Evdeki bilgisayarla nötron-yıldızı keşfi…! (Home computers discover a pulsar-neutron star system…!)

ls-puppis

(Kaynak: Max Planck Institute for Gravitational Physics/B. Knispel (photo), NASA (pulsar illustration)/spacedaily.com)

Spacedaily.com’da 9 Aralık 2016  tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre, evden  katılınabilen “Einstein@Home”  projesi  kapsamında, 25 000  ışık  yılı  uzaklıktaki   Pulsar  PSR J1913+1102  sistemi  keşfedildi…!

Herbirinin  kütlesi Güneşten  daha  büyük  fakat  çapları  ancak 20  kilometre  kadar  olabilen  bu  yıldızlar birbirinin  etrafında  beş  saatten daha  kısa  bir  sürede dolanmakta…

Bu  yıldız  sistemi  keşfi  “Max Planck Institute for Gravitational Physics”  deki  ve “Max Planck Institute for Radio Astronomy”deki  araştırmacılar  ile  evden  katılınabilen “”Einstein@Home”  projesine  katılan  sıradan  vatandaşların da  katkısıyla gerçekleştirildi…

Bugüne  kadar  bu  şekildeki  yıldız  sistemlerinden  sadece  ondördü  keşfedilebildi… Keşfi  son  olarak  gerçekleştirilen  bu  sistem  bugüne  kadar  keşfedilenlerin  en  büyük  kütlelisi…

Bilim  insanları, ikili  nötron  yıldızı  sistemlerinin, Einstein’in  genel  görecelik  teorisinin  ve  LIGO  Dedektörleriyle  gravitasyon-dalgalarının  doğrulanmasında  önemli  birer  laboratuvar  ortamı  sağladığını  düşünüyor…

Nötron  yıldızlarının  süpernova  patlamalarının çok  yüksek  seviyede mıknatıslanmış  ve  yoğunlaşmış  kalıntıları  olduğu  kabul  ediliyor… Bu  cisimler,  çok  büyük  hızla  dönen  birer “deniz  feneri”  gibi,  uzaya radyo  dalgaları  halinde  ışın  demetleri  yayımlamakta…  Işın  demetinin doğrultusu  Dünya  yönünde  olabilen  bu  gök  cisimleri  “pals”ler (pulse)  halinde  ışıma  yapan (radio  pulsar) gök  cisimleri  olarak  gözlenmekte…

Bugüne  kadar  varlığı  belirlenebilen  2500  kadar  “pulsar”ın   büyük  bir  kısmının yalnız  başına  olduğu  anlaşıldı…  Belirlenen  pulsarların  sadece 255’inin  ikili-pulsar  sistemi  (pulsar  ve  yol  arkadaşı normal  bir  yıldız) olduğu  anlaşıldı… Bir  nötron  yıldızının  yörüngesinde  dolanan pulsar  oranı  ise  pulsarların  yirmide  biri  kadar…!

Bu  yeni  keşif Arecibo  Radyo  Teleskobuyla sağlanan  veri  kullanılarak  gerçekleştirildi…  PALFA (Pulsar Surveys with the Arecibo L-Feed Array)  konsorsyumu  yeni  Radyo-Pulsarları bulmaya  yönelik  bir  proje  çalışması… PALFA,  şimdiye  kadar 171  radyo  pulsarı  belirledi…Bu  keşiflerin  31’i  ise  Einstein@Home (alt  projesi)  kapsamında gerçekleştirildi…

Einstein@Home, 40 000 kadar  gönüllü  katılımcının  ve  onlara  ait 50 000  kadar  laptop, PC  ve “akıllı  telefonun”’un entegrasyonuyla,  ortaya  çıkan hesaplama  gücünü  kullanan  bir  proje  çalışması…  Bu  entegrasyonla, Dünyada  mevcut 60  süper-bilgisayardan  biri  elde  edilmiş  oldu  (1.7 PetaFlop/s)…

Bu  ikili-sistemin  Einstein@Home  projesi  kapsamında  2012  yılında  keşfinden  sonra, Arecibo  Teleskobunu  kullanan  araştırmacılar radyo  pulsarın  eksenel  dönme  hızını  ve  yörüngesini  hassas  bir  şekilde  belirlediler…Eksenel  dönme  hızı 27.2  milisaniye (saniyede 37  defa)  kadardı… (Buna  inanmakta  zorlandığımızı  itiraf  edelim !)…

Araştırmacılar bu  pulsarın manyetik  alanının Dünyanınkinin birkaç  milyar  katı  olduğunu hesaplıyor… Yörüngesindeki  eliptiklikten  hareketle, bir  süpernova  olarak  patlayan “yoldaş”  yıldızın sebep  olduğu  patlamanın, ikilinin  “yol  arkadaşlığını”  bozamasa  da,  yörüngenin  eliptik  olmasına  sebep  olduğunu  düşünüyor…

Araştırmacılar,  ilave  olarak, Merkür’ün  yörünge  düzleminin Güneşin  etrafında  sürekli  olarak dolanması (açısal  kayması)  gibi, bu  ikili  sistemin  yörüngesinin  de, zaman  içinde dönmekte  olduğunu  belirledi…  Kısaca,  Einstein’in  genel  görecelik  kuramında  ileri  sürülen  bir  astronomi  olayı (durumu)…!

Herne  kadar, Merkürün  yörünge  düzlemi yılda 0.0001  derece  kaymakta  ise  de,  J1913+1102’nin  yörüngesinin bunun 47 000  katı  bir  açısal  hızla  kaymakta  olduğu  belirlendi… Bu,  yılda 5.6 derecelik bir  kayma  demek…

“Relativistic periastron advance”  olarak  adlandırılan  bu  etkinin  büyüklüğü  radyo-pulsarın  ve  onun  yol  arkadaşının toplam  kütlesine (2.88 Güneş  kütlesi)  bağlı…

Araştırmacılar, gösterdikleri  tüm  çabaya  rağmen, “yol  arkadaşı”  yıldızdan  herhangi  bir  “radyo  dalgası  ışıması”nı  belirleyemediler…!

Bilim  insanları  J1913+1102  gibi  çift  nötron  yıldızı  sistemlerinin gravitasyon-dalgası  astronomisinde önemli  gelişmelere  yol  açacağını  düşünüyor…

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=0mce9yNGhIE

http://www.spacedaily.com/reports/Home_computers_discover_a_record_breaking_pulsar_neutron_star_system_999.html

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s