Schiaparelli  kaza soruşturması  tamamlandı…! ( Schiaparelli accident  investigation completed…!)

 

Schiaparelli’nin enkazı.

(Kaynak: NASA/Marsdaily.com)

Marsdaily.com’da, 25  Mayıs  2017  tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre, Avrupa Uzay  Ajansı ESA’nın  (European  Space  Agency)  Mars-İniş  Aracı Schiaparelli  kaza  soruşturması  tamamlandı…  Aracın  bilgisayarına  iletilen farklı  iki  bilgi,  inişteki  sistem  çalışma  sıralandırmasının  durmasına  (end  prematurely) sebep  olmuş…!

16 Ekim 2016 günü, TGO (Trans  Gas  Orbiter)  aracından  ayrılan  iniş  aracı  Schiaparelli’nin üç  gün  sonra  Mars  yüzeyine  inmesi  beklenmekteydi…

19 Ekim 2016  tarihinde  başlatılan  ve  altı  dakika  kadar  sürmesi  planlanan  inişte,  aracı  yavaşlatacak  paraşütün  araçtan  erken  ayrılması  ve yavaşlatıcı  roketlerin  de  çok  kısa  bir  süre  çalıştıktan  sonra  durmaları  sebebiyle, araç  Mars  yüzeyine  yüksek  hızla  çarparak  parçalanmıştı…!

Gerek  Schiaparelli’nin  TOGO  (Trace Gas Orbiter) aracına  gönderdiği  anlık  telemetri verileri  ve  gerekse iniş  bölgesinin  NASA’nın  yörünge  aracıyla  (Mars Reconnaissance Orbiter-MRO)  çekilen  fotoğraflarının  analizi  ve  incelenmesi  sonunda  bu  sonuca  ulaşılmıştı…

Yapılan  soruşturma  ve  araştırmaya  göre, aracın  Mars  atmosferine  girişinden  üç  dakika  sonra yavaşlatma  paraşütü  açıldı,  fakat, iniş  aracında dönme hızı (rotation  rate)  beklenmedik  şekilde   yüksek  olarak ortaya  çıktı…Bu  durumda, IMU’nun  ( Inertial Measurement Unit) beklenen  ölçüm  aralığı aşılınca, aracın  bilgisayarında  bir  kafa  karışıklığına (saturation)  yol  açtı…

Aracın güdüm, seyrüsefer  ve  kumanda  yazılımının  büyük  miktarda pozisyon  tahmini  hatasına  sebep  olan  bu  durum, bilgisayarın  aracın  yerden  yüksekliğinin “negatif” (araç  yer  seviyesinin  altında) olarak  hesaplamasına  yol  açtı…!

Sistemde  üretilen  bu  veri  üzerine, aracın  paraşütünün  bağlı  olduğu  arka  kapağı (back  shell) fırlatıldı…Frenleme  roketleri  de, otuz  saniye  yerine,  sadece  üç  saniye  süreyle  ateşlendi… Aracın,  yere  indikten  sonra  çalışmaya  başlaması  gereken  sistemi  çalışmaya  başladı…!

Araç, 3.7  kilometre  yükseklikten  serbest  düşerek, Mars  yüzeyine  540  kilometreye  ulaşan  bir  hızla  çarptı…

Kaza  İnceleme Kurulu   raporuna  göre, Schiaparelli  aracı,  planlanan  iniş  bölgesine  çok  yakın  bir  yere  inmekteydi… Bu,  önemli  bir “gösterim” (demonstration)  başarısıydı…

ESA  yetkilisi,  yaptığı  açıklamada, “atmosfere  giriş, alçalma  ve iniş  sistemi  tasarımı  ve  testlerinde doğrulama  ve  geçerlemeye (validation-verification) daha  fazla dikkat sarfetmeliyiz”  demiş…

Kısaca, Schiaparelli  için daha  önce  sarfedilen  dikkat  yeterli  olamamış  olmalı…!

Uzay  araştırmalarında  yaşanan  başarısızlıklara  bakıldığında, çıkarılan  derslerde  ve  kazanılan  tecrübelerde  bir  süreklilik  sağlanamadığı  görülecektir…  Bu  kapsamda,  NASA’nın  1999’da Marsa  gönderdiği  Mars  Polar  Lander  ve Rusların  yine  Marsa  gitmek  üzere  2011’de  yola  çıkardıkları Phobos-Grunt  aracı  başarısızlıkları  hemen  akla  gelenlerden… Jüpitere 2016  yılında ulaşan JUNO  aracı  da  yörünge  küçültme  manevrasını  gerçekleştiremiyor…!

Tüm  bunlara  bakıldığında, ESA’nın  Genel  Direktörü Jan Woerner’in, “Schiaparelli’de  bu  arıza/olay  yaşanmasaydı, kısaca,  iniş  başarılı  olsaydı, sistemdeki  diğer  zayıf  noktaları  belirleme  şansımız olamayacaktı…” mealindeki  açıklamasını-biraz-ihtiyatla  karşılamak  gerek…  ! Dileriz, ESA’nın 2020’ye  planlı (ana)  iniş  teşebbüsü  başarılı  olur…

Bu  arada, TGO  2018’de  ulaşacağı nihai  yörüngesi  için  Mars  atmosferinin  frenleme  etkisiyle, yörünge  küçültme  işlemine  devam  ediyor…

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

 

http://www.marsdaily.com/reports/Schiaparelli_landing_investigation_completed_999.html