Kozmik  şişme…?  (Cosmic  inflation…?)

Kozmik  enflasyon…, yani,  “şişme”…Büyük  Patlamadan (Big Bang) hemen  sonra başladığı  düşünülen astrofizik  olayı…

Bilim  insanları, bunun  nasıl  gerçekleştiğini  anlamaya  çalışıyor… Bu  sahada  önemli adımlar  atılsa  da, hâlâ  bilinmeyenler  mevcut…

Fraser  Cain, universetoday.com’da, 30  Mayıs  2017  tarihinde  yayımlanan  sunumunda (ve  yazısında)  bu  konuya  ışık  tutmuş…

Bu  konuda  bazı  karşı  görüşler  olsa  da, esas  itibariyle, Büyük  Patlamayla (Big  Bang)  başladığı  varsayılan Evrenin, milyarlarca  yıldan  beri  “şişmekte”  olduğunun  belirlenmesi  bilim  tarihinin en  büyük  keşiflerinden  biri  sayılıyor… Bir  anda  ortaya  çıkan “sürekli  madde  dünyası”,  bu  başlangıç  tarihinden  beri  genişlemekte… (Burada  ifade  edilen  “genişleme”yi  bir  balonun  şişmesi  gibi düşünmek  uygun  olur…)

Bilim  insanları, Kozmik  Artalan  Işımasını (Cosmic  Microvawe Background-CMB)  Büyük  Patlamanın  Evrende  bıraktığı  bir  “sada” olarak  kabul  ediyor…! Evrenin  şişmekte  olduğu  ölçümlerle  de  ispatlanmış  durumda… Zamanda  geriye  gidildiğinde, Evrenin çok  küçük, çok  sıcak  ve  çok  yoğun  bir  ortam  olduğu  sonucuna  varılıyor… Zamanlama olarak, Büyük  Patlamaya ne  kadar  yaklaşılırsa, her şey  birbirine  daha  yakın  konumda…her şey  çok  daha  sıcak…!

Bilim  insanları, Büyük  Patlamadan  380 000  yıl sonraki  ana  ulaşıldığında, tüm (küçük)  Evrenin çok  sıcak  olması  sebebiyle, atomların  iyonize  halde  olduğunu hesaplıyor… (Elektronların  atomlardan kopup, uzaklaştığı, atomun  bütünlüğünün  kaybolduğu  bir  durum…)

Zamanın  başlangıcına  doğru  biraz  daha  gidildiğinde, atom  çekirdeklerinin  henüz  oluşamadığı, proton  ve  nötronların serbestçe  dolaştığı  bir  ortama  gelinir… Daha  da  geriye  gidildiğinde  ise  kuarklar  ortalıkta…!

Bundan  daha  gerisi, bilim  insanları  için  bir  soru  işareti… Evrenbilimcilerin  “tekillik” (singularity) adı  verdikleri,  sonsuz  yoğun  (ve  sonsuz  küçük) bir  ortam…

Evrenin  her  yönünden  algılanan artalan  ışımasının, Evrenin, ışığın  yolculuğuna  başlamasına  ortam  sağlayacak  kadar, soğuduğu  bir  zamanın  işareti  olduğu  düşünülüyor… (Daha  öncesi, bir  benzetme  olarak, Güneşin  içinde  oluşan  ışığın, Güneşi  henüz  terkedemediği  bir  ortam…!) Evrende, her  yönde  yayılan  bu  radyasyonun sıcaklığının, her  yerde  hemen  hemen  aynı  olduğu belirlendi…

Evrenin  farklı  bölgelerinden  Dünyaya / Gözlem  araçlarına  ulaşan  radyasyonun  sıcaklığının  birbirine  çok  yakın  olması, Bilim  İnsanlarına, bunların, Evrenin  ömrü  olarak  hesaplanan 13.8 (13.82 ?)  milyar  yıl  önce, birbiri  ile temas  ediyor  olması  gerektiğini  düşündürdü… (Aralarındaki ısı  transferi sıcaklıkları eşit  kılmış  olmalıydı…!) Ancak, Evrenin  farklı  bölgelerinin  birbiriyle  temas  etmesi / karışması  için fırsatı  hiçbir  zaman  olamadı…

Bu  büyük  probleme  bir  çözümü, 1980’de, İngiliz  Fizikçi  Alan  Guth  bir  çözüm  önerdi… Evren, Büyük  Patlamayı  takiben, şişmekteydi…! Bilim  insanlarının  hesaplamalarına  göre, Evren, Büyük  Patlamadan   10^-36 (on  üzeri  eksi  otuzaltı)  saniye sonra şişmeye  başladı…  10^-32  saniye  sonra  hacmi 10^26  kat  büyüdü…!

