Jüpiterin kırmızı noktası çay pişirebilir…mi ? (Can Jupiter’s red spot cook tea…?)

Jupiter's Great Red Spot Heats Planet's Upper Atmosphere

Kırmızı  Lekenin atmosferi  ısıtması. (temsili)

(Kaynak: Karen Teramura, UH IfA, James O’Donoghue,Luke Moore/astrobob.areavoices.com)

Bob  King, ‘astrobob.areavoices.com’da,  2 Ağustos  2016  tarihindeki  yazısında  bu  soruyu  cevapladı…

Yeni  bir  araştırma, Jüpiterin kırmızı  lekesinin (gerçekte, devasa  girdabının) atmosferin  bu  bölgedeki  üst  tabakasını çok  yüksek  sıcaklıklara  kadar  ısıtıyor  olabileceğini  gösterdi…!

Dünya  atmosferinin  alt  ve  üst tabakaları Güneş  radyasyonu  sayesinde  ısıtılmakta… Yapılan ölçümlere göre, Uluslararası  Uzay  İstasyonunun  dolandığı 400  kilometre yükseklikte  bile, çok  zayıflamış (seyrelmiş; rarefied)  atmosferin  sıcaklığı 2500  santigrad  dereceye  ulaşabilmekte…

Tabi,  bu  beyan ‘bilim  insanları’nın  beyanı…!

Uzayın çok  soğuk  ve de, hemen  hemen vakum  ortamında  bu  nasıl  oluyor…?

Astronotlar, sırtlarında  taşıdığı soğutma  paketi  ile, bazı  istisnai  olayların  dışında, kameralara hep  gülümsediler…! (Yine  de, uzaya  çıkan  astronotların ana  ihtiyacının  ısıtma  değil  soğutma ihtiyacı  olduğu yeterince biliniyor…!)

Uzay  ortamında, bir  astronotun  cebinden  çıkaracağı  bir  termometre sıfırın  çok  altında  bir  sıcaklık  gösterecektir… (Astronotların da, Jüpiterle kıyaslandığında, hala, Dünya  atmosferi  içinde dolandıkları  söylenebilir…!)

Bilim  insanlarının  ölçtüğü  sıcaklık, çok  yüksek  hızda  hareket  eden, ancak, sayıları  çok  az  olan atomların sahip  olduğu  enerjiden  hareketle  hesaplanan  bir  sıcaklık…!

Bu  noktada, bazı  bilim  insanlarının toplumu  yanıltmasa  da, en  azından, yeterli  açıklıkta   bilgilendirmediğini belirtmek  gerek… Bu  sitede, geçende  yayımlanan  bir  yazıda  da, Samanyolunun  etrafını  saran  gaz  küresinin  çok  yüksek  (milyon santigrad derece) sıcaklıkta  olduğu  ifade  edilmişti… Kısaca,  bir  fırının  içinde  yaşıyormuşuz  da, haberimiz  yokmuş…!

Aynı  durum  Samanyolu  için  de  geçerliydi… “Aşırı  bilimsel”  dil  ile, halkın  anlayacağı  dil  arasında  yaratılan “gereksiz”  fark (bilimsel  “ukalalık”  diyemedim…)…!

Konuya  dönersek…

Jüpiter  Dünyaya  kıyasla, Güneşten beş  defa  daha  uzakta  olmasına  rağmen, üst  atmosferinde  ölçülen  sıcaklık nasıl Dünya  atmosferiyle  kıyaslanabilir  seviyede  olabilir…?

Eğer, ısı  kaynağı  Güneş  değilse  nedir…?

Boston  Üniversitesi Uzay Fiziği  Merkezindeki  araştırmacılar, NASA’nın Mauno-Kea’daki (Hawaii) Kızılötesi Teleskop Tesisini (IRTF)  kullanarak  yaptıkları  ölçümlerde, Kızıl  Noktanın (Red Spot) çok  yukarısındaki  atmosfer  bölgesindeki  sıcaklığın  çok  daha  yüksek  olduğunu  belirlediler…    

Araştırmacılara  göre, Jüpiterin  Kırmızı Noktası içindeki  fırtına   türbülanslı iki çeşit  enerji  dalgası  üretmekte… Bunlar gravite  dalgaları (gravity waves)  ve ses  dalgaları (sound  waves)…

Bilim  insanları, gravite  dalgalarını fırtınaların  veya  dağ  yükseltilerinin hareket  eden  havayı  yukarıya  doğru  itmesi  sebebiyle  oluşan dalgalar  olarak  tanımlıyor…Akustik (ses)  dalgaları  ise, hava  içinde  harekete  zorlanan farklı yoğunluk  ve  basınçtaki  sıkışma  bölgeleri…kısaca, …sesin  kaynağı…

Araştırmacıların Jüpiterin  Kızıl  Noktasının 800  kilometre  kadar  yukarısında  ölçtüğü  beklenmedik  ısınmanın bu  iki  farklı  dalganın okyanus  kıyısında  çarpışan dalgalar  gibi, çarpışmaları  sebebiyle  ortaya  çıktığını  belirledi… Bu etkinin  benzeri,  ayrıca, And  Dağları  üzerinde de gözlemlendi…

Jüpiterin  Kızıl  Girdabının  içindeki  rüzgarların  hızının saatte 600  kilometreye  kadar  çıkabildiği  biliniyor…  Bu  girdabın  varlığı 1600’lü  yıllardan  beri  biliniyor… Bu  girdanın  rengi, içindeki  fosforlu-sülfürlü   bileşiklerin  konsantrasyonuna  da  bağlı  olarak, portakaldan  pembeye  kadar  değişebilmekte…

Halen  Jüpiterin  yörüngesinde dolanan  ve  yörünge  iyileştirmesi  yapmakta  olan  Juno  aracının, üzerindeki mikrodalga  radyometresi  ile, bu  gezegenin  atmosferinden  gelecek  mikrodalga ışımalarını  ölçerek, atmosferdeki  sıcaklık  dağılımını da  ölçmesi  ve  Kızıl  Girdabın sıcaklık  dağılımı  iskeletini  ortaya  çıkarması   bekleniyor…

 

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=4uqIZ_qxGIY

https://astrobob.areavoices.com/2016/08/02/heat-your-tea-over-jupiters-great-red-spot/

 

Bir Yanıt Bırakın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s