Uçuştan önce çıkar, uzaklaştır…! ( Remove  before flight…! )

(Temsili)

Güncelleme: 23.11.2017

Bu  olaya  konu  olan  uçağın başka  bir  ülkeye  ait  olduğu  anlaşılıyor; misafirmiş… Yine  de, “emniyet  kılıfları”nın  takılı  olduğu  yerden  alınma  sorumluluğu  kime  ait  olursa  olsun, bu  uçakların  yerdeki  ilk  hareketinde  kim  yetkilidir/sorumludur…?   Bu  sorumluluklar  net  midir…  konuları  araştırılmaya  değer…!

…………………………………………..

Uçaklar  yerdeyken, bazı  hassas  sistemlerinin çevre  etkisinden  özel  tedbirlerle  korunması  gerekir… Uçağın  uçtuğu  ortamın  hava  basıncını hisseden Pito-Statik  (Pitot-Static)  sistemi hava  giriş  uçları  korunması gereken  yerlerin  başında  gelir…

Uçağın  kokpit  dışında  veya  kanatlarında metal  çıkıntısı  olarak  görünen  bu  çelik uçlar  özel  kılıflar  takılarak  korunur… Korunmadığı  taktirde, bu  yapılara  girecek arı  gibi  böcekler  bunların  tıkanmasına  ve  görevini yapmamasına  sebep  olabilir…

Diğer  taraftan, uçuştan  önce,  bu  kılıfların  takıldıkları  yerden  çıkarılıp,  emniyete  alınmaması  çok  ciddi  sonuçlara  yol  açabilir…

6  Şubat  1996’da  meydana  gelen  ve   havacılık  tarihine  “Birgen  Air”  Kazası  olarak  geçen  (Flight 301) kazada uçuş  ekibiyle  birlikte, toplam  189   kişi  hayatını  kaybetmişti…! Meydana  gelen  bu  kazadan  sonra,  bu  firma  da  kapandı…

Bugün, 22  kasım  2017  günü, internet  (havacılık) basınında  yer  alan  bir  habere göre,  Yenişehir (Bursa)  Havaalanından kalkışa  hazırlanan  özel  bir  uçağın  kaza  yapması  son  anda  önlenmiş…!

Olay  sebebi,  yukarıda  bahsettiğimiz  kılıflar…!

Normal  şartlarda, uçağın  uçuş  öncesi  kontrolunda, üzerinde (genelde)  “Remove  Before  Flight”  yazılı  olan, kırmızı  renkli kılıfların (veya “bayrak”  adı  verilen, bu  yazılı-şeritlere  takılı emniyet  pimi  gibi  koruma  araçlarının)   uçaktan  sökülerek  emniyete  alınması  gerekir…

Askeri  havacılıkta  da  aynen  uygulanan  bu  kurallar  kapsamında, yer  personeli  bu emniyet araçlarını uçaktan  söktüğünü  pilota  göstermesi  gerekir… Pilot  ancak,  bu  gösterimden  sonra  uçağını  hareket  ettirebilir…!

Bursadaki  olayda, Yer  Personeli  uçağın  Pito-Tüplerinde  takılı  olan  kılıfların yerinde  durduğunu  son  anda  farkediyor… Ancak,  bu  durumu    Pilota  işaretle  iletmede  başarısız  oluyor…!

Haberden  anlaşıldığı  kadarıyla, Yer  Personeli  (biraz  da  riskli  bir  hareket  yaparak) bu  kılıfı  uçaktan  sökmeyi  başarıyor… (Yakın  geçmişte, Hindistanda, böyle  bir  koordinesiz  hareket  sonunda,  bir  yer  personeli büyük  tipteki  başka  bir  uçağın  motoru  tarafından  yutulmuştu…!  Bu olay  bu  siteden  araştırılabilir…)

Haberde  bazı  karanlık  noktalar  mevcut  görünse  de, Yer  Personeli sonunda,  Pilotun  dikkatini  çekmeyi  başarmış…Uçağı  durduran  Pilot, uçağın  dış  kontrolunu  tekrar  yapmış…!   Yer  Personeline  bu  dikkatinden  dolayı    teşekkür  etmiş…  Olay  kapanmış…(mı ?)  Hayır…,  kapanamaz  ve  kapanmamalı…!

*

Birgen  Air  (Türkiye  Şirketi)  Kazası  1996  yılında  meydana  gelmişti… Dominik Cumhuriyeti’nin Gregorio Havaalanı’ndan kalkış yapan  Boeing 757-225 tipi uçak,  uçuş  öncesinde  gerçekleştirilen  bir  bakım  esnasında, uçağın  dış  yüzeyindeki üç  adet   Pito-Statik  sistemi   probundan  (ucundan) birine, yuva  yapmak  amacıyla, eşek  arısı  tarafından  taşınan çamurla  tıkanması   sebebiyle, uçuş  hızının  hatalı  gösterilmesinin tetiklediği  olaylar   sonunda, kalkıştan  kısa  bir  süre  sonra  okyanusa  düşmüştü…

Ekim  1996  tarihinde  meydana  gelen  ve  yetmiş  kişinin  hayatını  kaybettiği  Air  Peru  kazasının  da, uçağın  bakımı  esnasında,  koruma  amaçlı  olarak,  gövde  dışındaki  Pito-Statik  Sistemi giriş  noktasına  yapıştırılan  bantların, bakım  sonunda  sökülmesinin  unutulmuş  olması  sebebiyle, uçuş  esnasında  uçağın  uçuş  hızı  ve  uçuş  yüksekliği  gösterme  sistemlerinde   yaşanan  arıza  nedeniyle  meydana  geldiği   belirlenmişti…!

*

Bursa  Olayı   haberinde, bu  olası-kazanın  Yer  Personelinin  dikkati  sayesinde  önlendiği  söylenmiş…Belki  doğru…belki  farklı…!  Pilotların  ve  Yer  Personelinin  uçakların  uçuş  öncesi  kontrolunda  uygulamaları  gereken  kontrol  listelerini ezbere  bilemiyoruz…  Yine  de,  bazı  sorular  akla  gelmekte:

  • Uçak üzerindeki  emniyet  bayrakları (kılıflar,  pimler,..) toplanmadan  ve  bunların  toplandığı bir- şekilde-Pilot  tarafından  veya   Pilota  teyid  edilmeden,  Pilot uçağın  yerdeki  hareketini  nasıl  başlatır…?
  • Yer personelinin,  uçak  hareket  etmiş  olsa  bile, acil  durumlarda, Pilota  erişimi  nasıl  mümkün olamaz ..?

21  Eylül 2017  tarihinde  Atatürk  havaalanında  meydana  gelen  başka  bir  “Özel  Jet”  kazası, daha  önce  meydana  gelen  “Kuleye  Çarpan  Helikopter”…hatırlandığında, şu  soru  akla  geliyor:

“Özel  Hava  Araçlarının  işletilmesinde  güvenlik  riski  daha  mı  büyük…?”

Bunu,  bizim  kadar, herhalde,  başkalarının  da  düşünmesi  gerekiyor…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.wikiwand.com/en/Birgenair_Flight_301

http://www.nytimes.com/1996/11/16/us/peru-crash-is-attributed-to-maintenance-error.html