F-16’lar “2048  ve  ötesine” kadar  uçabilir…mi?  (Can  F-16’ be  flown until  2048 and beyond…?)

Nationalinterest.com’da   Dave Majumdar  tarafından, 12  Nisan  2017  tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre,  böyle  bir  plan  mevcut…!

Tasarım  aşamasında,  sivil/askeri  uçakların  hizmette  kalacağı  süre  “yapısal  ömür”  ile belirlenmekte… Kısaca, tasarımı-üretimi  gerçekleştirilecek  bir  uçağın kaç  saat  uçabileceği, tasarım  aşamasında  öngörülmekte  ve  yapısal  tasarımı  da  bu  kabule  göre  gerçekleştirilmekte… (Bu  anlayış,  uçak  motorlarına  da,  kendi  konsepti  içinde  uygulanmakta…)

F-16C  uçakları  ABD  dışındaki  ülkeler  için  satışa  sunulduğunda, yapısal  ömrünün  8000  uçuş  saati  olduğu  beyan  edilmişti… (8000  uçuş  saati,  bir  muharip  uçağın, normal  kullanımda 25+  yılda  uçabileceği  bir  saatti…)

Sayılardan  bahsederken,  biraz  zaman  ayırıp,  bu  sayıları  anlamak  gerek…

F-16  Üretim  Tesisinin (Bugünkü,  kısa  adıyla,  TUSAŞ)  1987’de, Akıncı’da   açıldığı  günkü  TRT  (TV) Ana  Haber  Programında  haber  sunucusu, sunduğu  haberin  içinde   F-16  uçaklarından  bahsederken, şöyle  demişti…:  “… F-16  Uçakları, hiç  bakım  gerektirmeden, 8000  saat  uçabilmektedir…!” Bu  haberi  dinleyen  (o  tarihteki) “Lockheed”  Firması  yetkilileri karışık  duygular  yaşamış  olmalılar…!  (Şüphesiz,  merak  edip, elinde  imkan  olanlar  TRT  arşivinden  bunu  teyid  edebilir…)

F-16C uçaklarının yapısal  ömrünün  8000  uçuş  saat  olduğu  beyan  edilmiş  olmasına  rağmen, bu  uçakların  bazısı  henüz  2000  uçuş  saatine  dahi  ulaşamadan, “Falcon-Up”  adı  verilen  bir  yapısal  güçlendirme  programına  maruz  kaldı… Bu,  o  dönemde, “bu  kadar  erken…nasıl  olur…?”  sorusuna  yeterince  muhatap  olmayan  bir  uygulamaydı…!  Nationalinterest.com’daki  bu  yeni haber  bize  bu  anımızı  hatırlattı…

Bu  yeni habere  göre, F-16C’ler  için  ömür  uzatım  kararı  kolay  alınmamış… Yaklaşık  yedi  yıl  kadar  süren  fizibilite  etüdü ve  tasarım/testlerden  sonra  kararlaştırılmış…

Yine  de, F-16C’lerin  yapısal  ömründe %50’lik  bir  uzatım  söz  konusu… Yani, küçük  bir  miktar  değil…!

“Falcon-Up”  tadilatının  teknik  gerekçeleri  herne  idiyse, Tasarımcının-Üreticinin  beyan  ettiği  ömrün  her  şartta  geçerli  olamadığı  da  bir  “havacılık  gerçeği”… (Otomotiv  Dünyasında  durum  farklı  mı…?)

“Falcon-Up”  tadilatı uygulaması bunun  hatırlanması  gereken  bir  örneği…!

F-16C’ler  için  gündemde  olan  yeni  yapısal  tadilata  “SLEP”  adı  verilmiş… Bu ad  altında  bir  “yapısal  ömür  uzatımı  programı” Northrop  imali  F-5A/B  uçaklarına, 1970’li  yıllarda    uygulanmıştı…

Havacılıkta, yeni  programlara  yeni  adlar  vermek  önemlidir… Potansiyel  Müşterinin  zihninde bir  “yeni”  imajını  uyandırmak  için…

Bu  yeni  programın  “SLEP” (Structural  Life  Extension  Program) sözcüğüyle  adlandırılmasına-biraz-  şaşırdığımızı  belirtmeliyiz…!   Daha  “albenisi  olan”  bir  adlandırma  yapabilirlerdi…

