“Teknik  arıza”…  nedir…? (“Technical  failure”, or, what …?)

capture

“Uçak  teknik  bir  arıza yüzünden (sebebiyle)  düştü….”   sıkça  duyduğumuz bir  söylem…!

“Teknik  arıza”  nedir…?  Anlamlı  bir  söylem  midir…?  Bu  yazıda,  bu  konuya-biraz-açıklık  getirmeye  çalışalım…

“Başlangıç  varsayımımız” askeri / sivil  havacılık dilimizde  bazı  sözcüklerin  hatalı ve/ veya gereksiz  bir  şekilde  kullanılıyor  olduğu”…!

Bu  konu  (ve  bu  konudaki  düşüncemiz)  yeni  değil… Uzunca  bir geçmişi  var…

(Süphesiz,  hatalı /gereksiz  “söylem  Dünyamız”  havacılıkla  da  sınırlı  değil…!   Yabancı  dil  öğrenme (haklı)  çabamızın  tetiklediği, “yeterince  şuurlu  olmadığını  düşündüğümüz”  bir  durum…

Savunma  Sanayii  Müsteşarlığının (SSM)  adını  “Es-Es-Em”  diye  telaffuz  etmeye  kalkışmamız… Muharip (Fighter) uçakların tipini  “Fe” (F)  yerine  “Ef”  şeklinde  telaffuz  etmeye  kalışmamız  aklımıza  ilk  gelen  örneklerden… (Bu  noktada,  Sayın  Oktay  Sinanoğlu’nu  saygıyla  anıyorum…)

Uçak  kazaları  Dünyasında, anlatmayı-anlaşmayı (ve  analizleri / sınıflandırmaları / izlenebilirliği) kolaylaştırmak  için  bazı  sınıflama  yollarına  gidilmiş… Düşünce  ve  uygulama  olarak  yanlış  değil… Bir  gereklilik…

Bu  kapsamda,  özellikle  askeri  havacılıkta, bir  örnek  sınıflama  yazının  başında  yer  almakta…

(Geçmiş  yıllarda, bu  sınıflamayı  “Teknik”  kutusu  içine “Malzeme”  yazarak (haliyle, “Malzeme”  kutusu  içine  de  “Teknik”  yazarak; Teknik…Malzemenin  altında !) kullananlar / uygulayanlar  da  oldu…Üstelik  uzunca  bir  süre… Haliyle,  bu  ifade  şekli / uygulama  yanlıştı…!)

Dikkat  edilirse, “Teknik”  sözcüğü, bir  “arıza  vurgusu”  için  değil, “kaza  sebebi  tipi / faktörü”  için  kullanılıyor…

Bu  noktada, bazı  okuyucu, “ne  fark  eder…aynı  şey değil mi”…diye  düşünebilir…!

Biz, bu  durumu  tersten  giderek  açıklamaya  çalışalım…öncelikle  “arıza  nedir”i  açıklayalım…:

Bize  göre, “arıza”, uçağın  “kendisinden  kaynaklanan”  ve  uçağın  uçuş  görevini  başarıyla  yerine  getirmesini değişik  oranda  etkileyecek (en  azından  pilotun  keyfini kaçıracak)  her  şey…! (Elektronik  bir  devrenin  yanması, sıvı  kaçakları, mekanik  bir  parçanın  kırılması, kokpit  camının  çatlaması,  bilgisayarın  normal  şekilde  çalışmaması,…) (Bu  noktada, bir  arıza neden  meydana  gelir…/ kim  (tasarım ?) sebep  olur…konusunun  ayrıntısına  girmiyoruz…)

Bir  uçak, kısaca, elektromekanik  bir  yapı/sistem  bütünü  olarak, “fizyolojik/psikolojik/…”  sorunlar  yaşamaz !  Uçağın  “eli  titremez”… Kanatçıkları  (pilotun  arzu  etmediği  bir  şekilde) oynayabilir… ! Uçağın  “kafası  karışmaz”, ancak, Merkezi  Bilgisayarı  aşırı  yüklenebilir (saturated…)… Uçak “altına  kaçırmaz”… sadece, sıvı barındıran  sistemleri  kaçak  yapabilir…!

Diğer  başka  bir  bakışla, insanlar  “arıza”  yapmaz… Herne  kadar, sokak  dilinde,  “arıza  yapma”  şeklinde  söylemlerimiz  varsa  da,  bu  tartışma  konumuzun  dışında  kalan  özel  bir  kullanım…

Kısaca, bir  uçakta  meydana  gelebilecek-istenmeyen  durumları-  “arıza”  sözcüğüyle  tanımladığımızda, bunların  tamamının  sebepleri (sadece  bir  belirleme  yapabilmek  için) “tekniktir”… Diğer  bir  ifadeyle, bir  uçakta, “teknik  sözcüğüyle  nitelenemeyecek”   bir  arıza  meydana  gelmez…!

Sanki,  “teknik  olmayan”  arızalar  da  varmış  gibi,  bir  arızayı ”teknik  arıza”  olarak  ifade  etmek (“arıza”  sözcüğünün  önüne “teknik” sözcüğünü  eklemek), en  kibar  söylemle, bir  “havacılık/sistem  bilgisi  eksikliğinin”  işaretidir…!

Sonuç  olarak, uçakta  bir  “arızanın  meydana geldiğini”  yazmak/söylemek  maksadı  ifade  için  yeterlidir…

“Teknik  arıza”… kullanılmaması  gereken, hatalı  bir  söylem  şeklidir…!

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s