TC-TRB  Chellenger  604… pilot  hatasından  mı  düştü…? (TC-TRB  Chellenger  604  accident…may  be  caused  by pilot error…?)

 

11  Mart 2018  tarihinde İran’da  düşen  TC-TRB  tescil  kodlu  Chellenger 604  tipi  uçak  kazası  aydınlanmaya  başladı…!

Kazanın  Başka  bir  ülkede (İran)  meydana  gelmiş  olması, gerek  enkaz  ve  gerekse  kaza  sebebi  araştırması  sürecini-biraz-sancılı  bir  hale  getirmişti…  Kaptan  Pilotun  cenazesinin, enkaz  bölgesinde,  halen  bulunamamış  olması  da  ayrı  bir  üzüntü  kaynağı…

Yakından  takip  ettiğimiz  ve  bu  sitede  daha  önce  de  konu  ettiğimiz  bu  kaza, bundan  sonraki uçuş  emniyeti  derslerinde “yüksek  irtifa  stolu”  olarak,  özellikle anlatılacaktır…

Uçakta  mevcut  olan  ve  enkazdan  nisbeten  kısa  sürede  bulunan  Uçuş  Veri  Kaydedicilerinden (Kırmızı  Kutular; FDR, CVR) veri  alma  ve  analiz  süreci  beklenenden  biraz  uzun  sürse  de,  bu  sistemlerin  uçak  kaza  incelemelerini  çok  çok  kolaylaştırabildiği   bir  gerçek…(Bu  sistemlerde  50+  uçuş / sistem  verisi  kaydedilebilmekte…)

Dış  ve  iç  basında  yer  alan  haberlere  göre,  bu  kaza  incelemesinin  “Ön  Raporu”  hazırlanmış  ve  paylaşılmış…

Hatırlanacağı  üzere, bu  kaza  öncesinde  Pilot,  (İran) Hava  Trafik  Kontrolundan, bulunduğu  uçuş  yüksekliğinden  daha  yukarıya  tırmanma  izni  istemiş, kısa  bir  süre  sonra  da, alçalma  izni  talebinde  bulunmuştu…

Pilotların  daha  yüksek  irtifada  uçmayı  tercih  etmesi, hava  direncinin  daha  az  olmasından  ve  uçağın bu  sayede   yakıt  tasarrufu  sağlayabilmesinden…

Ancak, uçak  tipine  de  bağlı  olarak, bazı  uçakların tasarım  limitine  yakın  yüksekliklere  tırmanırken  stol  olma  riski  mevcut… Bu  konu, daha  önce  meydana  gelen  benzer  bir  kaza  üzerinden,  bu  sitede  daha  önceki  bir  yazıda  anlatılmıştı…  Tırmanırken,  hız  yakından  izlenmezse,  uçak  stol (stall)  edilebilir…! Normal  şartlarda, yeterli  yükseklik  mevcut  ise, stol  olan (uçma  kabiliyetini  geçici  olarak  kaybeden)  bir uçağı kurtarmak  mümkün… Ancak,  bu  işlem  yeterli  bilgi  ve  beceri  gerektirmekte… Bu  konu,  muhtemelen,  Pilot  Eğitimlerinin  yumuşak  karnı…!

Uçuş  yüksekliği-zaman

(Kaynak: FlightRadar24)

Basında  yer  alan  bilgilere  göre, bu  kazada  da uçak “stol  edilmiş”  görünüyor… (Stol  olan  bir  uçak, uçuş  hızı  yeterli  değilse, Pilotun  kumandalarına  itaat  etmez…! )

Basında  yer  alan  bilgilere  göre, uçağı  Kullanan  kaptan  Pilotun  hız  göstergesinde, pilotun  yanılmasına  yol  açacak  bir  arıza  meydana  gelmiş  görünüyor…Gösterge,  olması  gerekenden  yüksek  değer  göstermiş… Bu  da, pilotun,  uçağa  yavaşlama  kumandası  vermesine  sebep  olmuş…! (Hızda  alt  sınırın  altına  inildiğinde, kaçınılmaz  olarak, stol  gerçekleşir…)

Kırmızı Kutuların (Kara  Kutu  ifadesi  yanlış !) sağladığı  bilgiler, uçağın  stola  girerek ve  hızla  yükseklik  kaybettiğini  göstermekte…Bu  arada, Pilotların  olayı  analiz  ve  doğru  karar / kumanda  verme  hususlarında sıkıntı  yaşadıkları  anlaşılıyor…!

Basında  yer  alan  bazı  bilgiler,  şimdilik,  doğrulanmaya  muhtaç  göründü…Yine  de  paylaşalım…:

Uçağın  alçalması / dalışı  esnasında, yapısal  hız  limitinin  aşılması  sebebiyle, parçalar  meydana  geldiği  söyleniyor…Mesela,  kuyruk  gövdeden  ayrılmış…!

Şüphesiz, bunların  enkazın  genel  dağılımından  teyid  edilmesi  gerekecektir… (Bu  olayın  meydana  geldiği  yükseklikte, uçağın  nisbeten  ileri  hızı  da  hesaba  katıldığında, enkaz  parçalarının belirli  mesafelere  saçılması  beklenir…)

Motor  enkazı

Bu  konu takip edilmeye  devam  edilecek…

Yararlanılan  Kaynak: