Kozmik  Işınların  kaynağı  neresi…? ( Cosmic Rays’ origin…?)

Prof. Gregory Snow  Kozmik  Işın  Parçacık  Dedektörü  ( Pierre Auger Observatory ;  Argentina)  önünde.

(Kaynak:spacedaily.com)

“Kozmik  Işınlar”ın  kaynağından  bahsetmeden  önce, bunların ne  olduğunu  hatırlayalım…

Kozmik  Işınları  “Evren  Işınları”  olarak  da  adlandırmak  mümkün… Astronomların  “Kozmos” ( Cosmos )  adlandırmasını,  Samanyolu  Gökadasının  ötesine  ulaşan  bir  uzay  hacmi  olarak  algılamak  işi  kolaylaştırır… Kısaca, gerçekten  “derin  uzay”…

Kozmik  Işınlar, esas  olarak,  bu  derin  uzayda  yaratılan ışınlar… Daha  doğru  bir  ifadeyle, bu  ortamda  hızlandırılan, genelde  kaynağı (hızlandırıcısı)  henüz  bilinmeyen,   atomaltı (sub-atomic)  parçacıklar…

Yine  de, bunların  bir  kısmının  kaynağının  yıldızlar   olduğu  bilinmekte… Haliyle,  Güneşimiz  de  bir  kozmik  ışın yaratıcısı ve  hızandırıcısı…!

Kozmik  ışınlar,  Proton  gibi, tek  bir  atom-altı  parçacık  olabildiği  gibi, Helyum   çekirdeği  gibi,  birlikte  hareket  eden, proton-nötron  parçacık gruplarından  da  oluşabilmekte… Bu  gruba  “Alfa” (α)  parçacığı  denmekte…

Kozmik ışınların uzayda hangi koşullarda oluştuğu tam olarak anlaşılamadı…  Bilinen, bu ışınların yüklü parçacıklardan oluştuğu ve Dünya üzerinde elde edilemeyecek, çok yüksek enerjilere sahip olduğu…. Bu güne kadar ölçülen en yüksek enerji tek bir parçacık için 3×1020   elektronvolt (Yaklaşık 50 Jül)…

Güneş kaynaklı kozmik ışınları  diğerlerinden  ayıran  temel  özellik,  bu denli yüksek enerji  seviyelerine çıkamamaları…

Kozmik ışınlar  birincil  ve  ikincil  olmak  üzere,  iki sınıfta incelenmekte…  Birincil kozmik ışınlar doğrudan yer yüzüne ulaşan çok yüksek enerjili parçacıklar…  Ancak kimi kez,  kozmik ışın atmosferden geçerken atmosferdeki gaz atomlarıyla çarpışmakta… Bu durumda parçacık reaksiyona girerek başka parçacık haline gelmekte…  Takiben  yere ulaşan kozmik ışınlara  ikincil kozmik ışın denmekte…  İkincil kozmik ışınların enerjileri, doğal  olarak,  daha düşük…

Birincil kozmik ışınlar genellikle hidrojen veya helyum çekirdeklerinden oluşur. Hidrojen çekirdeği yani proton kozmik ışınların  yüzde  doksanını, helyum çekirdeği, yani alfa parçacığı (α) ise   yüzde dokuzunu  meydana getirir. Bütün diğer çekirdekler ve elektronlar ise geri kalan yüzde birini oluşturur.

Buna karşılık, ikincil kozmik ışınlarda farklı bir dağılım vardır ve ikincil kozmik ışınlarda lityum, berilyum ve bor gibi doğada az bulunan bazı atom çekirdeklerine de rastlanır.

Spacedaily.com’da, 22 Eylül 2017  tarihinde  yayımlanan  bir habere  göre, onsekiz  ülkeden  dörtyüz  araştırmacıdan  oluşan  bir  bilim  insanı   grubu, bazı  kozmik  ışınların  Samanyolu  Gökadasının  ötesinden  geldiğini, kısaca,  kaynağının  Samanyolu’nun  dışında  olduğunu  belirledi…!

