Uçuş  tecrübesi  bazen  hayat  kurtarır…! (Flight  experience may save lives…!)

 gimli_glider

Gimli  Glider

“Uçuş  tecrübesi  tehlike  yaratır  mı…?” adlı  yazımızdan  sonra, bu  defa  da, “uçuş  tecrübesinin  hayat  kurtardığı”  bazı  olaylara  göz  atalım  dedik…!

Burada  örnekleyeceğimiz  uçuş  kazalarının/olaylarının  ilki, 23 Temmuz  1983  tarihinde meydana  gelen ve  “Gimli  Glider”  adıyla  bilinen kaza/olay… Kısaca, Air  Canada  Boeing 767-233  “Flight 143”  olayı…

İnternetteki  bilgilere  göre, uçuş  esnasında,  yakıtı  bittiği  için  her  iki  motoru  da  duran   uçağın  pilotları  uçağı  Manitoba  şehrinin  (uçuş  için  kullanılmayan)  ‘Gimli  Industrial Park  Airport’a (Hava  Meydanına)  süzülerek (gliding)   iniş  yaptırmayı  başarıyor…  Bu  olay  esnasında, uçakta  bulunan sekiz  kişilik  mürettebat  ve  61  yolcudan  sadece  onu  hafif  şekilde  yaralanıyor…. Uçakta  da  sınırlı  bir  hasar  meydana  geliyor…

Montreal’in  Dorval  Uluslararası  Hava Limanından Edmonton  Hava  Limanına  gitmek  üzere  havalanan  uçağın yakıtı, yaklaşık  41 000  fit (12 500  metre) yükseklikte uçarken,   yarı  yolda  bitiyor…

Neyse  ki, uçağın her  iki  pilotu  da  yeterince  tecrübeli… Pilotlar, biraz  da  mecbur  kalarak, uçağı  Kanada  Hava  Kuvvetinin  bir  zamanlar  kullandığı, artık, yarış    pisti  olarak  kullanılan Gimli  Hava  Meydanına   (RCAF Station Gimli)  indirmeyi  başarıyor…

Meydana  gelen  bu “uçuş  olayı”nın  incelenmesinden  sonra, bir  çok  insan  hatası  belirleniyor.  Bunlar  içinde  ilginç  olanı, uçağa  yakıt ikmali  yapılırken  “imperial/metrik”  sistem  dönüştürme  hatasının  yapılmış  olması…  (O günlerde, ölçüm  birimlerinde  “imperial”den (inch-pound  sisteminden    “metrik”e  (santimetre-kilogram) dönüşüm  gündemde…) Kısaca, uçağa  “pound” (0.453 kg.)  birimiyle  yüklenen  yakıtın  kayıtlara “kg”  olarak  geçirilmiş  olması  ve  bu  durumun  hem yakıt  ikmalini  yapanların, hem  de  pilotların  gözünden  kaçmış  olması… (Bu  durumda  uçağa, gerekenin  yarısından  daha  az  yakıt  ikmali  yapılmış  oluyor…!)

Kaza  İnceleme Raporunda  başka  ayrıntılar  ve  bulgular  da  mevcut…

Pilotlar Winnipeg Hava  Trafik  Kontrolundan  da  destek  alarak,  bu  inişi başarıyla  gerçekleştiriyor…

Pilotların,  kural  hataları  sebebiyle-uçuşları  “sınırlı  süreli” olarak  durdurulurken, gerçekleştirdikleri  başarılı  iniş  için  de  ödüllendiriliyor…!  Gerek  onarılan  uçak  ve  gerekse   pilotlar  daha  sonra uçuşlarına  devam  ediyor…

Yaşanan  bu  olay,  “Falling from the Sky: Flight 174”  adlı  bir  televizyon  filmine esin  kaynağı  oluyor…  “Gimli  Glider”  adıyla, “Mayday”  adlı  televizyon  belgeseli  dizisinde  de konu  ediliyor…

*

Bir  başka   “başarılı  süzülüş”  hikayesi… “Air  Transat Flight TS 236”…

Toronto’dan  (Ontario, Kanada)  Lizbon’a (Portekiz)  bir  uçuş… Tarih  24 Ağustos 2001… Airbus  A330-243  Atlantik  Okyanusu  üzerinde  uçarken, yakıt  bitmesi  sebebiyle,  motorları  duruyor…!  Uçakta  meydana  gelen, ancak,  Pilotların  zamanında  farkedemediği bir   yakıt  kaçağı  yakıtın  boşalmasına sebep  oluyor… Uçakta 293  yolcu  ve  dokuz  mürettebat  mevcut…

Pilotlar, Azor  adalarındaki  bir  askeri hava  meydanına 19  dakika  süren  bir  süzülüşten  sonra, başarıyla  iniş  yapıyor… (Gimli  Glider’den  daha  uzun  bir  süzülüş  mesafesi…!)

Uçuşun  dördüncü  saatinde, 2  numaralı  motorda  “yağ  sıcaklığı  düşük-yağ basıncı  yüksek”  ikazı  alındığında, yeterince  tecrübeli  pilotlar  yerdeki  bakım  merkeziyle  görüşerek,  bunun  bir  hatalı  sinyal  (false  warning) olduğu  sonucuna  varıyorlar…

Ancak,  yirmi  dakika  kadar  sonra, bu  defa,  “yakıt  sistemi  balansı  bozuk”  ikazı  alınıyor…!  Kural  gereği, yakıtı  çok  olan  tanktan, yakıtı  az  olan  tanka  transfer  başlatılıyor… (Yakıt  kaçağı  durumunda çok  yanlış  bir  uygulama…!)

