Pulsarlar  “dakik”  değil  mi…? ( Pulsar shows  unique timing glitch…!)

Süpernova  kalıntısıyla  sarılı  X-ışını Pulsarı SXP 1062. (Mavi: X-ışını; Yeşil: Oksijen; Kırmızı: Hidrojen)

(Kaynak: Spacedaily.com)

Spacedaily.com’da  12  Eylül 2017 tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre,   Pulsar  SXP 1062’nin  “saatinde”  hata  tespit  edildi…!

Bu  sitede zaman  zaman  belirtildiği  üzere, Pulsarlar, yörünge  arkadaşı  diğer  yıldızlardan  madde  emerek, bir  deniz  feneri  gibi,  periyodik  olarak  parlayan  Nötron  Yıldızları…

Pulsarların,  bir  saatin  “tik”lemesi  gibi,  oldukça  düzgün  aralıklarla  ışıma  yaptıkları  bilinmekte…

Araştırmacılar, yine  de, yalnız  Pulsarların atım (pulse) aralıklarında küçük  de  olsa,  bazı farklılıklar  olduğunu ölçmekteydi…  Bu  keşfin  önemi, ilk  defa  olarak, bir  ikili-sistem ( binary system) Pulsarda  belirlenmiş  olması…

Bu  habere  konu  olan  Pulsarın “tik”lemesinde  ölçülen  fark,  bugüne  kadar  belirlenmiş  en  büyük  fark… Haberi  ilginç  kılan… bu…!

Bu  haberde, gözlenen  bu farklı-zamanlama  durumunun “glitch”  olarak  bilindiği (tanımlandığı)  vurgulanmış…! (“Glitch” (kısa-süreli yaşanan arıza-hata)  nitelemesini  bu  sitede  daha  önce  de  ele  almıştık… Daha  önce, en  azından gök  cisimleriyle  ilgili  olarak, böyle  bir  nitelemeyle karşılaşmadığımızı  belirtelim… NASA’nın  uzay  uçuşlarında  yaşanan sistem  arızalarını  nitelemek için, zaman  zaman kullanılan  bu sözcüğün pek teknik-bilimsel  olmadığını belirtmekle  yetinelim…)

Bu  konudaki  araştırma   “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”de  yayımlanmış… (Hangi  Ülkede  mi ? Hani, kendisini  herkesin  bilmek  zorunda (!)  olduğu  Ülke…)

Pulsarlar, yörünge  arkadaşlarıyla  birlikte  “ikili  sistemler”i oluşturur…Merkezdeki kütlesi  büyük-kendi  küçük  Nötron  Yıldızı, yörüngesindeki  yıldızdan sürekli  olarak  madde  çalar… (Haliyle,  her  lokma  yutuşunda  kendisini  “ateş  basar” (!)…)

Pulsarlar, ömrünün birinci  bölümünün  sonunda, süpernova  olarak  patlayan  büyük  yıldızların olası  üç  sonundan (kalıntısından) biri… Bu  olasılıklar: Beyaz Cüce, Kara  Delik  veya  Nötron  Yıldızı…

Nötron  Yıldızları, çok  büyük  hızlarla  dönmeleri  sebebiyle, güçlü  bir  manyetik  alana  sahip  olan  ve ışık  demeti  Dünyaya  yöneldiğinde  bir  deniz  feneri gibi  çakan (ışıyan)  gök  cisimleri…  Bunlara “Atarca”  da  denilmekte…

Bu  haberde  dikkatimizi  çeken  nokta, bu  keşfin  ODTÜ’de ( Middle East Technical University ) ve  Başkent  Üniversitesinde  ( Baskent  University )  çalışan  bir  grup  araştırmacı  tarafından  gerçekleştirilmiş  olması… Ender  karşılaştığımız  bir  durum…!

Pulsar  SXP 1062, Samanyolu  gökadasının  bir  uydusu  olan  Küçük  Magellan  Bulutsusu (Small Magellanic Cloud )  içinde  yer  alan, 200 000 ışık  yılı  uzaklıkta  bir  gök  cismi…  Bu  araştırma  makalesinin yazarı M. Mirac  Serim’in  yaptığı  açıklamaya  göre,  Pulsarın atımları  arasında  ölçülen  zaman  farkı  yörünge  arkadaşı yıldızın  ve  emilen  maddenin  Nötron  Yıldızının dış  yüzeyi (kabuğu-crust  diyemedik !)  üzerine uygulamış  olduğu  gravitasyon kuvvetinden  kaynaklanmış  olabilir…

Araştırmacılara  göre, bu toplam  etki  sebebiyle,  Pulsarın  eksenel  dönme  hızında  ani değişim  sözkonusu…  Bu  da, ışıma  periyodunu  etkilemekte…

Bu  araştırma, TV’de  “Teke Tek”  programına  konu  edilirse, belki, gerçekleştirilen  bu  keşfin  daha  ayrıntısını  öğrenebiliriz…

 

Yararlanılan  Kaynak:

http://www.spacedaily.com/reports/Accretion_powered_pulsar_reveals_unique_timing_glitch_999.html