Bu  araştırmada  kullanılan  veri, 1600  Parçacık  Dedektörü  ve  teleskop  seti  kullanan,  Arjantin’deki  “Pierre   Auger  Gözlemevinde” ( Pierre Auger Observatory ), on  iki  yıl  süren  bir  çalışmayla  toplanmış…!

Astronomlar,  Kozmik  Işınların  izini  sürerek  Kozmik  Işın  kaynaklarını  araştırmakta… Ancak,  bunun  kolay  bir  iş  olmadığı  söyleniyor… Kozmik  Işınlar, elektrik  yüklü”  (şarjlı)  parçacıklar  olduğundan,  içinden  geçecekleri  manyetik  alanlardan  etkilenmekte…!  Küçük  miktarlarda  da  olsa, yollarını  değiştirmekte…

Araştırıcılar, çok  az  sayıda  tespit  edilse  de,  çok  yüksek  enerjili  Kozmik  Parçacıkların, Gökadaların  merkezinde  var  olduğu  düşünülen çok  büyük  Kara  Delikler  tarafından  tetiklendiklerini  düşünüyor…

Kozmik Işınlar, gerçekte, canlı  dokusunda   hücre  mutasyonuna  da  sebep  olan  tehlikeli  ışınlar…!

Amy  Blanchet’in spacedaily.com’da   24 Eylül  2017  tarihinde  yayımlanan yazısında, bu  ışınlardan  korunmanın hiç  de  kolay  olmadığına  dikkat  çekilmiş…

NASA’nın İnsan  Araştırmaları  Programı (Human  Research  Program) kapsamında, Kozmik  Işınların  Marsa gönderilmesi  düşünülen  insanlar  üzerindeki  olası  etkileri  araştırılmakta…

Uzay  ortamında  maruz  kalınacak  radyasyon Dünya  yüzeyinde  maruz  kalınandan  oldukça  farklı…Dünyanın  manyetik  alanı  ve kalın  atmosferi Güneşten  gelen Kozmik  Işınları  saptırarak  veya  etkisini  azaltarak, Dünyalıları  büyük  ölçüde  korumakta…

Uzayda  maruz  kalınan  radyasyon, uzay  aracı  yapısına  ve/veya  insan  dokusuna  çarptığında yeni  parçacıkların (ve  yeni  tip, ikincil    radyasyonun)  ortaya  çıkmasına  sebep  olmakta…

NASA’daki  bilim  insanları, Kozmik  Işın  radyasyonuna  ilave  olarak, uzay  ortamında  tetiklenecek  ikincil  radyasyonun  insan  sağlığı  için  çok  daha  tehlikeli  olacağını  söylüyor…!

Sonuç  olarak, Marsta  Matt  Demon’un  “gübreleme  tekniği”   ile   patates  yetiştirebilmek  mümkün  görünse  de, uzay  insanlarının  bunları  yiyecek  “ağız  tadları” mevcut  olmayabilir…

Bu  sitede  daha  önce  de  vurguladığımız  gibi,  Marsa  gitmek  için  valizleri  toplamada  acele edilmemesinde  fayda  var…

Stephen  Petranek  ne  derse  desin…!

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://www.spacedaily.com/reports/Study_confirms_cosmic_rays_have_extragalactic_origins_999.html

http://www.spacedaily.com/reports/Positive_negative_or_neutral_it_all_matters_NASA_explains_space_radiation_999.html

https://www.wikiwand.com/tr/Kozmik_%C4%B1%C5%9F%C4%B1n

 

One thought on “Kozmik  Işınların  kaynağı  neresi…? ( Cosmic Rays’ origin…?)

  1. Geri bildirim: Kozmik  Işınların  kaynağı  neresi…? ( Cosmic Rays’  origin…?) — HAVACILIK VE UZAY | tabletkitabesi

Yorumlar kapatıldı.