Güçlü  kozmik  patlamalar Kara  Deliklerin  oluşumunu  açıklayabilir  mi…? ( Powerful cosmic explosions might  explain  how  Black Holes form…!)

26 Haziran-20 Ağustos 2016,  GRB 160625B   gama-ışıması.

(Kaynak: Nathaniel Butler/ASU/spacedaily.com)

Gama-ışınları,  milisaniyeler  kadar   kısa  ömürlü  olabilen, ancak, Evrende  gözlenen  en  güçlü  patlamalar esnasında  yayımlanan  ışınlar… Bu  ışınlar, Güneşin  elli  katı  kadar  büyüklükteki  yıldız  patlamaları  esnasında  da  ortaya  çıkmakta…

Spacedaily.com’da  27 Temmuz  2017  tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre,  Maryland  Elanora Troja  Üniversitesi  ve Arizona  Devlet  Üniversitesinden (Arizona  State  University)  astronomlar, derin  uzayda,   büyük  kütleli  bir  yıldızın patlamalı-ölümüne  tanık  oldular…!

GRB ( Gamma-Ray Burst )  160625B, ilk  olarak,  NASA’nın Fermi Gama-ışını  Teleskobuyla, Haziran 2016’da  belirlendi… Takiben, Rusyanın  Kanarya  Adalarındaki MASTER-IAC  Teleskobuyla , optik dalga  boyunda  gözlendi…

Araştırmacılara  göre,  bu  patlamada, Güneşin tüm  ömrü  boyunca açığa  çıkaracağı  kadar  enerji  kırk  saniyelik  bir  sürede, gama-ışını  olarak  Dünya  yönünde  salındı… (Bu  gibi  ışımaların, Nötron  Yıldızlarının  veya  Kara  Deliklerin dönme  eksenleri  üzerinden  ve  dar  bir  ışın  demeti  olarak  yayımlandığı (püskürüldüğü)   düşünülüyor…

25 Haziran 2016  tarihinde  meydana  gelen  gama-ışını  patlaması  NASA’nın Fermi Gama-ışını Uzay  Teleskobu  ve  Swift Gamma-Ray Burst Mission  uydusu   tarafından gözlendi… Sistemle  entegre  olan   diğer  teleskoplarla hemen  paylaşılan  bu  bilgi  üzerine, Rusların  Kanarya  Adalarındaki  MASTER-IRC Teleskobu (Teide Observatory)  ve  San Pedro Martir Peak  Teleskobu (Baja California)  da  bu  “ard-ışıma” (afterglow) gözlemine  katıldı…

Gama-ışığı  kaynakları elli  yıldan  beri  bilinmesine  rağmen, astronomlar bu  patlamaların  sebeplerini  henüz  yeterince  bilememekte… Günde  ortalama  bir  defa  belirlenen  bu  güçlü  gama-ışımaları, saniyeden  çok  daha  kısa  bir  süre  ile  bir  dakika  karalık  sürelerde  devam  ettiğinden, astronomların  bunları  detaylı  incelemeleri  mümkün  olamamakta…!

Astronomlar,  bu  patlamaların  çoğunun  süpernova  kaynaklı  olduğunu  düşünmekte… Süpernovalar, birinci  ömrünü  tamamlayan  büyük  kütleli  yıldızların  patlamasıyla  ortaya  çıkan çembersel/küresel  madde  saçılmaları…

Bilim  insanlarına  göre, patlayan  yıldızın  dış  katmanları  bir  süpernova  çemberi  olarak  uzaya  saçılırken, iç  katmanları  çekirdeğinin  üzerine  birkaç  saniyelik  bir  sürede  çökelerek, bir  Nötron Yıldızı  veya (çok  büyük  kütleli  yıldız  durumunda)  Kara  Delik (Black  Hole)  oluşturur…

Haziran  2016  patlamasında,  patlayan  yıldızın  gama-ışıması, Dünyaya  yönelmiş  iki  derecelik  bir  ışık  demeti  şeklinde  gerçekleşti…

Araştırmacılara  göre, gama-ışını  ışıması, ortaya  çıkan  güçlü  manyetik  alanlar  sebebiyle,  uzaya  saçılan  yüksek  hızlı  elektronlardan  kaynaklanmakta… İvmelenen  elektronların  sebep  olduğu  ışımanın  polarizasyonu  da  bunların  kaynağı  olan  manyetik  alanın gücünü  göstermekte…  Kısaca, gama-ışınları  manyetik alanlar  tarafından  ivmelendirilmiş  elektronlar  kaynaklı…!

Araştırmacılar, bu  ışımanın “ synchrotron   radiation ”dan  kaynaklandığını düşünüyor…  Bu  radyasyon,   bir  manyetik  alan tarafından  eğilmiş  veya  spiral  bir  yol  boyunca  ivmelenen  elektronların  açığa  çıkardığı  radyasyon…

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/37634-dying-star-collapse-gamma-ray-burst.html

http://www.spacedaily.com/reports/Massive_stars_dying_blast_caught_by_rapid_response_telescopes_999.html