Hesaplamalara  göre, şişmenin  başlamasından  önce, gözlenebilir  Evren  bir  atomdan  daha  küçüktü… İlk şişme  sürecinde  yarıçapı  0.88  milimetreye  ulaştı…  Bugün,  Evrenin çapının  93  ışık  yılı  kadar olduğu  hesaplanıyor…

Evrenin  şişmesi  konsepti, daha  sonra,  bilim  insanları Andrei Linde (kutlama  için  şampanyayı  erken  açan…!), Paul Steinhardt, Andy Albrecht ve  diğerleri  tarafından  daha  da  geliştirildi…

Evrenbilim  dünyası, “şişme”  teorisinin Büyük  Patlama  Teorisinin  bazı  problemlerine  çözüm  getirdiğini  düşünüyor… Bunlardan  ilki “Evrenin  düz  olması  problemi” (flatness  problem)… Uydularla  gerçekleştirilen  ölçümlerde, Evrende  yolculuk  edecek  paralel  çizgilerin,  bu  yolculukları  boyunca  paralel  kalacağı  belirlendi…! Büyük  Patlama  teorisi altında  ise, Evrenin eğiminin (curvature) zamanla büyüyeceği  ileri  sürülmekteydi…

Büyük  Patlama  Teorisine  göre, Evrende  çok  sayıda ağır  ve kararlı “monopol”ler, tek  kutuplu  manyetik  parçacıklar  mevcut  olmalıydı… Evrenin  şişmesi onları, bugün  belirlenemeyecek  kadar, birbirinden  uzaklaştırdı; seyreltti (dilute)…

Big Bang ve Gravitasyon  dalgaları.

(Kaynak: bicepkeck.org/universetoday.com)

Bilim  insanları, bugünlerde, Evrenin  başlangıcında  ortaya  çıkan  ve Kara  Delikler  gibi  büyük  kütleli  cisimlerin  çarpışmalarıyla  ortaya  çıkabileceği  düşünülenlerden  farklı  olan  Gravitasyon  dalgalarını belirlemeye  çalışmakta…

Bilim insanları, Evrenin  şişme  periyodunun  yansımaları  olarak  kabul  edilen  ve   “Primordial gravitational waves”  olarak  adlandırılan  bu  dalgaların,  CMB’den yayılan  ışığın, teorik  olarak,  polarizasyonu  veya oryantasyonu sayesinde  belirlenebileceğini  düşünüyor…

Işıktaki  olası  polarizasyonu  belirlemek  için,  Güney  Kutbundaki  BICEP2 (Background Imaging of Cosmic Extragalactic Polarization) ekipmanını  kullanan  bir  araştırma  grubu, 2014’te, bu  keşfi  gerçekleştirdiğini  duyurdu…  Kozmik  şişme olayı  gerçekten  yaşanmıştı…! (Bu  duyuru, Prof. Andre  Linde’nin  şampanyayı  erken  açmasına  sebep  olmuştu…!)

Ancak, Planck  Uzay  Teleskobu’nu  kullanan  ikinci  bir  araştırma  grubu, BICEP2  grubunun  gerçekleştirdiği  keşfin  Samanyol’nda  mevcut  tozlardan  kaynaklanmış  olduğunu  ileri  sürdü… Bu  gelişme  üzerine, BICEP2  grubu, “keşif  iddiasını”  geri  çekmek  zorunda  kaldı…

Halen, başta  BICEP2   ve   Planck araştırma  grubu  olmak  üzere, “South Pole Telescope”  ve  diğer  araştırma  grupları,  farklı  frekans  aralıklarında,  bu  konudaki  araştırmalarını  sürdürmekte…

Bilim  insanları, doğrulanabildiği  taktirde, kozmik  şişmenin  en  önemli  sonuçlarından  birinin Evrenin  tek  olmayıp,  “çoklu” (multiverse) Evrenlerden  sadece  biri   olacağını  söylüyor…!

Evrenin  şişmesinin  “babası”  sayılan  Alan  Guth, “tek-Evren”  modelini oluşturmanın  “çoklu-Evren”  modeli  oluşturmadan  daha  zor  olduğunu  söylemiş…! Çoklu  Evrenin  izleri CMB’de  (belki  de  CMB’lerde…) saklı  olabilir…

Frase  Cain, Nobel  Ödüllerinin  araştırmacıları  beklediğini  söylüyor…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.universetoday.com/135791/cosmic-inflation-quest-understand-earliest-universe/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s