Tam  Güneş  Tutulması  Einstein’in  rölativitesinin  ispatını  nasıl  mümkün  kıldı…? ( How a total Solar eclipse helped  prove Einstein’s relativity…? )

Dönemim  gazete  haberi.

Bu  sorunun  cevabı, space.com’da, Ian O’Neil  tarafından,  29  Mayıs  2017  tarihinde  yayımlanan  bir  yazıda  verildi…

Einstein’in  1915  yılında  yayımladığı “Genel  Görecelik  Kuramı”nın (General Relativity  Theory) önermelerinden  biri  de, çok  büyük  kütleli  cisimlerin ışığı  yolundan  saptırabilecek  olmasıydı… Einstein, bu  önerisinin  doğrulanabilmesi  için  deneysel  bir  çözüm  de belirlemişti… Tam Güneş  Tutulması…

Tam Güneş  Tutulması  esnasında  çekilecek  olan  ve  arka  plandaki  yıldızları  gösterecek  kaliteli  bir  fotoğraf, aynı  bölge  için  daha  önce  çekilen  veya  daha  sonra  çekilecek fotoğrafla  kıyaslandığında, Güneşe  yakın  bölgedeki  yıldızların konumlarında  belirlenebilecek sapmalar, Einstein’in  bu  önermesinin  ispatı olabilirdi…!

National  Geographic  TV-Türkiye’de  gösterilmekte  olan  “Genius” (Dahi)  adlı  dizide, bu  olay,  detaylı  olarak dramatize  edilmekte…

Kısaca,  Einstein’in,  bu  Güneş  gözleminin  gerçekleştirilebilmesi için, güçlükle  bulabildiği  para  desteğiyle, Kırım’a  Gönderdiği astronomi  ekibi,  Birinci  Dünya  savaşının beklenmedik  bir  şekilde  başlamasıyla, Güneş  Tutulması gözlemini  gerçekleştiremez…

Yine  de,  bilim  meraklıları, bu  gözlemi ve  fotoğraf  çekimini, bundan 98  yıl  önce,  29 Mayıs  1919’da  gerçekleştirir…Bu  olay,  Einstein’in  Dünya  çapında  tanınmasını  ve  kabul  görmesini  sağlar…

Einstein, bilim-yaşamının  en  verimli  yılı  kabul  edilen 1915’te, birbirinden  değerli  dört  bilim-makalesi  yayımlar… (Bilim  dünyasının, onun yayımladığı  ilk  makalelere karşı  fazla  sessiz  kalması  onu hırslandırmış  ve  makale  sayısının  dörde  kadar  yükselmesini tetiklemiştir…!)

Bu  dönemde  yayımladığı  “Genel  Görecelik  Kuramı”, Isaac  Newton’un 1687’de  yayımladığı  “Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica” kitabında  açıkladığı klasik  mekanik  modeli  bilim  dünyasında “değişemez”  kabul  edildiğinden, Einstein’in  yeni  kuramı  büyük  bir  şüpheyle  karşılanır…!

Einstein’in  önermesine   göre, uzay sabit  değildir… Cisimlerin  hareketi uzayın  yapısını (dokusunu) değiştirebilir…! Newton’a  göre  ise, uzay / Evren durağan (inert)  bir  ortamdır…

Einstein’in  bakışına  göre,  uzay, diğer  boyut  olan  “zaman”la birleşiktir… Evreni  oluşturan  doku “uzay-zaman”dır… Bu  doku,  içinde  hareket  eden cisimler  tarafından esnetilebilir / deforme  edilebilir…

Bu  iki  teorinin ayrıldığı  noktalardan  biri,  gravitasyonun  ışığın  üzerine  etkisidir…  Cisimler,  yakınından  geçen  ışığı  yolundan  saptırır…! Einstein’e  göre  bu  olay / etkilenme  “kütleçekimi”nden  dolayı  değil, uzay-zamanın eğilmesindendir…! Trambolin (trampoline)  üzerine  çıkıldığında, bu  aracın  esnek yüzeyinin  çökmesi  benzeri  bir  durum…Bilim  müzelerinin  girişinde  karşılaşılabilen, yuvarlanan  paranın daireler  çizerek, deliğe  düşmesi  deneyi  de  bu  duruma  benzeyen  bir  örnek… Sonuç  olarak, Gravitasyon,  uzay-zamanın eğilmesidir…

Herne  kadar, tüm  cisimler  çevresindeki  uzay-zamanı  bükse  de, bunun  gözlenebilir  bir  seviyede  gerçekleşebilmesi  için, yıldız  gibi,  çok  büyük  kütleli  cisimler  gerekir…

