Mars’ta  “inek”ler  mi  var…? ( Are cows  exist on Mars…?)

NASA’nın   dün  yaptığı  açıklamaya  göre, Marsın  atmosferinde   miktarı  mevsime  göre değişen  metan  gazı  ile  çökelti  kayalarında  organik  moleküllerin  varlığı  belirlendi…!

Eric  Betz’in  astronomy.com’da  7 Haziran  2018  tarihinde  yayımlanan  haberine  göre, NASA, Perşembe  günkü  konferansında, bu  keşiflerin  Curiosity  (gezgin) aracı  ile  gerçekleştirildiğini  duyurdu…

Metan  gazı,  bir  anlamda, yaşam  olasılığını  gündeme  getirmekte… Bu  sebeple, gezegenlerde (ve/veya  uydularında)  metan  gazının  varlığının  belirlenmesi bilim  dünyasında  heyecana  yol  açmakta…

Bilim  insanları,  Dünya atmosferinde  mevcut  olan  metan  gazının  yüzde  doksanbeşinin  canlılar  tarafından  üretildiğini  söylemekte… Bu  gazın  yarısının da  büyük  baş  hayvanlar  tarafından üretildiği (salındığı)  biliniyor…!

Mars  atmosferinde  metan  gazının  mevcut olduğu  yeni  bilinen  bir husus değil… Ancak, bu  gazın yakın  tarihte mi  yoksa  geçmişte  mi  ortaya  çıktığı  hususu önemli  bir  araştırma  konusuydu…

Bilim  insanları,  Güneş  radyasyonunun  ortamdaki  metan  gazının, en  fazla  üçyüz  yıllık  bir  sürede  parçalanmasına  sebep  olduğunu  söylüyor…  Marstaki  metan gezegenin  erken  döneminde  sentezlenmiş  ise,  bugünlere  ulaşamaması  gerekirdi… Ancak, bu  gazın  kaybedilen  kısmı  yerine-bir  şekilde-yenisi  üretilmekte  ve  atmosfere  salınmakta  ise, gazın  atmosferde  bugünkü  varoluşunu   anlamak  mümkün…

Mars  yüzeyinde  altı yıldan  beri dolaşmakta  olan  Curiosity  aracı  herhangi  bir “tezek”  parçasını  görüntüleyemediğine  göre,  Marsta ineklerin  mevcut  olduğunu iddia  etmek  zor…!  Marsa  indirilen uzay  araçları da, bugüne  kadar,  herhangi  bir  “muu”  veya  “möö”  sesi  kaydedemedi…

Bu  durumda, atmosferde  belirlenen  metan  gazının  kaynağını  başka  yerde aramak  gerek…

Video-Konferansta,  NASA  tarafından  yapılan  açıklamaya  göre,  2012’den  beri Gale  Krateri  içindeki kuru  göl  içinde  yükselen   dağ,  Mount  Sharp  eteklerinde  dolanmakta  olan  Curiosity  aracı  üzerindeki  SAM  (Sample Analysis at Mars)  ekipmanı  ile  yapılan  toprak  analizlerinden, yeni  organik  moleküller keşfedildi… Genelde, biyolojik-olmayan  süreçlerle  üretilen  bu  moleküller  yaşamın  “yapı  taşları”nı  oluşturmakta…   Yaşamın  başlayabilmesi  için, olmazsa-olmaz  mineraller…

Curiosity  aracının  55  ay  süresince  gerçekleştirdiği atmosfer  araştırmalarında, atmosferdeki  metan  oranının  mevsimlere  bağlı  olarak  sinüzoidal  bir  değişim  gösterdiği  belirlendi… Bu  durum,  Marstaki  metan  gazı  salınımının  sürekli  olduğu  anlamına  geliyor… Sanki,  gezegenin yaz  döneminde  daha  fazla  ısınmasına  bağlı  olarak,  toprak  altındaki  biyolojik  aktivite  de artmakta…! (Eğer,  metan  gazı  biyolojik  aktivite  kaynaklı  ise…) Diğer  bir  olasılık, yüzey  altı oyuklarına  hapsolmuş   donmuş  (permafrost)  metanın, toprağın  ısınmasıyla  birlikte  serbest  bırakılıyor  olması… Yine  de,  bu  metanın  nasıl  oluşmuş  olduğu    henüz  bilinemiyor…

Mars  atmosferindeki  metan  miktarının mevsimlere  göre  değişimi.

