Coanda  etkisi… (Coanda effect…)

Kanat  profilinde Coanda  etkisi.

“Coanda  Etkisi”  hava, su  gibi  akışkanlarda  gözlenen  bir  olay… Bu  sitede  kısa  bir  süre  önce anlattığımız  “uçak  kanadının  kaldırma  kuvvetini nasıl  oluşturduğu”  konusuyla  da  yakından  ilgili…

Coanda  Etkisi, kısaca, bir  akışkanın üzerinden  aktığı  dışbükey (convex) bir  yüzeye  yapışması; bu  yüzeyin  eğimini (kavisini)  takip  etmesi  olayı…

Bir  ping pong  topunun, kendisine  doğru  üflenen  bir  hava  akımı  içinde, (gravitasyonun  da  etkisiyle) sürekli  olarak  tutulabilmesi,… aynı  prensibin  bir  uygulaması…!

Bu  etkiyi, patent  alarak  belgeleyen ve  aerodinamik  alanına  uygulayan  ilk  kişi, Romanyalı  aerodinamikçi-mucit, Henri Coanda…

Tarihi  belgelere  göre, bu  olay  bilim  dünyasına  ilk  defa, 1800’de, İngiliz  bilim  insanı  Thomas  Young  tarafından  tanıtılmış…!

Coanda,  yüz  yıl  kadar  sonra, bu  etkiyi (hava  akımının kanat  yüzeyine  yapışmasını) ”Coanda-1910” tipi  uçağında  denedi…

Coanda, 1934’te, bir  nozuldan  püskürtülen  akışkanın ortamda  basınç  düşmesine  yol  açarak, çevredeki  diğer  akışkanı  harekete  geçiren aparatı  için  patentini Fransa’dan  aldı… (Boyacılıkta  kullanılan  hava  tabancalarının  çalışma  prensibi…)

Ünlü  aerodinamikçi Theodore von Kármán, aerodinamik  problemleri  üzerine  Coanda  ile ortak  çalışmalar  yaptı…

Coanda  Etkisi, uçak  kanatlarının  ürettiği  kaldırma  kuvvetinde  artış  sağlamak  için  kullanıldı… Uçak  kanatlarına  eklenen hava  akımı  saptırıcıları (flap, slat) kanat  üst  yüzeyinden  akan  hava  akımını aşağıya  doğru  daha  fazla  saptırarak  bu  artışı  sağlamakta…

Coanda  etkisi  bazı  uçak  tasarımlarında  başarıyla  kullanıldı… Antonov An-72, Boeing YC-14 bunların  örnekleri… Sadece, An-72’nin  seri  üretimi  gerçekleştirilebildi…!

Kanadın  önünde oluşturulan hava-geçiş  yarıkları (slatlar), kanadın  üst  yüzeyine  yakın  bölgedeki  havayı  geriye  doğru  iterek, ana  akımın  kanat  yüzeyine  yaklaşmasını  sağlar… Böylece,  artan  Coanda  etkisi  kanadın  oluşturduğu  kaldırma  kuvvetinde  artış  sağlar… Uçaklar, bu  sistem  sayesinde düşük  hızlarda (iniş-kalkışta; düşük  hızlı  manevralarda)  yeterli  kaldırma  kuvveti  sağlayabilir…

Musluktan  akan  suyun,  kendisine  yaklaştırılan  bir  kaşığın  sırtına  yapışarak  yön  değiştirmesi,  Coanda  Etkisi  sebebiyle  oluşan  bir  durum  gibi  görünse  de, gerçekte moleküllerarası  çekim  ve suyun  yüzey  gerilimi  sebebiyledir…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.wikiwand.com/en/Coand%C4%83_effect