Gerçekte,  iki  numaralı  motora  yakıt  sağlama  hattında  kaçak  var…! Kaçak  sebebiyle, yakıt-yağ soğutucusundan (fuel-oil heat exchanger) daha  fazla  yakıt  geçince, yağ  sıcaklığı  düşüyor; doğal  olarak  da,  yoğunluk ve  yağ  basıncı  artıyor…

Durumun  ciddiyetini anlayan  pilotlar Kuzey  Atlantikteki  Lajes  Hava  Üssüne (Azor  Adaları)  acil  iniş  planlıyor…

İnilecek  meydana  217  kilometre  uzaklıktayken, yakıtsız  kalan  2  numaralı  motor  duruyor… 120  kilometre  kala  da…1  numaralı  motor…

Uçakta  sadece, RAT (Ram  Air  Turbine)  ile  sağlanan sınırlı  elektrik  gücü  mevcut…

Askeri  Hava  Trafik  Kontrolun  da  yardımıyla, uçak  hava  meydanına  yönlendirilebiliyor… Kaptan  Pilot, hava  meydanına  alçalabilmek  için, uçağa yükseklik  ve  hız  kaybettirecek  manevralar  yaptırıyor…

Neyse  ki, 370  kilometre  hızla  da  olsa, piste  iniş  başarılıyor… Uçakta  bulunan  yolculardan  ondördü  ve  uçuş  ekibinin  ikisi  hafif  şekilde  yaralanıyor… Uçağın  iniş  takımı  bölgesinde  ve  gövde  altında  hasar  oluşuyor…

Kanada ve  Fransa  Otoriteleriyle  birlikte, Portekiz  Kaza  İnceleme  ve  Önleme  Otoritesi  (Portuguese Aviation Accidents Prevention and Investigation Department-GPIAA)    bu kazayı  inceliyor…

Yapılan  incelemede, bakım  amacıyla  motor  değişimi  sürecinde,  hatalı  olarak  takılan  bir  parçanın  yakıt  hattına  sürtünerek (titreşimin  de  etkisiyle),  uçuşta  delinmesine  sebep  olduğu  belirleniyor…!

Pilotların  yakıt  kaçağını  zamanında  farkedememesi  de  bir “hata” (error)  olarak raporda  belirtilmiş… Yine  de, Kaptan  Pilot  Piche’ye, 2002’de,  başarılı  iniş  madalyası  verilmiş…

Haliyle, Pilot  El  Kitabından  başlayarak, yakıt  miktarının  izlenmesi  için   uçaklara bir  çok  emniyet tedbiri  uygulanmış…

Bu  olay  da, “Flying  on  Empty”  adıyla,  bir  televizyon  belgeseline  konu  edilmiş…

2010’da, Kaptan  Pilot Piche’nin  hayatını  anlatan,  “Piché: The Landing of a Man” adlı,    Fransız-Kanada  ortak  yapımı  bir  film  (biographical drama)  de  yapılmış…

*

Son  örnek  olayımız… “US  Airways  Flight 1549”; Airbus A320-214…

plane_crash_into_hudson_river_crop

Şu, filmi  de  yapılan “sulu”  kaza…!  LaGuardia Hava  Meydanından (New York City) havalanan  uçağın  Hudson  Nehrine (Hudson  River)  mecburi inişi…

Bu  olay 15  Ocak  2009’da  meydana  gelmişti… Kalkışı  takiben, kuşlarla  çarpışma  sebebiyle, her  iki  motoru  hasarlanan  uçağı, Pilotlar  New York City (Manhattan) ve  Weehawken arasındaki nehre (controlled  ditching)  indirmişti… Uçakta 150  yolcu  ile  beş  mürettebat  mevcuttu…  Beşi ciddi  şekilde  olmak  üzere yüz  kişi  yaralanmıştı…

Uçak,  kalkışı  takibeden  üçüncü  dakikada, Kanada  kazları  sürüsüyle  karşılaştı… Motorlara  da  giren  kazlar, her  iki  motorun  da  güç  kaybetmesine  sebep  oldu… Kaptan  Pilot  Chesley Sullenberger ve Yardımcı  Pilot Jeffrey Skiles  uçağı  nehre  indirmeyi  başardı… Uçuş  ekibi,  bu  başarılı  inişten  sonra  madalyayla  ödüllendirildi…

Kaptan  Pilot, daha  önce  Planörle  uçuş  eğitimi  de  almış  olan, Chesley B. “Sully” Sullenberger  gerçekten  tecrübeli  bir  pilot… Toplanda  yirmibin  saate  yakın  uçuşu  mevcut…  Yine, yeterince  tecrübeli  olan pilot Jeffrey B. Skiles’in  ise A320  ile  ilk  uçuşu…

Pilotlar, kalkış  meydanına  geri  dönmeye  yetecek  hız  ve  yüksekliğin  mevcut  olmadığını  anlayınca, nehre  inmeye  karar  veriyor…

Nehre  indirilen  uçak  halen, “Carolinas Aviation Museum”da (Charlotte, North Carolina)  sergilenmekte…

Kaptan  Pilotun  nehre  iniş  kararının  uygunluğu  kazayı  inceleyen  NTSB (National  Transportation  Safety  Board)  ve  takiben,  bu  konuda  çevrilen  sinema  filminde  detaylı  sorgulandı… Pilotların  doğru  bir  kararla,  bu  inişi  başarıyla  gerçekleştirdiği  sonucuna  varıldı…

Sonuç  olarak,  Uçuş  tecrübesi   hayat  da  kurtarabiliyor…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://en.wikipedia.org/wiki/Gimli_Glider

https://en.wikipedia.org/wiki/Air_Transat_Flight_236

https://en.wikipedia.org/wiki/US_Airways_Flight_1549

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s