Mira  Ceti…yeterince  acayip  bir  yıldız…! ( Mira  Ceti…a strange star…!)

 

Mira’nın ve VZ  Ceti’nin  Chandra x-ışını  görüntüsü  ve temsili resim.

(Kaynak: NASA/CXC/SAO/M. Karovska et al./M. Weiss/nightskyinfo.com)

“Değişken  Yıldızlar” (Variable  Stars), adından  da  anlaşılacağı  üzere, parlaklığı (ve  haliyle görünürlüğü)  değişen yıldızlar…

Astronomlar,  bu  özellikteki  yıldızların Samanyolu  başta  olmak  üzere,  diğer  gökadalarda  da  bolca  mevcut  olduğunu  belirledi…!  Bunlardan  bazılarının  davranışı  periyodik  iken, diğer  bazıları  ise, astronomları  şaşırtmaya  devam  ediyor…

Adı “harika”  anlamına  gelen  Mira, daha  önceki  adıyla Omicron  Ceti, 13  Ağustos 1596’da, Alman  astronom David fabricious  tarafından, Cetus (Balina)  Takımyıldızı  içinde  belirlenmiş…

Takibeden Ekim  ayında  gözden  kaybolan  bu  yıldız, 1603  yılında  tekrar görünmeye  başlamış…  Bir  süre  sonra tekrar  gözden  kaybolmuş…

Bugünlerde,  bu  yıldızın parlaklığının 332 günlük dönemler  halinde, maksimum  parlaklıktan  sönüklüğe  değiştiği  biliniyor… Ortalama  parlaklığı (+3) – (+10) arasında  değişiyor…   Parlak  döneminde çıplak  gözle  haftalarca  görünebiliyor…  Herne  kadar  parlaklık  değişim  periyodu  biliniyorsa  da,  maksimum  parlaklık  veya  sönüklük  derecesi  değişken… Kısaca, belirli  bir  kurala  bağlı  değil… Mira’yı  “acayip”  kılan  da  bu  özelliği…!

Astronomlar,  Mira’nın uzun  periyodlu  ve büyük-genlikli,  önemli  değişken  yıldızların ilk  örneği  olarak  kabul  ediyor…Bunların  tümü palsler  halinde  ışıyan, spektral  tipi M, S  veya C  olan,  büyük  kızıl  dev  yıldızlar…

Mira  Ceti, 300  ışık  yılı  uzaklıkta…  Amerikalı  astronom Robert  Grant  Aitken, 1923’te, Mira’nın  küçük  bir  yol  arkadaşının (VZ  Ceti)  da  mevcut  olduğunu  belirledi… Kendisi  de  değişken  bir  yıldız  olan  VZ  Ceti, Miranın  etrafında  periyodu  500  yıl  olan  bir  sürede  dolanmakta… Bu  yıldızın  değişkenliğinin  Mira’nın rüzgarından  madde kapmasıyla  ilişkili  olduğu  düşünülmekte… (Yeni  madde…yeni  yakıt…!)

Costantino Sigismondi, quodlibet.net’te (Quodlibet Journal)   Mira  hakkında  biraz  daha  detay vermiş… Mira’nın mitolojideki   “Davud  Yıldızı” (Star of Bethlehem) olabileceğine  dikkat  çekmiş… Mira,  ortalama  yirmiiki  yıllık  dönemler  halinde, bölgesinin  en  parlak  yıldızı  olmakta…

Mira’nın, morötesi  ışık bandında  yapılan  gözlemlerde, kırmızı  renkteki  bu  yıldızın  etrafını  morötesi  bir   bulutsunun  sardığı, ayrıca, bu  yıldızın  13  ışık  yılı  uzunluğunda  bir  kuyruğunun  da  mevcut  olduğu  belirlendi…

“Galex” (Galaxy  Evoluation  Explorer)  projesinde  çalışan  araştırmacılar, Güneşten sadece  yüzde  yirmi  daha  büyük  olan  Mira’nın gerçekte Marsın  dolandığı  yörüngeye  kadar  ulaşacak  bir  hacme  sahip  olduğunu  belirledi…! Bilim  insanları, bu  kadar  büyük  hacimli  yıldızların (kızıl devlerin) dış katmanlarına  etki  eden  kütle  çekiminin  düşük  seviyede  olması  sebebiyle, atmosferinin  dış  katmanını  uzaya  bir  kuyruk  oluşturacak  şekilde  püskürebileceğini (blow  away)   düşünüyor… Yıldızın, çevresindeki  yıldızlara  göre  yüksek  yörünge  hızı  sebebiyle, hareket  yönünde  püskürdüğü madde  bir “yay  şoku” (bow  shock)  oluştururken, arkasına  doğru  püskürtülen  madde  ise  oldukça  uzun  bir  kuyruk  oluşturmakta…

Kuyruk  içindeki  uyarılmış (excited)  hidrojen  molekülleri  bir  kuyruk  görünümü  oluşturacak  şekilde  morötesi  ışık olarak parlamakta…

Araştırmacılar, Mira’nın, gerçek  bir  “Kayan  Yıldız (Shooting  Star) olduğunu  düşünüyor…

 

 

Yararlanılan Kaynaklar:

http://www.nightskyinfo.com/archive/mira_ceti/

http://www.quodlibet.net/articles/sigismondi-mira.shtml

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s