Yerkabuğu  ne  kadar  yaşlı…? ( How  old  is Earth Crust…?)

 

(Kaynak: Rick Carlson/spacedaily.com)

 Bilim  insanları  Dünyanın  yerkabuğunun dört  milyar  yıl  kadar  önceki   ilk  oluşum  dönemine  ait  numuneleri  bulamıyor… Çünkü…yerkabuğu birkaç  defa  “ısıl  işlem”den  geçmiş  durumda…!

Yine  de, “samarium”  elementinin radyoaktif  bozunmasından  sonra  oluşan “neodymium”   izotopunun bolluk  durumunu  analiz  ederek, Dünyanın ilk kabuğunun  yapısı   hakkında bilgi  elde  edilebilir…

Spacedaily.com’da  17 Mart 2017 tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre, Carnegie Üniversitesinden Richard Carlson ve Ottowa  Üniversitesinden  Jonathan O’Neil, kuzey-doğu  Kanada  bölgesinde, yerkabuğunun  dört  milyar  yıldan  daha  uzun  bir  süre   önceki durumunu anlamaya  yarayacak kimyasal  sinyalleri yansıtan  kaya  örnekleri   üzerinde  gerçekleştirdikleri  araştırmalarda,  yerkabuğunun  geçirdiği tekrar-ergime  sürecine  ışık  tuttular…

Bu  araştırmacılara  göre, Dünyanın  erken  dönem  yerkabuğunun  yapısında  bilim  insanlarının  henüz  açıklayamadığı özellikler  mevcut… Çünkü, mevcut  yerkabuğu, tektonik  plakalar  halinde, Dünyanın  içine  doğru  batarak (ergiyerek) veya gerçekleşen  jeolojik  aktiviteler  sebebiyle,  ilk  olarak  oluşmuş  yerkabuğundan  oldukça  farklılaşmış  durumda…

Yine  de,  araştırmacılar mevcut  yerkabuğunu  oluşturan  kayaların  yapısında  mevcut  olan  ve “samarium”  elementinin  radyoaktif  bozunmasıyla  ortaya  çıkan “neodymium” izotoplarının  oranını  belirleyerek,  erken  dönem (ancient) yerkabuğunun  yapısını anlamaya  çalışıyor…

İzotoplar, elementlerin proton  sayısı  aynı  olmakla  birlikte,  nötron  sayısı  farklı  olan,  dolayısıyla  atomik  kütlesi  de  farklı  olan  versiyonları…

Atom  kütlesi  146  olan  kararsız  “samarium”  bozunarak,  atom  kütlesi  142  olan “neodymium”a  dönüşür…  Bu  süreçte, iki  proton  ve  iki  nötrondan  oluşan  bir  alfa  parçacığı (alpha  particle)  açığa  çıkar…

Samarium-146, yarı-ömrü 103  milyon  yıl  olan  bir radyoaktif  izotop…   Bilim  insanları,  Dünyanın  oluşumu  esnasında  mevcut  olan  “samarium”un, (astronomik  ölçekte) Dünyanın  oluşumunun  erken  döneminde (büyük oranda)  yok  olduğunu  düşünüyor…

Bu  elementin  varlığı gerçekleştirilen göktaşı, Aytaşı  ve Mars  meteoritlerinin  incelenmesinden  biliniyor…

Araştırmacılara  göre, Neodymium-142’nin izafi  bolluğunun (relative  abundance), samarium’un  bozunmasından  oluşmayan  diğer  izotoplarla kıyaslanmasıyla,  4  milyar  yıl  kadar  önce, samarium’un  neodymium’a  dönüşme  sürecini anlamak  mümkün  olabilmekte…

Hudson  Körfezi  kıyılarında  mevcut  olan 2.7  milyar  yıl  yaşındaki granit  kayalar  incelendiğinde, bu  kayalardaki  neodymium-142  bolluğu, bu  granit  kayaların  4.2  milyar  yıl  önce erime  süreci (re-melting)  yaşamış    olduğu  anlaşıldı…  Bu kayaların,  bugün  Hawaii  ve  İzlanda’da (Iceland) bolca  mevcut  olan mağnezyumca-zengin bazalt kompozisyonunda  olduğu  anlaşıldı…

Bilim  insanları, Dünyanın  kabuğunda  son  dönemde  oluşan  kayaların, ortaya  çıkan  plaka  tektoniği  sebebiyle, en  fazla  200  milyon  yıllık  bir  sürede Dünyanın  içine  battığını  düşünüyor… Erken  dönemde   (Hudson Bay-Lake Huron Bölgesi)   oluşan  bazalt-kabuk, tekrar  erimeden  önce,  1.5  milyar  yıl kadar  varlığını  koruyabilmiş…

Sonuç  olarak, yerkabuğundaki  neodymium-142  izotopları  yerkabuğunun  geçirdiği  süreçlerin  anlaşılmasında önemli  bir  ipucu  teşkil  ediyor…

 

Yararlanılan  Kaynak:

http://www.spacedaily.com/reports/Earths_first_example_of_recycling___its_own_crust!_999.html

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s