Yeni  tip  bir  süpernova… (mı…?) (New  clues  to  ‘chameleon  supernova’…!)

sn2014_

Gökada  NGC 7331’in Chandra  Gözlemevi  tarafından  alınan  görüntüsü. Kırmızı, yeşil  ve  mavi  renkler  düşük, orta  ve  yüksek  enerji seviyesindeki x-ışını  emisyonunu  göstermekte. Bu  gökada  içinde  belirlenen  süpernova  SN 2014C  kutu  içinde  gösterilmiştir.

(Kaynak: NASA/CXC/CIERA/R/spacedaily.com)

Spacedaily.com’da 25 Ocak 2017  tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre,  yeni  tip  bir  süpernova  keşfedildi…!

Bu  sitede  daha  önce  de açıklandığı  üzere,  erken  dönem yıldızları  içinde  gerçekleşen  nükleeer reaksiyonlar  canlı  vücudunda  bulunan  maddenin  ve  Güneş  Sistemindeki  maddenin  çoğunun  sentezlenmesini  sağladı… Astronom  Carl  sagan’nın  ünlü  sözü : “Hepimiz  yıldız  tozundan  oluştuk…”  buradan  geliyor…

Yıldızlar,  ömrünün  son  döneminde, bir  süpernova  olarak  patladığında, yıldız  içinde  sentezlenen  elementler uzaya  saçılmakta…

Astronomlar, süpernovaları patlayan  yıldızların  tipinden  hareketle, farklı  tipler  olarak  tanımlamakta…

SN 2014C  olarak kaydedilen  bir  süpernova, yıldızların  içlerindeki  maddeyi  uzaya  dağıtmaları  hususunda  astronomların  mevcut  anlayışını  zorlamakta…

Bu  süpernovanın görünüşü,  uzaya  çok  miktarda  madde  saçması  sebebiyle,  son  bir  yıllık  dönemde önemli  ölçüde  değişti… Araştırmacılar, bu  yeni  durumun   yıldızların  patlama  öncesi  dönemine  ait   bilgilerin  gözden  geçirilmesi  gerektirdiğini   düşünüyor…

“Northwestern University “de ( Evanston, Illinois, ABD)  fizik  ve  astronomi  profesörü  olan  Raffaella Margutti,  “Bukalemun  Süpernova” (chameleon supernova)   olarak  adlandırdıkları   bu  patlayan  yıldızın yıldızların  sentezledikleri  maddeyi  uzaya  saçmada  yeni  bir  mekanizma  oluşturduğunu  düşünüyor…

Patlayan  yıldızlar  patlama  olayında hidrojenin  rol  alıp  almadığına  bakarak,   bu  patlamaları  sınıflandırmakta…    Herme  kadar  yıldızlar  hidrojeni  helyuma  dönüştüren  bir  nükleer  süreçle yaşama  başlarlarsa  da, süpernova  olarak  patlama aşamasına  yaklaşan büyük yıldızların bünyelerindeki  hidrojenin  büyük  bir  kısmını  tüketmiş  oldukları  biliniyor…

Bünyesinde  çok  az  hidrojen  kalmış süpernovalar “Tip 1”  olarak  sınıflanıyor… Bünyesinde  bolca  hidrojen  bulunduran  ve  daha  nadir  olan  süpernovalar  ise  “Tip 2”  olarak  adlandırılıyor…

Ancak, 36-46 milyon  ışık  yılı  uzaklıkta  olduğu  belirlenen  bir  spiral gökadası  içinde  yer  alan süpernova SN2014C farklı  bir  durum  gösteriyor…

Dan Milisavljevic  (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics,  Cambridge, Massachusetts, ABD), Dünya  üzerindeki farklı  teleskoplarla  yapılan  gözlemlerde, bu  gök  cisminin Tip 1’den  Tip 2’ye dönüştüğünün  belirlendiğini  söylüyor…!

Araştırmacılar,  ilk  gözlemlerinde  bu  süpernovada hidrojenin  varlığını  belirleyemediler…Ancak,  bir  yıl  kadar  sonra  gerçekleştirilen  gözlemlerde, patlayan  yıldızın  oluşturduğu  şok  dalgalarının  yıldızın  uzağında,  hidrojence-zengin  bir  dış kabuğa çarptığını  belirlediler…

NASA’s NuSTAR (Nuclear Spectroscopic Telescope Array)  uydusu  ile  toplanan  yeni  verilerden, süpernovanın  ürettiği  şok  dalgası  ile  hızlandırılan  elektronların sıcaklığındaki  değişim izlendi… Bu  veri  süpernovanın  nekadar  bir  hızla  genleştiğinin  ve dış  kabukta  ne  kadar madde  toplandığının  belirlenmesinde  kullanıldı…

Araştırmacılar,  süpernova  SN2014C’nin  patlamadan  önce, onlarca  yıl  boyunca,  uzaya başta  hidrojen  olmak  üzere diğer  ağır  elementleri  de  saçtığını belirledi… Yıldızın  uzaya  saçtığı  madde  toplamı  Güneşin  kütlesine  yakındı… Bilim  insanları,  yıldızların  ömrünün  son  evresinde  uzaya  bu  oranda  madde  saçmadığını  biliyor…

Araştırmacılar, NASA’nın Chandra  ve Swift  gözlem  uydularıyla  yaptıkları  ilave  gözlemlerle, bu  süpernovanın  ilk  patlamasından  sonra  x-ışını  salımında  bir  artışın (parlamanın)  olduğu  anlaşıldı… Yıldız  patlamasıyla  oluşan  şok  dalgalarının  yıldızın  etrafındaki  bir  madde kabuğuna  çarpmasıyla,  bu  parlama  oluşmuş  olmalıydı…!

Araştırmacılar,  bir  yıldızın  patlama  öncesinde, etrafına    neden bu  kadar  büyük  miktarda  hidrojen   saçtığı  hususundaki  soruyu, bir  olasılık  olarak, “ süpernova-olarak  patlamaya  yatkın  yıldızlar  içindeki  nükleer  reaksiyon  hakkında  yeterli  bilgimizin  olmayabileceği”  şeklinde  cevaplıyor…!

Öne  sürülen  diğer  bir  olasılık  ise,  olası  bir  ikli-yıldız  sisteminde (binary  star)   yıldızın   yol  arkadaşı (companion  star)  SN2014C’nin  olağandışı  patlamasında  rol  oynamış  olabilir…

Bu  ikinci  teori  on  adet  büyük  kütleli  yıldızın  yedisinin  birer  yol  arkadaşı  yıldıza  sahip  olduğunu  gösteren   gözlemlerle  uyuşuyor…

Neticede, yıldızlardan  öğrenilecek  daha pek  çok  şeyin  mevcut  olabileceği  anlaşılıyor…

Max  Planck’a : “Fizikte  keşfedilecek  başka  şey  kalmadı… Başka  sahalara  yönel… “  deyen  öğretmeni  gerçekten  yanılıyordu…!

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=qfRiqwQBegQ

http://www.spacedaily.com/reports/NuSTAR_finds_new_clues_to_chameleon_supernova_999.html

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s