Dağa  düştü… ! ( Crashed in to  mauntain…!)

Çarpma  bölgesi

Yeni  bir  uçak  kazası… yeni  bir  acı…!  Geride  kalanların  acılarını  paylaşırız…

TC-TRB  tescil  numaralı  bir  özel  uçağımız ( private  jet; Bombardier CL604 ) dün  İran’da Zagros Dağları içindeki bir   bölgeye  düştü…! Uçakta  bulunan sekiz  yolcu  ve  üç  kişilik  uçuş  ekibinin  tamamının  hayatını  kaybettiği  söyleniyor…

Basında  yer  alan  haberlere  göre,  Birleşik  Arap  Emirliklerinin  Dubai  Şehrinden  (Sharjah International   Airport) kalkıp,   İran  hava  sahası içinden, İstanbula  gelmekte  olan  uçak, şiddetli  yağmurun  devam ettiği  bir  ortamda, Shahr-e  Kord  şehri  yakınlarındaki  dağlık  araziye  düştü…

Kaza  mahalline  ulaşan  köylülerin uçakta  bulunanlardan  kurtulanın  olmadığını söylediği  bildirilmekte…

Uçağı  yere  çarpmadan  önce  gördüğünü  ve  motorlarından  birinde  yangın  olduğunu  ileri  süren  köylüler  mevcut  olsa  da, kaza  anındaki  hava  şartları  dikkate  alındığında bu  bilginin  güvenilir  olmayacağını  söylemek  mümkün…!

Haberlerdeki  bilgi  doğruysa, uçak  16:11’de  havalanmış… FlightRadar24’teki (uçakların  uçuşlarını  kaydeden  bir  internet  sitesi)  radar  kayıtlarına  göre, düz  uçuştaki  uçak  ani  olarak tırmanmış, sonra  da, ani  olarak  ve  hızla  irtifa  kaybetmiş… (Gerçek  zaman aşağıdaki  grafikten izlenebilir…)

Yine, basında  yer  alan  ve  doğrulanmaya  muhtaç  bilgiye  göre pilot  Hava  Trafik  Kontrolundan  alçalma  izni  istemiş… Kaza  da,  bundan  kısa  bir  süre  sonra  meydana  gelmiş… Saat: 17:39’da… (Bu  bilgi  de  teyide  muhtaç…)

Aşağıdaki FlightRadar24 verisi  incelendiğinde basında  çıkan  haberlerin  bir  kısmının  doğru  olmadığı  anlaşılıyor. Kısaca, uçak 36000 fitte  düz  uçuşunu sürdürürken, hızla  ve  önce  tırmanışa, takiben  de dalışa  geçmiş  görünüyor… Uçağın  ani  tırmanmasının çeşitli  sebepleri  olabilir… Bunlardan  biri otopilotun-bir sebeple- devreden  çıkmasından  sonra, pilotun  uçağa anında  ve  doğru kumanda  verememesi…! Söylemek durumunda  olduğumuz  bir  başka olası  sebep  ise, uçakta  ani  “CG” (Center  of  Gravity)   değişimi… Hangi  durumda  mümkün olabilir…?  Kaza  incelemecilerinin  dikkate  almaları  gereken  başka  bir  husus…! (Şüphesiz, “Uçuş  Veri  Kaydedici”de  bu  yönde  bir  kayıt  gerçekleşmişse…)  Bu  noktada, bu  tip  uçağın  “CG”-ilişkili  olaylarının mevcut  olduğunu   belirtmekle  yetinelim…

Şüphesiz, bu  irtifada  başka  bir  büyük  uçağın  “kanat  girdabı” (wake  turbulance) içine  girmiş  olabileceğini söyleyen  de, “buzlanma  etkisiyle  stol”  olmuş (ice  induced  stall) olabileceğini; bu  kazanın  AirAsia Flight 8501  ve  Air France Flight 447  kazalarıyla  benzerlik  taşıdığını    söyleyen  de  mevcut…

Bu  arada, dikkate  alınabilecek  başka  bir  olasılık  uçağın  uçuş  kumanda  sisteminde  ani  bir  kopmanın / bağlantı  ayrılmasının  meydana  gelmiş  olma  olasılığı… Bu  olasılıklar  içinde  pilot  kumandası sebebiyle  bir  stolun  meydana  gelmiş  olma  olasılığı,  bu  olasılıklar  içinde  en  düşüğü  olarak görünmekte…

FlightRadar24  uçuş  profili verisi

Şüphesiz, incelenecek kayıt  cihazları  başka  bir  “olaylar-zinciri”  de söyleyebilir…

Basında  yer  alan  başka  bir  habere  göre, uçağın  Uçuş  Veri  Kaydedicilerinden  biri  bulunmuş… Bu  sitede  kısa  bir  süre  önce de  açıklandığı  üzere, bu  cihazlar  meydana  gelen  kazaların  sebeplerinin  belirlenmesinde  çok  büyük  kolaylıklar  sağlamakta…  Umarız  haber  doğrudur… ve,  cihazın/cihazların  incelenmesi  kısa  sürede  tamamlanır…

Bu  kazanın  yurtdışında  meydana  gelmiş  olması, kaza  sebeplerinin  kısa  sürede  ortaya  çıkarılabileceği  hususunda  umutlanmamızı sağlıyor…  Aynı  kaza  yurt  içinde  meydana  gelmiş  olsaydı  bu  kadar  umutlanmazdık…!

Aksini  düşünenlere  Ağustos  2016’da, Trakya’da  meydana  gelen  Tarkim “eğitim  uçağı  kazası”nı  hatırlatalım… Bu  kazanın  neden  meydana  geldiğini,  henüz,  öğrenebilen  var  mı…?

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

 

https://www.trendsmap.com/twitter/tweet/972887776818532353

https://www.cbsnews.com/news/turkish-private-jet-crashes-iran-flying-to-istanbul-2018-03-11/

https://www.smh.com.au/world/middle-east/turkish-socialite-one-of-11-dead-in-iran-private-plane-crash-20180312-p4z3wt.html

https://www.rferl.org/a/iran-private-jet-crash-uae-istanbul/29091669.html

https://corporatejetinvestor.com/articles/turkish-challenger-604-tctrb-rash-iran-234/

https://www.nytimes.com/2018/03/11/world/middleeast/turkish-business-jet-crashes-in-iran.html