatılacak  aracın Dünyanın  gravitasyon  kuvvetinden  kurtulabilecek  kadar  hızlı, Güneşe  ulaşabilecek  kadar  da  yavaşlatılmış  olması  gerekli. Her  ikisi de roket  gücü  gerektiren  eylemler !

Prop, fırlatılışını  takiben alçak-Dünya  park  yörüngesine  sokuldu. (Bu  yörünge, Dünyadan  uzağa  gönderilecek  uzay araçlarının  soluklandığı  bir  bekleme  noktası  olarak  düşünülebilir.  Aracın  yolculuk  için  gerekli  sistemlerinin  kontrolu  bu  safhada  yapılır.

Parker  bu  yörüngenin  yarı  noktasına  gelince, kendisine Dünyanın  yörünge  hareketinin  ters  yönünde  büyük  bir  tepik  atıldı !     Güneşe  varailmek  için,  aracın  Venüsün  yakınından  geçip, onun  gravitasyon etkisini  de  kullanarak, yörüngesinde  daha  da  yavaşlaması (yörüngesel  enerjisinin  bir  bölümünü  kaybetmesi)  gerekecek. (Gezegenler  ve  diğer  gök  cisimleri   aynı  yönde  ilerleyecek  cisimleri (uzay  araçlarını)  hızlandırırken,  ters  yönde  ilerleyecekleri  yavaşlatır.)  Yavaşlamak  Güneşe  yaklaşmak  demek. Parker’in  bu  hız-enerji  kaybı  manevrasını  bir  defa yapması  yetmeyecek,  bunu  Venüsün  yakınından yedi  defa  geçerek,   tekrarlaması  gerekecek. Güneşe  ulaşmak  sanıldığı  kadar  kolay  değil.

Bu araç, 2025’te,  hızı  saatte 700  000  kilometreye  ulaşmış  olarak,  Güneşin  yüzeyinin  altı   milyon kilometre  yakınından  geçecek. Şüphesiz,  Güneşe  yaklaşmak  için  yavaşlamak  gerekirken,  Güneşe  fazla  yaklaşıp “kebap”  olmamak  için  de,  yörüngede  kalmayı  mümkün  kılacak  kadar  da  hızlı  olmak  gerek ! Bu  yüksek  hız  bunun  için.

Bu  hız,  insan  yapısı  uzay  aracıyla  erişilmiş en  yüksek  hız  olacak. Dünyanın  çevresini  bir  saatte  18  defa  dolanmaya  yetecek  bir  hız !

Güneş  sıcak… Ne  kadar  yaklaşılırsa, o  kadar  daha sıcak…!

Parker’ın  bu  sıcak  ortamda  hayatta  kalabilmesi  için, 11  santimetre  kalınlığında, karbon  kompozit  malzemeden yapılmış  bir  ısı  kalkanı  mevcut. Genişliği 2.3  metre  kadar. Probun  gövde  genişliği  ise  bir  metre  kadar. Bu  kalkanın  sıcaklığının 1400  santigrada  kadar  yükseleceği  hesaplandı. (Börek  pişirme  sıcaklığının  yedi  katı !)  Bakırı  ve alüminyumu  ergitmeye  yetecek  bir  sıcaklık. Tabi,  bunlar  bilimsel  araştırma  ve  mühendislikle  başarılabiliyor.

Proba  verilen isim, Eugene  parker’den gelmekte. Güneş  rüzgarlarını  tanımlayan  öncü astronom  Eugene  Parker’den. Parker  halen  hayatta;  bu  fırlatmayı  da  izleyebildi. Önemli  bir  hayalinin  gerçekleştiğine  tanıklık  ederk, çok heyecanlanmış  ve  gururlanmış  olmalı !

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.syfy.com/syfywire/nasa-launches-a-probe-to-study-the-most-dangerous-star-in-the-sky-the-sun