Einstein…tekrar  mı  kazandı…?  (Einstein….wins, again…?)

(Kaynak: ESO/L. Calçada/spaceengine.org/space.com)

Chelsea Gohd’un space.com’da 26 Temmuz  2018’de  yayımlanan  haberine  göre, Einstein’in  “göreceliği” (relativity)  tekrar  doğrulandı !

Araştırmacılar, Samanyolunun  merkezinde  yer  alan  kara  deliğin  yörüngesinde  dolanan  bir  yıldızın hareketi,  Einstein’in  ileri  sürdüğü  gibi,  “genel  göreceliğin”  etkilerini  gösterdi.

Bu  sitede  daha  önce  de açıklandığı gibi, Samanyolu  gökadamızın  merkezinde Sagittarius  A* (Sgr A*) adı  verilen  devasa  bir  kara  delik  bulunmakta. Kütlesi  Güneşin  kütlesinin  dört  milyon  katı  olduğu  hesaplanan  bu kara  delik, bir  “kara  delik”  olduğu  için,  optik  teleskoplarla  gözlenememekte. Bulunduğu  bölgenin  toz-gaz  katmanının  arkasında  kalması gözlem  için  ilave  engellerden.

Bu  kara  deliğin  çok  büyük  gravitasyon  kuvveti yakınındaki  yıldızların etrafında hızla  dolanmasına  sebep  olmakta. Zaten,  yıldızların  bu  dikkat  çekici  hareketleri  bu  gök  cisminin  oradaki  varlığına  da açık  bir  kanıt  oluşturmakta.

Avrupa  Güne  Gözlemevini (European Southern Observatory-ESO)  kullanan  araştırmacıların yirmialtı  yıl  süren  araştırmalarından  sonra vardıkları  sonuçlar  26  Temmuz  2018  tarihinde  gerçekleştirilen  kapsamlı  bir  basın  konferansıyla  duyuruldu.

Sgr A*’nın  yörüngesinde  16  yıl  süren  bir  periyodla  dolanan  yıldız  “S2”   bu  kara  deliğe  en  yakından  geçişini  Mayıs  2018’de  gerçekleştirdi. Astronomlar  bu  sayede,  Einstein’in  “göreceliğinin”  bu  yıldız üzerine  etkilerini  inceleyebilmeleri  mümkün  olabildi.

ESO’nun  Şili’deki VLT’si (Very Large  Telecope)   üzerindeki  GRAVITY, SINFONI ve  NACO ekipmanını  kullanan  araştırmacılar, Dünyadan 26000 ışık  yılı  uzaklıktaki  bu  yıldızın  yörünge  hareketini  detaylı  olarak  gözledi.  Sgr A*’nın  yakınından saatte 25  milyon  kilometre  hızla  geçtiği  belirlenen  yıldız S2’nin “saptırılmış ışığı”nın (warped  light)   “genel  göreceliğin”  öngördükleri  ile  uyumlu  olduğu  belirlendi.  Kısaca, bu  yıldız,  ışığının  saptırılmış  olması  sebebiyle  “S2”nin  ışığı “kızıla  kayma” (redshift)  etkisi  göstermekte.

Bilim  insanları ışığın  “kızıla kaymasının” Evrende  yol  alırken, gravitasyonun  fotonlara   etkisi  sebebiyle  oluştuğunu  söylemekte.

Einstein’in genel  görecelik  kuramına  göre, elektromanyetik radyasyonun  dalgaboyu gravitasyon  çukurundan çıkarken uzar. Fotonların  gravitasyondan  kaçabilmeleri  için  enerji  harcamaları  ancak  hızlarının  ışık  hızının  altına  düşmemesi   gerekir. Bu  sebeple, sarfedilecek  enerji  hızı  azaltmazken, frekans  değişikliğine  (azalmasına)  yol  açması  gerekir.

Bir  fotonun enerjisi  azalırken  frekansı  da  azalır. Bu  durumda  fotonun  dalgaboyu  uzar, elektromanyetik  spektrumun  kızıl  ucuna  doğru  kayar. Bu  sebeple,  bu olaya  kızıla  kayma  denmekte. Bu  etki, 1960’lı  yıllarda  gerçekleştirilen laboratuvar  deneylerinde doğrulandı.

Bunun tersi de  doğrudur. Gravitasyon  çukuruna  düşen (veya çok  büyük  kütleli  bir  cisme  yaklaşan)  fotonun, kazanacağı  enerji  sebebiyle,   dalgaboyu  kısalır, gravitasyonel  olarak maviye  kayar.

Kara  deliğin gravitasyon  alanı yıldız “S2”nin  yaydığı  ışığın   dalgaboyunun  uzamasına  sebep  olur. Araştırmacılar,  ölçülen  bu  kızıla  kayma  miktarının Einstein’in  teorisinin  öngördüğü  ile  uyumlu  olduğunu  belirledi.

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/41291-relativity-revealed-milky-way-core.html

http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Gravitational+Redshift

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.