Fermi  uzay  teleskobu  “blazar”ın en  güçlüsünü  keşfetti…! (NASA’s Fermi discovers the most extreme blazars yet…!)

lorenzo-sironi-blazar

Quasar Tipleri (temsili)

(Kaynak: Lorenzo Sironi)

Spacedaily.com’da  31 Ocak  2017   tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre,  NASA’nın  Fermi  Uzay  Teleskobu  bugüne  kadar  belirlenenlerin  en  büyüğü  olan  bir  “Blazar”ı  keşfetti…

“Blazar”,  bu  sitede  kısa  bir  süre  önce  bahsettiğimiz Quasar’ın  “ağır  abisi”…!  Her  ikisi  de,  merkezinde  büyük  bir  Kara  Delik  barındıran   aktif  “Galaktik  Çekirdek”ler (Galactic  Nucleus, AGN)….  Her  ikisi  de, Kara  Deliğin  “madde  emme  diski” (accretion  disk) bölgesinden  iki  yönde  yüksek  enerjili  plazma  (relativistic  jet)  fışkırıyor…

Blazar’ların farkı ışığının  (tüm  frekanslarda) çok  hızlı  bir  değişkenlik  göstermesi,  optik  ve  radyo  frekanslarında  yüksek  polarizasyon,…

Quasar-Blazar  için  temel  ayrımlardan  bir  başkası,  fışkırdıkları  plazmanın  Dünya  yönünde  olup  olmaması… Dünya  yönünde  fışkıranlara  “Blazar”  deniyor…

Bilim  insanlarına  göre, bir  gökadanın  merkezindeki  Kara  Delik  tarafından  emilen  maddenin  bir  kısmı   “emme  diskine” (accretion  disc)   yaklaştığında, bu  diske  dik ve  her  iki  yönde,  uzay  boşluğuna  hemen  hemen  ışık  hızı  ile  itilmekte…!

NASA’nın Fermi Gama-ışını   Uzay Teleskobu  (Fermi Gamma-ray Space Telescope), bugüne  kadar  belirlenenlerin  en  uzağındaki  olan  bir  “Blazar”ı  belirledi…  Bu  gök  cisminin  Evren  henüz 1.4  milyar  yıl  yaşındayken   ortaya  çıktığı  hesaplandı…(Evrenin  bugünkü  yaşının 13.82  milyar  yıl  olduğu  biliniyor…)

NASA’nın  “Goddard  Uzay  Uçuşu  Merkezi”ndeki  astronomlardan  Roopesh Ojha’ya  göre, bu  kadar  genç  yaşındaki  bir  Kara  Deliğin  bu  kadar  büyük  olabilmesinin  sebebi  henüz  anlaşılamıyor…!

Astronomlara  göre, Güneşin  kütlesinin  milyon  katı  bir  kütleye  sahip  olduğu  düşünülen  bu Kara  Delikler, maddenin  emilme  sürecinde  aşırı  ısınmasına  sebep  olarak,  bu  güçlü  parlamayı  gerçekleştiriyor…

Emilme/yutulma  sürecine  giren  bu  maddenin  küçük  bir  kısmı  ise, henüz  kara  Delik  tarafından  yutulmadan  önce, ışık  hızına  yakın  bir  hızla  ve  madde  diskinin  her  iki  yönünde  uzaya  fışkırtılıyor…!

“Blazar”ların  ışığın, gama  ışını  dahil,   her  formunda  ışıma  yaptığı  belirlendi…

Bu  plazma  fışkırmasının madde  emme  diskinin  her  iki  yönünde  nasıl  gerçekleşebildiği  hususu  bilim  insanları  tarafından  henüz  açıklanamıyor…!

Daha  önce  Fermi  tarafından  belirlenen Blazarlar  Evren  henüz  2.1  milyar  yıl  yaşındayken  ortaya  çıkmıştı…Daha  önceki  gözlemlerde  belirlenen  Blazarlar  LAT  ve  güncel  X-ışını  uyduları  tarafından belirlenebilen, daha  önce  belirlenmesi  zor ışık  bandında  ışıma  yapmaktaydı…

LAT’ın  hassasiyeti  artırılınca çok  daha  uzaktaki  Blazarların  belirlenme  olasılığı  arttı…

Vaidehi Paliya,  Marco Ajello (Clemson University, South Carolina)  ve  Dario Gasparrini (Italian Space Agency) ile Paliya  Ojha’dan  oluşan  araştırma  ekibi, daha  önce  belirlenmiş  parlak  radyo-dalgaboyu  cisimlerinin  1100  kadarı  için,  daha  önce  toplanmış LAT  verisini  inceleyerek, beş  yeni gama-ışını  Blazarını  belirlediler…Bunlar,  kızıla  sapması 3.3-4.31  arasında  olan,  kısaca, Evren  henüz 1.9-1.4  milyar  yıl  yaşındayken ışımaya  başlayan  gök  cisimleriydi…

Bunların  içindeki  iki  Blazarın Güneşin bir  milyar  katı  bir  güçle enerji  yayımladığı/ışıdığı  belirlendi…!

Astronomlar,  şimdi, bu  muazzam  Kara  Deliklerin bu  kadar  genç  bir  Evrende bu  şekilde  nasıl  gelişebildiklerini  anlamaya  çalışıyor…

 

 

Yararlanılan  Kaynak:

 

One thought on “Fermi  uzay  teleskobu  “blazar”ın en  güçlüsünü  keşfetti…! (NASA’s Fermi discovers the most extreme blazars yet…!)

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s