En  yakın  süpernova 30  yıl  önce  keşfedilmişti…! (Supernova 1987A was discovered  30 years ago…!)

 sn1987a_debris_evolution_animation_time_scaled

SN 1987A’nın  radyo  dalgaboyunda  görüntüsü.

(Kaynak:ICRAR/Australia Telescope Compact Array (ATCA)/earthsky.org)

 Deborah Byrd, “earthsky.org”da 23  Şubat  2017  tarihinde  yayımladığı  bir  yazıyla, Süpernova  1987A’yı  hatırlattı…

Süpernova  1987A, 30  yıl  önce, 23-24   Şubat  1987  gecesi  keşfedilmişti… Dünyaya  en  yakın  olarak  gerçekleşen  bir  yıldız  patlamasıydı…  Teleskobun  dörtyüz  yıl  önce  icadından  bugüne  gözlenen  en  parlak süpernovaydı… Güney  yarıküreden,  çıplak  gözle  aylarca  gözlenebildi…!

NASA/ESA  Hubble  Uzay  Teleskobunun 1990’da  fırlatılışından  sonra, detaylı olarak  gözlendi…

SN1987A, cüce gökada  “Büyük Magellan  Bulutsusu” (Large Magellanic  Cloud) bünyesindeki tarantula  Bulutsusu  içinde ve  Dünyadan  160 000  ışık  yılı uzaklıkta  bir  gök  cismi… Dünyadan  ilk  olarak  gözlendiğinde,  bu  patlama  gerçekte, 160 000  yıl  önce  meydana  gelmişti… Işığı, saniyede  300 000  kilometre kadarlık  hızıyla, Dünyaya  ancak  ulaşabilmişti…!

Mayıs  1987’ye  gelindiğinde  ışığında  bir  artma  oldu… Takiben  de  sönükleşti…

“Nova”    yeni  yıldız  demek…  Süpernova  da…”büyük  yeni  yıldız”… (“Süper”  sözcüğünün  dilimize  olduğu  gibi  alınması… dilbilimcilerin  acıklaması gereken  bir  konu…!)

Johannes Kepler, ilk  süpernova  gözlemini  1604’te  gerçekleştirdiğinde, yeni  bir  yıldızın  doğumuna  tanım  olduğunu  sanmıştı… Halbuki,  ölümüne  tanık  olmaktaydı…!

Gözlediği  bu  süpernovaya  “Kepler’in  yıldızı” (Kepler’s  Star)  adı  verildi… Bu,  telskobun  icadından  önce  gözlenen son  yakın-süpernovaydı…

Astronomlar, SN1987’nin  merkezinde  bir nötron  yıldızı  veya  “pulsar  bulutsusu”nun (pulsar  wind  nebula)  mevcut  olduğunu  düşünüyor…

Bilim  insanları, SN1987A  gibi,  Tip-2  süpernovaların bir  yıldızın  (mavi  dev  Sanduleak) patlamasından  sonra içinde  çökmesi  sürecinde  oluştuğunu  düşünüyor… Mavi  devlerin  de, bazı süpernovaların yaratıcısı  olduğu  biliniyor…

Bu  süpernovadan  yayımlanan  nötrinolar, bu  gök  cisminin  merkezinde  bir  “Nötron  Yıldızı”nın  mevcut olduğunun  göstergesi…Ancak,  bu  bugüne  kadar  doğrulanamadı…

Bu  sitede  de  yeterince  vurgulandığı  üzere, diğer  canlılar (ve  cansızlar)  gibi,  insan  vücudunu  oluşturan  atomların  büyük  bir  kısmı  yıldızlar  tarafından  sentezlenmiş…! Süpernovalar  da, yıldızların  madde  sentezleme  sürecinin  bir  parçası…daha  ağır elementlerin  sentezlendiği  bir  süreç…

Diğer  taraftan, süpernovaların  Samanyolu  Gökadasını yüksek-enerjili  radyasyonla (parçacıklarla) doldurduğu  düşünülüyor…  Bu  da Dünyadaki  yaşamı  başlatan mutasyonları  tetiklemiş…

Başka bir  husus, süpernovaların, tetikledikleri  şok  dalgalarıyla, beş  milyar  yıl  kadar  önce, Güneş  Sisteminin  oluşumunu  tetiklemiş  olması…

Süpernovaların  nasıl  ortaya  çıktığının  bilinmesi  bu  bakımdan  önemli…!

 sn-1987a-e1424722543439

SN1987A’nın, 2011’de,   Hubble  Uzay  Teleskobuyla  “optik”  ışık  tayfında  görüntüsü.

(Kaynak: NASA, ESA, and P. Challis (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics)/erathsky.org)

 

 

 

Yararlanılan Kaynaklar:

http://earthsky.org/space/supernova-1987a-closest-brightest-supernova-star-death

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SN1987a_debris_evolution_animation_time_scaled.gif#/media/File:SN1987a_debris_evolution_animation_time_scaled.gif

 

 

One thought on “En  yakın  süpernova 30  yıl  önce  keşfedilmişti…! (Supernova 1987A was discovered  30 years ago…!)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s