BLAP’s….! 

(Kaynak: Paweł Pietrukowicz/syfy.com)

BLAP’s ( Blue  Large-Amplitude Pulsators ), mavi  ve parlaklığı  neredeyse  yirmi dakikalık  bir  sürede, periyodik  olarak, %20-45  oranında  değişen  yıldızlar…

Astronomlar,  Güneş  böyle  bir  davranış  gösterseydi, yüzeyi-bölgesel olarak-donar  ve  pişerdi  diyor…!

Bugüne  kadar, bu  tip  yıldızların  bir  düzine  kadarı  keşfedilmiş… Parlama-sönme  periyodları 23-39  dakika  aralığında…

Şili’de,  1.3  metrelik  teleskoba  takılı, 64   Megapiksel  dedektörle  gerçekleştirilen  OGLE  araştırması (Optical Gravitational Lensing Experiment Survey) kapsamında,  bir  milyar  kadar  yıldız  incelenerek  belirlenen  bu  yıldızlar, renginden  de  anlaşılacağı  üzere  çok  sıcak ve (doğal  olarak)  çok  büyük…

(Kütle  ne  kadar  büyükse, gravitasyon  kuvveti  ve  de,  yıldızın  merkezindeki basınç  da   o  kadar  büyük… Çekirdeğindeki  füzyon reaksiyonu  da o  kadar sıcak  ve  hızlı…diyor  Phil  Plait, syfy.com’daki  yazısında…!)

Bir yıldızın  merkezinde  üretilen  ısının  dışarı  kaçabilmesi yıldızın  içindeki  maddenin  saydamlığına  bağlı…Bu  saydamlık ne  kadar  azalırsa yıldızın  içindeki sıcaklık  da  o  kadar  artar… Bu  da, yıldızın  şişmesine  yol  açar…İç enerjinin  bir  bölümü,  bir yol  bulup  yıldızın dışına  doğru  kaçtığında, nisbeten  soğuyan  yıldız  büzülür…Bu  şişme-büzülme  çevrimi devam  eder…diyor  yıldızbilimciler…!

Yıldızbilimciler,  ayrıca, yıldızlarda  gözlenen  bu şişme-büzülme  döngüsünün  başka  sebeplerinin  olduğunu  da  söylüyor… Yıldızın  bu “pals”  periyodunun birkaç ay  gibi,  oldukça  uzun  olabildiği  de biliniyor…

Kısaca, BALP  adı  verilen  yıldızların pals  periyodu  ise  dakikalarla  sınırlı… Bu  yıldızların  pals  periyodunun-neredeyse  bir  saat  kadar-hassas  ve  kararlı  olduğu  ölçüldü…!

Araştırmacılar BLAP’ların zaman  içinde  birleşmiş “ikili  yıldızlar” (binary  stars) olduğunu düşünüyor…

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://www.syfy.com/syfywire/astronomers-discover-a-new-type-of-star-blaps