Bu  program  teklifi, açık/kapalı  olarak, F-35’lerin  üzerindeki  soru  işaretlerini  biraz  artırmış-artıracak  görünüyor…

Kaynak  yazıda  da  açıkça  ifade  edildiği  üzere, F-35  Programı   hayalleri-biraz-yıkmış  görünüyor…  Kaynak  yazıda  geçen “…but the new stealth fighter is not being built fast enough or in the quantities needed to recapitalize the Air Force’s vast fleet of Fighting Falcons in the near term…”  ifadesi  F-35’lerin  yarattığı  bu  ümitsizliğin  bir  yansıması…!  Teknik  gerekçeleri  herne  olursa  olsun, F-35  Programı  gerek  üretim  kalitesi  ve  gerekse  üretim  hızıyla, beklentilerin  gerisinde  kalmış  görünüyor  ki… doğacak  muharip  uçak  açığını kapatabilmek  için,  F-16C’lerde  ömür  uzatımı  gündeme  gelmiş…

Hazır  yapısal  ömür  uzatılırken, bir  aviyonik  modernizasyon (F-16V)  da  düşünülmüş… Haberde, Locheed Martin  yetkilisi  böyle  söylemiş… Potansiyel  Müşteriye  “paket  hizmet”  sunuyoruz…demek  istemiş…!

Bu  tadilatın  uygulanacağı F-16C (Blok 40, 50,52)  uçakları  dikkate  alındığında, ülkemiz  uçaklarına  da uygulanabileceği  anlaşılıyor… Ancak,  yetkililerin  bu (olası)  uygulama  husundaki  kararları  oluştu  mu…bu  aşamada  bilemiyoruz… Ancak, aynı  tipteki uçaklar  için ABD  Hava  Kuvvetlerinin  uygulamayı  planladığı  programlara katılmayı  tercih  etmek geleneksel  bir  yaklaşım  olmuştu… (Falcon-Up  bunlardan  biriydi…)

Bu  noktada, kaynak  yazıda  belirtilen  bir  diğer  husus  dikkatimizi  özellikle  çekti..:  ABD  Hava  Kuvvetleri, modifikasyon  uygulanacak  uçakları  için tadilatı  geliştiren Lockheed  Martin’den  “Askeri  Tip  Sertifikası” (Military Type Certificate-MTC)  almasını  da  istemekteydi… (Konunun  yabancısına  şunu  söyleyebiliriz…: Bu  Sertifika  verme  olayı, “tadilat  tasarımı  ve  uygulaması”  sürecinin  biraz  daha  denetim  altına  alınmasını  sağlayacaktır…)  Bu  Sertifikayı,  tatmin  olduğu  taktirde, ABD  Hava  Kuvvetlerinin “Teknik  Havacılık  Otoritesi”  (Air Force’s Technical Airworthiness Authority) vermek  durumunda…

Firmanın  ABD  Hava  Kuvvetleriyle  birlikte  hazırladığı  bu  tadilat  paketinin envanterimizdeki  F-16C  uçaklarının  bir  kısmına  uygulanması  durumunda, Askeri  Tip  Sertifikasının  onaylanması  hususunda, Ülkemiz  Askeri  Havacılık  Otoritesi”ne  (TAHO ?) de  iş  düşecek  görünüyor… Bu  makamın  bu  görev  için,  henüz,  hazır  olup  olmadığını  bilemiyoruz…

Dikkatimizi  çeken  diğer  bir  husus, bu  (olası)  modifikasyon  programı  uygulamasından, halen  üzerinde  çalışılan  “Milli  Muharip Uçak”  (TFX)  Projesinin nasıl  etkileneceği…

Basında, 2030  yılında  hizmete  gireceği  söylenmekte  olan  bu  yeni uçak projesi   kapsamında, üretim  zamanında  gerçekleşirse, elde  ihtiyaçtan  fazla  muharip  uçak  birikebilir…

Yetkililer,  herhalde,  bunun  hesabını/planlamasını  yapıyordur…

En  kötü  halde, RF-4E’lere  uygulanan  yöntemle, ihtiyaç  fazlası  görünenler hizmetten  alınabilir…!

 

 

Yararlanılan  Kaynak:

http://nationalinterest.org/blog/the-buzz/lockheed-martins-f-16c-fighting-falcon-flying-until-2048-20155

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s