Gravitasyon  dalgaları  kalıcı  mı….?  ( Can gravitational waves permanently alter the nature of spacetıme…?)

 

Gravitasyon  dalgaları (temsili)

(Kaynak: sciencealert.com)

Mike Mcrae’nın, sciencealert.com’da  22 Mayıs  2017  tarihinde (ve  Matt  Williams’ın, Universetoday.com’da 23 Mayıs  2017  tarihinde)  yayımlanan  bir  haberine  göre, böyle  bir  olasılık  mevcut…!

LIGO ( Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory )  deneyini  gerçekleştiren  araştırmacılar, “Gravitasyon  dalgaları”nı,   ilk  defa olarak  belirlediklerini, 11 Aralık 2016  tarihinde  açıklamıştı…

Einstein’in, yüzyıl  kadar  önce,  Genel  Görecelik Teorisinde  açıkladığı  bu  önerme   böylece  doğrulanmış  oldu…  Bu  gelişme Evrenbilimde  ve  astrofizikte  yeni  bir araştırma yolunun  açılmasını  tetikledi… En  azından,  bilim  dünyasında  böyle algılandı…

Genel  Görecelik  Teorisi, Kara  Delikler  gibi  çok  büyük  kütleli  iki  cismin, birbiri  etrafında  dolanırken, ışık  hızıyla  uzaya  gravitasyon  dalgaları  yayımlayacağını  söylemekte… Araştırmacılar, LIGO  deneyi  ile, gravitasyon  dalgalarının  yol  açtığı  bu “uzay  esnamesi”ni  2015-2017  döneminde  iki  defa  belirledi…  Araştırmacılara  göre,  Dünyaya  bu  olaydan 1.3  milyar  yıl  sonra ulaşan  ve 0.2  saniye  kadar  süren  bu  dalgalar uzayı bir  protonun  çapı  kadar  esnetti…!

Monash  Üniverstesindeki araştırmacılar bu  keşifte  önemli  bir  rol  oynamıştı…  Bu  keşiften  bir  yıl  sonra, Monash  Astrofizik  Merkezindeki ( Monash Center for Astrophysics) araştırmacılar yeni  bir  önermede  bulundular…”orphan  memory”…  Eğer,  bu  önermeleri kanıtlanabilirse, garavitasyon  dalgaları  ve  uzay-zaman  kavramında Einstein’i  bile  kıskandıracak  bir  keşif  yapılmış  olacak…!

Araştırma  grubuna  göre, gravitasyon  dalgalarının (parent signal) uzay-zamanda bıraktığı izleri  belirlemek  mümkün… Ayrıca,  bu  belirleme  işlemi, ana  sinyal (parent  signal) ortada  olmasa  bile,  LIGO ekipmanının  kabiliyeti  geliştirilerek,  gerçekleştirilebilir…

Araştırmacılar, ortaya  çıkan  gravitasyon  dalgaları  uzay-zamanı büktüğünde ( dalgalandırdığında) uzay-zamandaki  bu  deformasyon zamanla  kaybolmaz… Kalıcıdır…!

“Artık  Hafıza” (Orphan  Memory)  olarak adlandırılan  bu  durum, “Ana  Dalga”nın (Parent Wave)  doğrudan  belirlenemediği  durumlarda  da geçerli  bir  durum…

Halen,  ABD’de  mevcut  olan  dedektörlerden LIGO  ve  VIRGO, sadece,  belirli  frekanstaki (belirli  tip  kaynak  tarafından  üretilmiş)  gravitasyon  dalgalarını belirleme  ve  kaynağına  doğru,  izini  sürme kabiliyetine  sahip…

Mikro  Kara  Delik  gibi  kaynaklar  tarafından  üretilmiş  yüksek-frekanslı  dalgaları  belirleme  kabiliyeti  mevcut  değil…

Ancak,  bu  yeni  araştırmaya  göre, LIGO  ekipmanı  ile, ileride, bugünkü  belirleme  kabiliyeti  dışında  kalan  frekanstaki  dalgaları  da  belirlemesi mümkün  olabilir…

Araştırmacılar, yapılacak  iyileştirmelerle, yüksek-frekanslı  gravitasyon  dalgalarının oluşturacağı “orphan  memory”nin LIGO  ve  VIRGO  ekipmanıyla  belirlenebileceğini  düşünüyor… Tabi,  bu  dalgaları  oluşturacak  kaynaklar  gerçekten  mevcut  ise…

Araştırmacılar, LIGO  ekipmanının  kabiliyetinin  artırılabilmesi  için, üçüncü  nesil gravitasyon  dalga  dedektörü  olacak  Einstein  Teleskobu  ve  Kozmik  Araştırıcı’nın inşa  edilip  kullanıma  alınmasının  gerekeceğini  söylüyor…

 

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.universetoday.com/135690/gravitational-waves-permanently-alter-nature-spacetime-1/

https://www.sciencealert.com/memories-of-gravitational-waves-could-help-us-detect-exotic-physics