Jüpiteri nasıl  bilirsiniz…? (How  do  you  know Jupiter…?)

  

Jüpiter

(Kaynak: Kelvinsong CC by S.A. 3.0/universetoday.com)

Jüpiter  hakkındaki  bilgilerimizi, Matt  Williams’ın  Universetoday.com’da  8  Mayıs  2017  tarihinde  yayımlanan  bir  yazısıyla  güncelledik…

Jüpiter, Galile’yi (Galileo  Galilei) “Galile”  yapan gezegen…!

Williams’a  göre, Dünyaya  uzaklıkları  bir  tarafa, büyük  kütleçekimi  kuvvetleri  ve güçlü  manyetik  alanları, Jüpiter  ve  diğer  gaz  gezegenlerin  incelenmesini  zorlaştırdı… (Gerçekte, Ayı  bir  tarafa  bırakırsak, fazla  şikayet  etmeden  ve  sıkça  incelenebilen tek  gezegen  Mars  oldu  ve  olmakta…! Dünya  insanının, ayağını  yere  basamayacağı  gezegenlere  olan  ilgisi  de-doğal  olarak-az  olmakta…)

Bilim  insanları, uzun  zamandan  beri,  Jüpiterin  katı  bir  çekirdeğe  sahip  olduğunu  düşünmekte… Jüpiterin etrafını yoğun  ve  kalın  bir gaz  katmanı  sarmış  olsa  da, atmosferde  aşağıya inilince  bu  gaz  ortamın  yoğunluğunun  ve  basıncının  artması doğal  bir  durum… Bilim  insanları, yeterince  derine  inilince,  bu  gaz  katmanının  katılaşacağını, katı  cisim  davranışı  göstereceğini  ileri  sürmekte…  Kısaca, Jüpiterin  gaz  atmosferi, aşağıya  inilince,  önce,  sıvılaşmakta  sonra  da   katılaşmakta…

Jüpiterin üst  atmosferinin, hacimsel  olarak,  % 88-92 Hidrojen, % 8-12 Helyumdan  oluştuğu  belirlendi… (Kütle  olarak  ise,  % 75 Hidrojen, % 24  Helyum…%1  diğer  elementler…)

Yapılan  ölçümlerle, Jüpiterin  atmosferinde eser  miktarda metan, su  buharı, amonyak  ve  silikon-temelli bileşiklerin, ayrıca benzen  ve  diğer  hidrokarbonların  da mevcut  olduğu  belirlendi… Karbon, etan, hidrojen  sülfit, neon, oksijen, fosfin  ve sülfür  de  eser  miktarda  mevcut  olan  diğer  elementler… Donmuş  amonyak  kristalleri  atmosferin  üst  tabakalarında  varlığı  belirlenen elementlerden… (Bu  element  bolluğunun  bir  sebebi  de, Jüpiterin  “avladığı”  kuyruklu  yıldızlardan  kaynaklanıyor  olmalı…!)

Jüpiterin içindeki daha  yoğun  malzemenin, kütle  olarak,  % 71  Hidrojen, % 24 Helyum  ve % 5 diğer  elementlerden  oluştuğu  belirlendi…

Araştırmacılar, Jüpiterin çekirdeğinin (core) element  karışımından  oluştuğunu  düşünüyor… Bunun  dışı  ise, içinde  bir  miktar  metalik  Helyum  da  bulunan Metalik  Hidrojenden  oluşuyor…

Jüpiterin  çekirdeğinin kayalık  olduğu  düşünülse  de,  bu  durum  henüz  teyid  edilemedi…!

Araştırmacılar, 1997’de, kütleçekimsel  ölçüm  verisine  dayanarak, Jüpiterin  çekirdeğinin Dünyanın  kütlesinin  12-45  katı  (Jüpiterin  kütlesinin % 4-14’ü) olabileceğini  hesapladılar…

Mevcut  teoriye  göre, Jüpiter  dahil  gezegenler 4.5  milyar yıl  önce,   Güneş  Bulutsusundan (Solar Nebula)  meydana  geldi… Jüpiter, Güneşin  oluşumundan  artakalan  maddenin  büyük  bir  kısmını (diğer  tüm  gezegenlerin  iki  katı) kendi  bünyesinde  topladı… Jüpiteri  oluşturan  ana  madde  olan Hidrojen  Güneşi  de  oluşturan  ana  madde… (Gerçekte, üretilmesinin  kolay  olması  sebebiyle,  Hidrojen  Evrende  de  en  bol  bulunan  madde… !)

Güncel  Güneş  Sistemi  modellerine  göre, Jüpiter, bugün  bulunduğu  yerden  farklı  bir  bölgede  oluştu… “Büyük  Göç  Hipotezi” ( Grand Tack Hypothesis ) adı  verilen  teoriye  göre,  Güneşten  uzakta  oluşan  Jüpiter, 4  milyar  yıl  kadar  önce, Güneşe  yaklaşarak (migration)  bugünkü  konumuna  yerleşti…

Jüpiter, bu  süreçte, Güneşe  daha  yakın  konumda  ortaya  çıkmış  olan (olası) başka  büyük  gezegenleri (Süper-Dünyalar) de  yutarak, kütlesini  artırdı…!

Jüpiter, 1995-2003  döneminde “Galileo”  aracı  ile yörüngesinden  incelendi…Bugünlerde  ise, JUNO  aracı  ile, kutuplardam  geçen  ve  53  gün  süren  bir  yörüngeden,  incelenmekte…

JUNO’nun ana  roket  motoru  sisteminde  ortaya  çıkan  bir  arıza  sebebiyle, daha  alçak  yörüngeye inme  planı  askıya  alınmış  ise  de, bulunduğu  yörüngeden Jüpiterin  iç  yapısını  kapsamlı  inceleyerek, bu  yapı hakkındaki  bilgilerin detaylandırılması  beklenmekte…

Bilim  insanları, mevcut  bilgilerle, Jüpiterin  demir  ve  kuarz  minerali içeren  bir  çekirdeği  ile  bunu  saran metalik  bir  Hidrojen  katmanının  mevcut  olmasının  olası  olduğunu  düşünüyor…

 

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.universetoday.com/14470/does-jupiter-have-a-solid-core/

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s