Mars  atmosferinde  metan  gazının  varlığı, ta  1966’da,  Dünyadan  teleskopla  yapılan  gözlemlerde  belirlenmişti…!  Bu  haber, Marsta  yaşam  mevcut  olabileceği  düşüncesiyle  büyük  bir  heyecana  yolaçmıştı…

Bir  karbon  ve  dört  hidrojen  atomundan  oluşan  Metan (CH4)  molekülü,  evrende  en  fazla  miktarda  mevcut  olan  Hidrojen  ile, üçüncü  sırada  bol  bulunan  Karbon  atomu   sebebiyle, yaygın  şekilde  mevcut olan, renksiz  ve  kokusuz   bir  element….  Ancak, oksijen  ve  karbon  dioksit  tarafından  kolayca  parçalanabildiğinden, atmosferde  uzun  süre  yaşayamamakta…  Karbon  dioksitin  Mars  atmosferinde  yoğun  şekilde  mevcut  olması,  ayrıca, Güneşin  morötesi  ışınları  atmosferdeki  metana  yaşama  şansı  vermemekte…

Metanın parçalanma  süreci.

Marsın  atmosferinde  belirlenen  metanın , yakın  tarihlerde  salınıyor  ve   periyodik  olarak, Marsın  yerkabuğundan  besleniyor  olması  gerek…!

Bu  sebeple,  Dünya  atmosferinde  mevcut  olan  metan  (olasılık  olarak)  Marsta  yaşamın  delili  olmakta… Mars  atmosferinde  belirlenen  metanın  Marstaki  (olası)  yaşama  yorulması  da  bu  yüzden…!

Metanın  Uranüs, Neptün, Plüton  ve  Titan’da   da   bolca  bulunduğu  ve  yaşamın  oralarda  mevcut  olmadığı  dikkate  alındığında,  bu  durum  bu  elementin biyoloji-dışı  süreçler  ile  de sentezlenebildiğini  gösteriyor… Dünyada  metanın,  az  miktarda  da  olsa, volkanik  aktiviteler  tarafından  da  üretilebildiği  biliniyor…

Yine  de, Marsta  volkanik  aktivitenin  mevcut  olmaması  atmosferindeki  metanın  kaynağının  araştırılmasını  ilginç  kılıyor…

Avrupa Uzay Ajansının (ESA)  Mars  yörünge  aracı  TGO (Trans  Gas  Orbiter), halen  Mars  atmosferinde,  başta  metan  gazı  olmak  üzere,   diğer  nadir  gazları  araştırmakta…

ESA’nın 2020’de  Marsa  göndereceği  ExoMars  aracı  ile  NASA’nın  MARS 2020  gezgin  aracı  da, Mars  yerkabuğunu  iki  metre  kadar  derinliklere  kadar  delerek, Güneş  radyasyonundan  korunduğu  düşünülen  bu  derinliklerden  alacağı  toprak  numunelerinin  analizini  gerçekleştirecek…

Bu  araçlar  başarılı  olduğu  takdirde,  Mars  atmosferindeki  metanın  biyolojik-kökenli  olup  olmadığı  sorusu  cevaplandırılabilecek…

Böylece,  Marsta  “inek”lerin  mevcut  olup  olmadığı  konusu  da  açıklık  kazanacak…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=53kq635mpMs

http://astronomy.com/news/2018/06/methane-and-organics-on-mars?spMailingID=34633962&spUserID=NjY3NjUyNzE1Njk2S0&spJobID=1300734043&spReportId=MTMwMDczNDA0MwS2