Risk…nereye  kadar…? (How  much  risk…acceptable…?)

 

Long – EZ

John  Denver…sevilen  bir  (müzisyen, söz  yazarı, plak  yapımcısı, …) şarkıcıydı… “Rocky  Mauntain  High” adlı şarkısını  defalarca  dinlemiştik… Çok  temiz  bir  sesi  vardı… Sözcükleri  çok  net (anlaşılır) şekilde  söylerdi…

Havacılığa  da  çok  düşkündü… Uçak  kullanmayı  çok  severdi… Bu  ileri  derece  sevgisi  onun  sonu  da  oldu…!

Yeni  satın  aldığı  bir hafif (deneysel; experimental) uçakla, 12 Ekim 1997  günü, kendi  başına  gerçekleştirdiği  bir kalkış-iniş  eğitimi  sırasında  kaza  geçirdi…  Külleri  “Rocky  Dağı”nın (Rocky  Mountain)  üzerine  serpildi…

John  Denver’in  “”Monterey Körfezi”nde ( Monterey Bay;  Pacific Grove, California )  geçirdiği  bu  kaza,  fazlasıyla, “ders  alınacak”  bir  kazaydı…!

Sahip  olunan tüm  şan, şöhret  ve (muhtemelen)  paraya  rağmen, insanın-mecbur  olmadığı  halde-  hayatını  nasıl  riske  atabildiğinin  bir   örneğiydi…

Üzerinden  yaklaşık  yirmi  yıl  geçmesine  rağmen, uçuş  meraklılarının zaman  zaman  hatırlamaları  ve  ders  çıkarmaları  gereken  bir  kaza… Bu  kazayı,  bu  sebeple,  hatırlatalım  dedik…!

*

Denver’in  alkolle  başı  biraz  dertteydi… 1993’te,  alkollüyken  araba  kullanmaktan  dolayı,  ehliyetine  el  kondu… Bu  durumdayken, 1994’te, kendi  kullandığı  arabayla  bir  ağaca  çarptı… ABD  Havacılık  İdaresi (FAA), 1996’da, tıbbi  yetersizlikleri  sebebiyle (medical  disqualification)   Pilot  Sertifikasını  iptal  etti…!

İlk  uçağını 1974’te, kazaya  uğradığı  son  uçağı “Adrian Davis  Long-EZ”yi  de  1997’de satın  aldı… Bu  son  uçağı,  ünlü  kompozit-uçak  tasarımcısı Burt  Rutan’ın tasarımıydı… Amatör  bir  uçuş  meraklısı  tarafından (kitten) inşa  edilmiş  (birleştirilmiş)  bir  uçaktı…

Denver, birden  fazla  uçakta, toplamda  2700  uçuş  saatlik  tecrübeye  sahip  bir  pilottu… Yine  de, kısa  bir  süre  önce  satın  aldığı  bu  uçakla,  bir  gün  önce  ve  sadece, yarım  saatlik  bir  uçuş  (checkout  flight) yapmıştı…

Kazanın  meydana  geldiği  tarihte, yasal  olarak, uçuş  yapma  iznine  sahip  değildi…! Yine  de, kazadan  sonra  yapılan  otopside, Denver’de  alkol  veya  başka  bir  yasak  madde  tespit  edilmedi…

ABD  Ulaştırma  Kazalarını  İnceleme  Kurulu (NTSB)  tarafından  gerçekleştirilen  kaza  incelemesinden  sonra, meydana  gelen  kazanın  ana  sebebi  olarak, “uçuş  esnasında, yakıt  yönetimini  gerektiği  gibi  yapamaması” (inability to switch fuel tanks during flight)  belirlendi…

Yasaklı  olsa  da, yeterince  tecrübeli  bir  pilot  bunu  nasıl  başaramaz…?

Uçakta, inşaasını/montajını  gerçekleştiren  sahsın kişisel (ve  çok  yanlış  bir)  tercihinden  kaynaklanmış,  uygunsuz  bir  durum  mevcuttu…Uçağın montaj-birleştirme  sürecinde, yakıt  depolarını  seçmeyi  sağlayan “Yakıt  Seçme  Valfi/Kolu” (Fuel  Sellector  Valve Handle) öndeki pilotun ulaşmasını  oldukça  zorlaştıran  bir  yere, pilotun  sol  geri  pozisyonuna,  yerleştirilmişti…!  Yakıt  miktar  göstergesi  de, benzer  şekilde,  görülmesi  kolay  olmayan  bir  yerdeydi…

Diğer  taraftan,  uçağın  yakıt  depolarında, neredeyse  yarıdan  daha  az  yakıt  mevcuttu… Gerçekleştirilecek  bir  saatlik  uçuşta Denver’in  bu  yakıt  valfine  erişerek, yakıt  deposu  seçimini  değiştirmesinin  gerekeceği  kuvvetle  muhtemeldi…!

Denver, satın  aldığı  yeni  uçağındaki  bu “emniyetsiz  durumun”  farkındaydı…Gerek  yakıt  durumunu  ve  gerekse valfin/göstergenin  durumunu, kalkış  yapacağı  “Monterey Peninsula Airport”taki  bir  bakım  teknisyeniyle  detaylı  olarak  görüştü… (Denver’in karizması  sebebiyle, kendisine  yardım  eden  teknisyen,  onun  karşısında,  fazla  ısrarcı  olamamış  olmalı…)

Kısaca, Denver’in  aldığı  risk  “fazla  büyüktü”…!

Uçuş  esnasında,  bu  valf  koluna  erişmeye çalışırken, farkında  olamadan, sağ  radır  pedalını  itmesi  sebebiyle, uçağın  sağa  sapmasına  ve  “aşırı  burun  kaldırma” (pitch-up)  hareketi  yapmasına  sebep  oldu…(Denver,  yakıt  valfine  kumanda vermeden  önce, uçağı  düz  tutmak  için, otopilot  modunda  uçmayı  planlamıştı…)  Stol  olan  uçağın  denize  düşerken  pozisyonunu  gören  yeterince  görgü  şahidi  mevcuttu…

NTSB, başka  tespitlerde  de  bulundu…  Denver’in bu uçağa geçişinde (tip  değiştirmesinde) aldığı  eğitim  yeterli  değildi…

Bu  kazadan  sonra, “deneysel” (experimental)   uçaklarda  uçacakların  zorunlu eğitimi  başta  olmak  üzere,  yakıt  sistemi  dahil,  uçakların  sistem  kumandalarına  kolay  erişim  için ilave  kurallar  uygulamaya  kondu…

Denver’den  geriye  ise  güzel şarkıları kaldı…!

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.wikiwand.com/en/John_Denver

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s