Karbonla “ömür tayini” nasıl yapılır…? (How is carbon dating carried out…?)

  carbon_14

Radyokarbonla  tarihleme  süreci. 

(Kaynak: Wikipedia)

Universetoday.com’da 28 Eylül 2016 tarihli  yazısında, Matt Williams  bu  konuya  açıklık  getiriyor…

Karbon  atomu yaşamın  yapı  taşlarından  en  önemlisi… Bilim  insanları, Dünyadaki  yaşamın “karbon-temelli”  olduğunu  söylüyor… (Bu  arada,  Evrende  karbon-dışı  temelli  başka  tür  yaşamların  da  mevcut olabileceği  de  düşünülüyor…)

Karbon  Dünyada  her  yerde  mevcut  olduğu  biliniyor…atmosferde, toprakta, okyanuslarda, kömürde (!), her türlü  yaşam  formunda…!

Atom  ağırlığı  12  olan  Karbon-12 (C-12) karbonun  en  yaygın  bulunan  izotobu… Karbon-14 (C-14) de  öyle…Bilim  insanları Karbon-14’ün Nitrojen gazının (N-14)  kozmik  radyasyonla bombalanması  sonunda üretildiğini  açıklıyor… Bu  süreçte, Nitrojen  Atomunun  bir  protonu  bir  nötronla  yer  değiştirmekte… Böylece, Karbon  atomunun  bir  izotobu (radiocarbon)  oluşmakta… (İzotop,  bir  atomun  çekirdeğinde  farklı  sayıda  nötron  bulundurma  durumu…)

C-14 doğal  olarak, radyoaktif… Yani, kararlı  olmayan  ve ışıma  da  yaparak, başka  bir  maddeye  dönüşen  bir  madde… Belirli  bir  zaman  süresi  sonunda  N-14’e  dönüşür… Bu  özellik  onun, “radyokarbonla-tarihleme” (radiocarbon  dating)  süreci  için  çok  önemli  kılmakta…

Radyokarbon   beslenme  ve  nefes  alma  gibi  doğal süreçlerle  canlı  vücuduna  girer… Bitkiler  ve  hayvanlar C-12  ve  C-14’ü bu  süreçler  içinde  yaşamı  boyunca   absorblar… Ancak, öldüklerinde  bunları  vücutlarına  daha  fazla  alamazlar… Vücutlarında  önceden  birikmiş  olan C-14  de, radyoaktif  bozunma  sebebiyle,  N-14’e  (geri)  üstel (exponential)  bir  hızla  dönüşmeye   başlar…

Bir  madde  içinde  kalan  C-14  miktarının atmosferden  beklenen  C-14  ile karşılaştırılmasıyla, incelenen  maddenin yaşı  tahmin  edilebilir…

İlave  olarak,  araştırmacılar  radyokarbonun  yarılanma  yaşının 5730  yıl  olduğunu  bilmektedir… Kısaca, bir  maddedeki  radyokarbonun yarısının  bozunarak Nitrojene  dönüşmesi 5730  yıldır…

10  kadar  yarı  yıldan  sonra, maddede  geri  kalan  radyokarbon  miktarı çok  düşük  bir  seviyede  olacağından, ölçülebilmesi  zorlaşmaktadır.  Bu  sebeple, 60 000  yıldan  daha  önceki  bir  tarihte  ölmüş  olan  canlıların  yaşını  radyokarbon  yöntemiyle  belirlemek yeterince  güvenilir  olamamaktadır…

Karbon  üzerinden  yaş  tayini 1939  yılında  başladı… Kimyacı Willard Libby organik  maddelerin  yaşının C-14  bozunması  yöntemiyle  belirlenebileceğini ileri  sürdü… Sonra  da, organik  maddelerin C-14 içerdiğini   deneysel olarak  ispatladı… 1949  yılında, Mısır  Firavunlarının  mezarlarından  çıkarılan ağaç  parçalarının  yaşını, küçük  bir  hata  payıyla, hesapladı…! Libby, 1960 yılında, Nobel (Kimya)  Ödülünü  kazandı…! O günden  beri “karbonla-yaş  tayini”  yöntemi  bilimin birçok  alanında  kullanıldı…

Yine  de, radyokarbonla  yaş  tayininin  başarısı / güvenilirliği birçok  sebepten dolayı  sınırlı  kaldı… Bunlardan  birincisi,  atmosferdeki C-12 / C-14  oranının  sabit  olduğu  varsayımıdır…  Gerçekte,  bu  oran birçok  başka  faktörden  etkilenmektedir… Örnek  olarak, atmosferde  mevcut  C-14  oranı  atmosferi  bombalayan  kozmik  ışınların  miktarına  bağlı  olarak  değişmektedir… Dünyanın  manyetik  alanının  gücündeki  değişimler  de bu  C-14  üretimini  etkilemektedir… Son  140  yılda  gerçekleştirilen  ölçümlerden,  Dünyanın  manyetik  alanının kararlı  bir  şekilde  azalmakta  olduğu  belirlenmiştir…! Bu  durum  da, atmosferdeki  C-14  miktarının  kararlı  bir  artış  gösterdiği  sonucunu  doğurmaktadır…

Diğer  bir kıstlama  ise,  bu  yöntemin  kayaların  yaşının  hesaplanmasında  doğrudan  kullanılamayacak  olmasıdır…

Fosil  yakıtların C-14  ihtiva  etmemeleri  sebebiyle, son  yüz  yılda  yakılan  akaryakıt  ve  diğer  hidrokarbonlar atmosferdeki C-14  oranını  büyük  ölçüde  değiştirmiştir…

Yine  de,  daha  güvenilir  bir  yöntem  geliştirilinceye  kadar  “radyokarbonla  tarihleme” arkeoloji, paleontoloji  ve  bilimin  diğer  branşlarında kullanılmaya  devam  edecektir…

 

 

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=Kcuz1JiMk9k 

http://www.universetoday.com/74125/carbon-dating/

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s