Uçak pistten  neden çıktı…?  ( Why did an airplane left the runway …? )

Pistten çıkan  uçak

(Kaynak:  sozcu.com.tr)

Bir  yolcu  uçağımız, 13  Ocak 2018  gecesi, Trabzon  Havaalanına  inişi  sırasında  pistten  çıktı (runway excursion)… Pistin  hemen  yakınındaki  toprak  seddi  aşarak, denize  bakan  yamaçta  asılı  kaldı… Neyse  ki, meydana  gelen  bu *kazada ölen  veya ciddi  şekilde  yaralanan  olmadı…(*Meydana  gelen  bir  olayın  ”Kaza”  olarak  nitelenebilmesi  için  iki  koşuldan  birinin  gerçekleşmiş  olması yeterli… Olayın  “ölümlü”  olarak  gerçekleşmesi  veya, uçak  üzerindeki  hasarın  belirli  bir  “onarım/yenileme  maliyeti  sınırını”  aşması…)

Avherald.com  başta  olmak  üzere, dış  ve  iç  basında  geniş  şekilde  yer  alan  bu  kaza neden  meydana  geldi…? Uçak  neden  pistten  çıktı…?

Uçaklar  pistten  çıkar…  Havacılıkta zaman  zaman  karşılaşılan  bir  durum…  Genelde, görüşün kısıtlı  olduğu  ve  pistin ıslak  olduğu  ortamlarda… Şüphesiz, açık  havada, kuru  pist  durumunda  da  meydana  gelebilir…

Sürücü  Kurslarında  verilen  temel  bilgilerden  biridir, ıslak  yolda  frenleme  etkisinin  zayıflayacağı  ve  otomobilin kayabileceği / savrulabileceği… Aynı (fiziki) etki  altında  uçaklar  da  kayabilir, savrulabilir…

Bu  kaza  üzerine  basında  yer  alan  bilgi  ve  görüşlerden destekleyemediklerimizi  bir  tarafa  bırakırsak,  bu  kazanın  meydana  gelme  sürecinde  yaşananlar  üzerine  kayda  değer bilgi  ve  görüşler, özetle:

  • İniş, yağışlı bir  havada  ve  gece  şartlarında  gerçekleşmiş…
  • Olay öncesine  kadar, uçağı  Yardımcı  Pilot (First Officer) kullanmakta…
  • Bir iddiaya  göre, uçağın  sağ  motor  freni (thrust  reverser) arızalı  .. (Bu  durumun  uçuşa başlamak  için engel  teşkil  etmediği  vurgulanıyor.)
  • Bir başka  iddiaya  göre, uçağı  pist  bitiminden  önce  durduramayacağını  hisseden  pilot  “Pas  Geçme”  kumandası  veriyor (TO/GA  sivicine basıyor) …! (Tekrar  vurgulayalım, bu, basında  ileri sürülen  bir iddia… ) Bu  sivice  basıldığında  motor  devri/gücü,  kalkış  için, otomatik  sistemle  artırılır…Ancak, tekerleklerin  yere/piste  değmesinden 2  saniye  sonra, (tasarım  gereği ?) TO/GA  kumandası  ile  motor  gücünün  artırılmasının  mümkün  olamayacağını  söyleyen  de  mevcut…! Pilotun  “Auto Throttle  Disengage”  sivici  yerine, TO/GA  sivicine  yanlışlıkla  basmış  olması  olasılığını  gündeme  getiren…de…
  • Basında yer  alan  bazı haberlerde, Pilotun  bu  pistten  çıkma  olayını  “pist  sonunda  gerçekleştirdiği  manevra  esnasında”  yaşadığı  söylenmekte.  Ancak,  yine (ve  özellikle  dış) basında  yer  alan  bazı  görüşlerde, bu  olayın  henüz  iniş  safhasında  yaşandığı  ileri  sürülmekte…!
  • Olay bölgesinin  hava  fotoğrafı  (tekerlek  izleri) da, “pistten  çıkma  hareketinin uçağın  inişi  henüz  tamamlanmadan  gerçekleştiği”  görüşünü desteklemekte ..!
  • Uçak henüz  pist  üzerindeyken,  Kaptan  Pilot, bir  sebepten,  kumandayı  devralıyor… Takiben  uçak,  pistin  bitiminden birkaç  yüz  metre  önce, soldan (deniz  tarafından)  pisti  terkediyor…
  • Kaptan Pilot’un, “uçağın durdurulma  sürecinde, sağ  motorun  aniden devir  yükselttiğini” (itki  artırdığını) ifade  ettiği  söylenmekte…!  Bu  konunun/durumun  TO/GA  sivicine  basılması (svicin  aktive  edilmesi)   ile  ilişkisi…  mevcut mudur…henüz  bilinmiyor…
  • Motor (İtki) Frenleri  çalıştırıldığında TO/GA  yapılabilir  mi; Kaza  İnceleyicilerinin  araştıracağı  bir konu…!
  • Yolcuların  uçaktan  tahliyesinin 20  dakika  kadar  sürdüğü  yönündeki  iddiaları  da…!
  • Hava yastıkları (slide)  üzerinden  de  olsa, yolcuları  uçağın  “Kuyruk”  bölgesinden  tahliye  kararının (kuyruğun  araziden  yüksekliği  sebebiyle)  doğruluğunu  tartışanlar  da mevcut…
  • Brezilya’da, 2007’de meydana  gelen  “TAM Airlines  Flight  3054”  kazasında benzer  bir  durumun  yaşandığını  ileri  süren  de  ..!

*

Bu  arada,  havaalanı  pistinin “bazı  teknik  yetersizliklerinin  mevcut  olduğunu”  ileri  sürenler  de  oldu… Bu  konuda konuşan   bir  yetkili,  “pistin  mevcut  durumunun  bu  kazada rol  oynamadığı, daha  kuvvetli  olasılığın uçakta  bir   ‘teknik  arıza’  veya  ‘pilot  hatası’  olarak  göründüğü”  yönünde  görüş  belirtti…

Böylece, kaza  İncelemesi  tamamlanmadan,  meydana  gelen  kazalar  üzerine  görüş  belirtilebileceği  hususunda bir  örnek  oluşturmuş  oldu…

Bu  sitede  daha  önce  de  belirttiğimiz  üzere, meydana  gelebilecek  kazalar  üzerine, “öncesinde  ve/veya  sonrasında,  görüş  açıklamak”  desteklenmesi  gereken  bir  davranış  olarak  algılanmalı.

Seviyeli  olmak  kaydıyla, bu  gibi fikir  tartışmalarının  uçuş / yer   emniyetine  olumlu  katkıda  bulunacağı  kabul  edilmeli…!

“Yen  içinde  bırakılacak  kırık  kolların”  uçuş  emniyetine  katkısının  olamayacağını, artık, anlamalıyız…!

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://avherald.com/h?article=4b39bd2e&opt=2048