Hadi…hayırlısı…! ( Virgin  galactic  recovers…!)

Unity’nin  son  uçuşu.

(Kaynak: Virgin Galactic/www.MarsScientific.com & Trumbull Studios/space.com)

Virgin  Galactic, 2014’te  meydana  gelen  “ölümlü-kaza”dan  sonra, motor  gücü  de  kullanılan  ilk  test  uçuşunu  (Powered Test Flight) gerçekleştirdi…

Space.com’da  5 Nisan 2018  tarihinde  yayımlanan  bu  habere  göre,  firmanın  gerçekleştirdiği  bu  test  uçuşu, üçbuçuk  yıl  aradan  sonra  gerçekleştirilen  bir  uçuş  oldu…

Firma, 31 Ekim 2014  tarihinde, “SpaceShipTwo;  VSS Enterprise”  adındaki “yörünge-altı” (sub-orbital)  aracıyla  gerçekleştirdiği  test  uçuşunda, bu  araçla  birlikte,   test pilotlarından  birini  de  kaybetmişti…!

Firma, test  araçlarını “WhiteKnightTwo”  adı  verilen özel  taşıma  uçağı  ile test  uçuşu  yüksekliği  olan 15 000 metreye (50 000  fite)   taşımakta…

Bu  test  uçuşunda, hibrid  roket  motoru otuz  saniye  kadar  çalıştırılan  araç 1.87  Mak (Mach)  hıza  ve  25 686  metre (84 000+ fit) yüksekliğe  ulaştırıldı…

Araç  takiben, Majove  Çölündeki  piste   süzülerek (gliding)  indirildi…

Bu  uçuş  testinde  aracın aerodinamik  fren/Dünyaya  dönüş  sistemi  (feather  system)  de  test  edildi… (Bu  sistem  çalıştırıldığında / açıldığında, gökyüzüne  doğru  tırmanmakta  olan  araç, yavaşlayıp   yön  değiştirerek  dalışa  geçmekte…)

Firma, meydana  gelen  kazadan  sonra,  roket  motorunu  ateşlemeden, yedi  adet  “süzülme  testi”  daha  gerçekleştirmişti…  Firma  tarafından  yapılan  açıklamada,  firmanın 2018  içinde birkaç “güç  uygulanacak” (powered) testi  daha  gerçekleştireceği ve  uçuş (tırmanma)  yüksekliğinin 80  kilometreye  kadar  yükseltileceği  ifade  edildi…

Daha  önce  kaza  geçiren “Enterprise”  aracı “Scaled  Composites”  firması  tarafından  üretilmiş  ve uçuş  testleri  gerçekleştirilmişti… “Unity”  aracı  ise,  Virgin  Galactic’in  bünyesinde  olan  “Spaceship  Co.”  firması  tarafından üretildi…

NTSB  tarafından  gerçekleştirilen  kaza  incelemesinde, kazanın,  yardımcı  pilotun “aerodinamik  frenleme  sistemini”  1.4 Mak  hıza  ulaştıktan  (araç  yerden  yeterince  yükseldikten)  sonra  çalıştırması  gerekirken, hız  henüz  1  Mak’ta (araç  henüz  yeteri  kadar  yükseğe  ulaşmadan, hava  yoğunluğunun  da  henüz  fazla yüksek  olduğu  ortamda)  iken  çalıştırmasının  sebep  olduğu belirlendi…  Ortamdaki yüksek  hava  direnci  aracın  parçalanmasına  sebep  olmuştu…!

Kısaca, bu  aracın  tasarımında “sistem  emniyeti”nin  yeterince  göz  önünde  bulundurulmamış  olduğu  belirlendi…

Bu  kazadan  sonra  yapılan  açıklamalarda  yeteri  kadar  vurgulanmasa  da, gerek  kurum-içi  ve  gerekse  pilotlar  arası  iletişimin  yetersizliği  de  bu  kazanın  meydana  gelmesine  katkıda  bulunan  ana  faktörlerden  biriydi…  “Havacılık  Kültürü” kurum  içinde  yeterince oluşturulamamış  göründü…!

Kazadan  sonra,  benzer  olayların  tekrarlanmaması  için  araç  üzerinde  gerekli tasarım  değişiklikleri  yapıldı… Ancak, bu  başarısızlık  firmaya neredeyse  dört  yıla  ve önemli  ölçüde  kredi  kaybına  sebep  oldu…

“Virgin  Galactic  kazası”,  havacılığı  hafife  alanlar  için,  önemli  bir  ders  niteliğindeydi…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.space.com/40217-virgin-galactic-1st-powered-test-flight-since-2014.html