*Breh breh…! (How can a Goggles Case cause an aircraft accident…?)

C130JÇantanın gündüz  ve  Gece Görüş  Gözlüğüyle  görünüşü.

(Kaynak: Kaza İnceleme Raporu)

(*Çocukluk  dönemimde   sıkça  duyduğum  bir  “hayret”  ifadesi…)

Aşağıda  okuyacağınız  olay  karşısında  ancak  bu  söylenebilir:  “Breh  breh…” !

Yer : Afganistan…    Tarih:   2  Ekim  2015…

ABD  Hava  Kuvvetlerine  ait  bir  C-130J  kargo  uçağı, Bagram  hava  meydanına  gitmek  üzere, Afganistanın  Pakistan  sınırı  yakınındaki  Jelalabad  Hava  Meydanından  kalkış  yapar… Ancak,  bu  uçuş  sadece 28 saniye  sürer…!  Evet…, yanlış  okumadınız…sadece  28 saniye…!

Başlangıçta, bu  uçağın  “islamcı  savaşçılar” tarafından   düşürüldüğü  iddia  edilse  de, bu  iddia  fazla  destek  bulmaz… kuşkuyla  karşılanır…

Meydana gelen  bu  kazada, uçakta  bulunan  onbir  kişi  ile, Hava  Meydanaındaki   güvenlik  kulesinde  görevli  üç  güvenlik  mensubu  hayatını  kaybeder…

Yapılan  incelemede,  bu  kazaya, “Gece  Görüş  Gözlüğü  Çantası”nın ( Night-vision  Goggles Case ) sebep  olduğu  anlaşılır… !

“Air Force Mobility Command”  tarafından  hazırlanan  ve 15  Nisan  2016 tarihinde  kamuoyuna  sunulan  “kaza  inceleme  raporu”na  göre kazaya  giden  süreçte  olaylar  şöyle  gelişmiş…:

“Elevator”,  uçağın  kuyruğundaki, sabit  yüzeylere  menteşe  ile  irtibatlı,  hareketli  “yatay”  parçalar… Uçak  yerde  park  halindeyken,  bu  parçalar, ağırlıkları  sebebiyle, aşağıya  doğru  sarkıyor… Bu  durum  da,  kargo  bölümündeki  büyük  hacimli  yükün uçaktan  indirilmesinde ve  uçağa  yüklenmesinde  engelleme  yapabiliyor… Bu  engellemeyi  önlemek  için,  pilotun, uçağa  kumanda  eden  “lövyeyi” kendine  doğru  çekerek, kuyruktaki  bu  hareketli  yüzeylerin  dış  kenarlarını yukarıya  kaldırması  gerekiyor… Kolay,  ama, eli-kolu  biraz  yoran  bir  iş…!

Pilotlar, bu  el-kol  yorgunluğundan  kurtulmanın  bir  “kolay”  yolunu  bulmuş…!  Gece  Görüş  Gözlükleri  Çantası, tam da  bu  işe  uygun  bir  araç… Lövyenin  önüne  konduğunda, lövyeyi  (C-130J’deki   ve  rapordaki  adıyla  “control yoke”yi  tam  da  istenen  pozisyonda  tutuyor… Son  derece  etkili  bir  çözüm…,  son  derece  de   riskli  bir  eylem…!

Bu  çanta,  uçuş  öncesi  kontrollarda gözden  kolayca  kaçacak  bir  eşya  değil… Ancak, pilotların başlarında  gece  görüş  gözlüklerinin  takılı  olduğu  ortamlarda, lövyenin  önündeki  bu  büyüklükteki  bir  eşyayı   görememeleri  mümkün… Nitekim,  görememişler…!  Bu  riskli  eylemi  sıkça  yaptıkları  düşünüldüğünde, o  çantanın  artık, kokpitin- yeri  orası  olan  bir  demirbaşı-olduğunu  kanıksamaları  da olası… İşin  içine, birbirine  aşırı  güven, de  girince… ABD  Hava  Kuvvetlerinin   son 25  yıllık  tarihinin en üzücü  kazası   kaçınılmaz  olmuş…!

Kaza  İnceleme Raporuna  göre,  uçağın  kalkışını  gece  yarısı  gerçekleştiren  pilot,  uçak  henüz  kalkış  hızına  (   AMAX takeoff speed)    ulaşmadan (üç  knot)  önce kalkışa  başlamış…  Uçağın hücum  açısının  (Pitch  angle)  sürekli  artmasını  da, bir  trim  sistemi  arızası  olarak, hatalı  değerlendirerek,  doğru  müdahalede  bulunamamış…  Gözlük  Kutusu  lövyenin hücum  açısını  azaltmayı  sağlayacak  ileri hareketini  engellemeye  devam  ettiğinden,  “derin  stola” (deep stall)  giren   uçak,  uçma  yeteneğini  kaybederek,  yere  çarpmış…!

İnceleme Raporunda, kazaya  katkıda  bulunan  sebepler  olarak,  “çevre  şartları” (environmental conditions),  “hatalı  beklentiler” (inaccurate expectations )  ve  “hatalı  odaklanma” ( fixation )  olarak  belirtilmiş…

Raporda  dikkati  çeken  bir  husus,  “Motor  Çalışır  Durumdayken  Yükleme / Yük  Boşaltma  Çeklistinde (  ERO- Engine Running Onload/Offload  Checklist ),  uçuştan  önce, Lövyenin (Control  Yoke) serbestçe  hareket  edebildiğinin  teyidi  için  bir  kontrolun  mevcut  olmaması…!

Bir  başka düşündürücü  husus  da, kazaya  yol  açan  çantayı  oraya   “kıdemli  pilot”un  koymuş  olması…! Yine  de,  kıdemli  pilot  çantayı  lövyenin  önüne    koyduğunu    yardımcı  pilota  söylemiş…! 

İnceleme  Raporunda  başka  bulgular  da  mevcut…. Rapor, “uçuş  emniyeti” derslerinde, en  azından   kargo  uçağı  kullanacak   pilotlara,  okutulacak  nitelikte…

Bu  noktada, “Sezar’ın  hakkı”nı  … da  vermek  gerek…!  ABD’nin  bu  “açık politika”sı  mevcut  olmasa, bu  kadar  kısa  bir  sürede,  bu  kaza  hakkında  bu kadar  bilgi  sahibi  olamazdık…  Haliyle, bu  gibi  kazalardan  alınacak  derslerle, gerekli  tedbirler uygulamaya  konamazdı…  !

“Darısı”  diğer ülkelerin  başına…!

  

Yararlanılan Kaynaklar:

http://asndata.aviation-safety.net/reports/2015/20151002-2_C130_08-3174.pdf

http://edition.cnn.com/2016/04/19/politics/us-air-force-plane-crash-afghanistan/

http://www.airforcetimes.com/story/military/2016/04/24/c-130j-accident-report-propping-up-yoke-unload-cargo-not-uncommon-expert-says/83244962/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s