Gravitasyon  dalgaları… Bu  defa, Nötron  Yıldızlarından…! ( Gravitational  Waves…from Neutron Stars…!)

Nötron  Yıldızı birleşimi. (Temsili)

(Kaynak: NSF/LIGO/Sonoma State University/A. Simonnet/syfy.com)

Phil Plait’in syfy.com’da 16 Ekim  2017  tarihinde  yayımlanan  bir  haberine  göre, çarpışan  Nötron  Yıldızlarından yayılan  gravitasyon  dalgaları,  ilk  defa  olarak, tespit  edildi…!

Nötron  yıldızları   süpernova  olarak  patlayan  büyük  yıldızların  geriye  kalan  çok  yoğun  kalıntıları…

Bilim  insanlarına  göre, birbirinin  yörüngesinde  dolanan  iki  büyük  yıldızdan  herbiri, patladığında,  bir  Nötron  Yıldızı  oluşturabilir… Oluşan  bu  Nötron  Yıldızı  çifti, daha  sonraki  aşamada  bir  Kara  Delik  oluşturarak  birleşir… Bu  süreçte  de, Gravitasyon  Dalgaları  yayımlanır…!

Bilim  insanları, Gravitasyon  dalgalarının  ışık  hızı  ile  hareket edeceklerini  söylüyor… Dünya  üzerindeki  dalga  dedektörlerine önce  Gravitasyon  dalgaları  ulaşırken, bu  birleşmeden  yayımlanan  ışık  ise, teleskoplara  bir-iki  saniye  kadar  bir  zaman  gecikmesiyle  ulaşmakta…

Nötron  Yıldızı  birleşmelerinin tetiklediği  Gravitasyon  Dalgalarının Kara  Delik  birleşmelerinin  tetiklediği  Gravitasyon  Dalgalarından  daha  düşük  enerjili…  Bu  sebeple,  belirlenmeleri  daha  zor…!

Astronomlar, 17  Ağustos  2017  tarihinde  belirledikleri  sinyalin  profil  olarak, Nötron  Yıldızlarının  tetikleyeceği  Gravitasyon  Dalgası  profiliyle  uyuştuğunu  belirlediler…  “GW170817”  olarak  kataloklanan  bu   Gravitasyon  Dalgası  Kaynağı, Kara  Delik  birleşmeleriyle  tetiklenen  dalgalardan  sonra, Nötron  Yıldızı  kaynaklı  olarak  belirlenen  ilk   dalga  kaynağı  oldu…

Bu  olayı  daha  da  heyecanlı  kılan  şey, birleşme  sürecinde  yayımlanan  zayıf  gama ışınının  ( Gamma-ray   Bursts-GRBs )  Dünya  yörüngesinde  dolanan Fermi   Gama-ışını  Teleskobuyla,  iki  saniyelik  gecikmeyle  belirlenmiş  olması…!

Gama-ışınları,   yıldız  patlamaları  ve  Kara  Delik  oluşumu  esnasında  yayımlanan  ve  ışığın  en  yüksek  enerji  seviyesinde  olan  formları…    GRB 120817A  olarak  kayda  geçen  bu  gözlem / kaynak, bugüne  kadar  yüzlercesi  gerçekleştirilmiş  gama-ışını  gözlemlerinden  sadece  (zayıf)  biri…!

130 milyon  ışık  yılı  uzaklıktaki  gökada, NGC  4993  içinde  belirlenen  GW170817.

(Kaynak: ESO/A.J. Levan, N.R. Tanvir/syfy.com)

Yıldız  birleşiminin  tetiklediği  ışıma,  beklenenle  orantılı  olarak,  iki  haftalık  sürede  kayboldu !

(Kaynak: M. Soares-Santos, D. E. Holz, J. Annis/syfy.com)

Araştırmacılar, Dünya  yönü  ile  30  derece  kadar  açı  yapan  madde  fışkırması  sebebiyle, bu  ışımanın olduğundan  daha  zayıf  göründüğünü  söylüyor…

Araştırmacılar,  yapılan  ölçümlerle, patlama  sebebiyle  uzaya  saçılan   maddenin  ( r-prosess  elements ) beklendiği  gibi,  nötronlarla  birleşen  hafif  elementlerin  oluşturduğu, altın-platin  gibi,   ağır  elementler  olduğunu  teyid  etti…!

Bilim  insanları,  bu  sınıf  ağır  elementlerin  tamamının  süpernova  patlamaları  esnasında  oluştuğunu  düşünmekteydi…

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

 

http://www.syfy.com/syfywire/big-news-for-the-first-time-astronomers-detect-gravitational-waves-from-two-neutron-stars