Gökadalar, bugün, bu olayın sıkça  gözlenebildiği  uzay  cisimleridir… Normal  şartlarda, gökadanın  arkasında  olduğu  için gözlenemeyen  bir  gök  cisminin (başka  bir  gökadanın) ışığı, önündeki  gökada  tarafından  eğilerek  odaklanır… Kısaca, bir  gökada optik  mercek  gibi rol  oynayarak, görünmeyen  gökadanın  ışığının  (ve  gökadanın) görünmesini  sağlar… Bu  fiziki  olaya  “gravitasyonel  mercekleme” (gravitasyonel  lensing) denilmekte…

Yukarıda  da  vurgulandığı  gibi, Birinci  Dünya  Savaşı, Einstein’in  bu  teorisinin  gözlemle  ispatını  bir  süre  engelledi…

Einstein’e  bu  konuda  yardım, Hollandalı  fizikçi  Willem De Sitter’in  önersiyle,  İngiliz  Fizikçi Arthur  Eddington’dan  geldi… (Savaş  ortamı,  doğal  olarak, bilim  insanlarının işbirliği  yapmalarını  da engellemekteydi…)

İngiliz, “Royal Society”  ve “”Royal Astronomical Society”nin Eddington’un  liderliğinde  oluşturduğu  gözlem  grupları Brezilya  ve Afrika’nın  batısındaki “Principe”  adasına  gönderildi… 29 Mayıs 1919’daki  Güneş Tutulması   20.  Yüzyılda  gerçekleşecek  en  uzun  süreli (6  dakika  kadar…) tutulma  olacaktı…!

Bu  tarihte,  Güneşin  arka  planında Hyades  takım  Yıldızı yer  almaktaydı…

Eddington, Brezilya  ve  Afrika’dan  alınan  yıldız  görüntülerini  analiz  ederek, fotoğraflarda  belirlenen  yıldız  pozisyonlarının Einstein’in  Genel  Görecelik  Kuramıyla  hesaplanan  pozisyonlarıyla uyuştuğunu  belirledi…Böylece, cisimlerin  uzay-zamanı  büktüğü  iddiasının  gerçek  olduğu  anlaşıldı… Newton’un  “uzay  statiktir”  düşüncesi  geçerliliğini  yitirmişti…

Güneş tutulmasıda  yıldızlar.

(Kaynak:Royal Astronomical Society/space.com)

New York  Times, bu  araştırma  sonuçlarını 7 Kasım 1919’da  duyurunca, bilim  insanlarının  yanında, sıradan halk  da  Einstein’in  varlığından  büyük  oranda  haberdar  oldu…!

1919’da  gerçekleşen “en  önemli /verimli” Güneş  Tutulmasından  sonra, Einstein’in  kuramı  birçok  şekilde  test  edildi… Einstein’in  kuramı  sürekli  olarak, yeni  kanıtlarla, doğrulandı…

Yine  de, Einstein’in  bu  bilimsel  başarısı  ona  Nobel  Ödülü  kazandıramadı…! Einstein’e  tek  Nobel  Ödülü “fotoelektrik  etki”  üzerine  yaptığı  çalışmalar  sebebiyle, 1921  yılında  verildi…

“Genel  Görecelik  Kuramı”  Einstein’e  neden  Nobel  Ödülü  kazandırmadı / kazandıramadı…?

İnternetten  yaptığımız  kısa  araştırmada  bu  soruya  net  bir  cevap  bulamadık…

Yine  de, yukarıda  belirttiğimiz  TV  Dizisindeki  bazı  sahnelerden  şu  yorumu  yapmak  mümkün  olabilir…: Einstein, bilimsel  keşiflerini  gerçekleştirirken, bir  çok  başka bilim  insanının  çalışmalarından  da  yararlanmaktaydı… İş  arkadaşlarının  bile, farkında olarak /olmadan, ona  bazı fikirler  vermiş  olması, onu  bazı  konuları  düşünmeye  yöneltmiş  olması  olası…

Ödül  Komitesi, diğer  başka  faktörlerin  yanında, Einstein’in  diğer  bilim  insanların  gerçekleştirdiği  çalışmalardan  istifade  oranını   da  dikkate  aldığında, Einstein’e  ödül  verme  konusunda  tereddüde  düşmüş  olmalı… !

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://www.space.com/37018-solar-eclipse-proved-einstein-relativity-right.html

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s