“Tetraquark” parçacık görüntülendi… (mi?) (Tetraquark Particle Possibly Spotted in Atom Smasher…!)

 b-sub-s-pi-decay“Tetrakuark”ın  açığa  çıktığı çarpışma (Temsili)

(Kaynak: Clara Moskowitz, Scientific American/livescience.com/livescience.com) 

 “Livescience.com”da  29  Şubat  2016  tarihinde  yayımlanan  bir  habere  göre, içinde  dört adet  “kuark” (quark)  barındıran  bir  atom-altı  parçacık, ilk  defa  görüntülenmiş  olabilir…

Bu  potansiyel  yeni “tetraquark” iki  adet  “mezona” (meson)  bozunmakta  veya dört  kuarkı  ikişerli  gruplara  ayrılarak, daha  sonra,   daha  alt  parçacıklara (daughter  particle)  dönüşmekte… Tevatron  adlı   çarpıştırıcıda (Fermi National Accelerator Laboratory-Fermilab, Illinois, ABD) gerçekleştirilen bu  deneyde, gözlenen  parçacık  “bottom  quark”, “strange  quark”, “up quark”  ve  “down  quark”tan  oluşuyor…  Bu  sitede daha  önce  de  açıklandığı  üzere, kuarklar proton  ve  nötronları  oluşturan çok  küçük  doğal  parçacıklar…

Protonlar  ve  nötronlar üçer kuarktan  oluşan kararlı  grubu  oluşturuyor…Mezon  adı verilen  ikili  kuarklar  yaygın  şekilde  gözlenmekle  birlikte, kuarkların daha  büyük  gruplar  olarak ortaya  çıkması aşırı  derece  nadir  gözlenen  bir  durum… 

İsviçredeki Büyük Hadron Çarpıştırıcısında  (Large  Hadron  Collider-LHC)  çalışan  bilim  insanları, daha  önce  varlığı  ileri  sürülen beşli-kuark  parçacığının  ilkine  ait  izleri  2015  yılında  gözlemişlerdi…   İlk  “tetraquark” 2003  yılında  Japonyada  gerçekleştirilen Belle deneyinde belirlendi… Fizikçiler, daha  sonra, yarım  düzine  kadar farklı oluşumlarla (arrangements)  karşılaştılar…

Ancak, eğer  doğrulanırsa,  bu yeni bulguyu   özel kılan  şey  birbirinden  farklı  dört  kuarktan  oluşması…!   Daha  önceki belirlenen   konfigürasyonlarda  kuarkların ikisi  aynıydı… Bu  alışılmadık düzenleme tabiattaki “Güçlü  Kuvvetin” (Strong  Force) ne  tür  birleşmeleri  mümkün  kılabildiğini  göstermesi  açısından  önemli…

Kuantum Kromodinamiği (Quantum  Chromadynamics)   “Güçlü  Kuvvetin”  nasıl  davrandığını (etkilediğini)  açıklamakta…Bilim  insanları  bu  süreçte  tahminler  yapmanın  oldukça  zor  olduğunu söylüyor…

Bilim  insanları, “bir  parçacığı  oluşturabilmek  için  kaç  adet  kuarkın  biraraya  gelebileceği”  sorusuna, teorik  olarak, bir  sınırlama  getiremese  de, bugüne  kadar  beşten  fazlasının  oluşturduğu  bir  parçacığa  rastlanamamıştı…

Tevatron  çarpıştırıcısının  faaliyetine  2011  yılında  son  verildi… Ancak, DZero  Timi  yeni  “tetraquark”ın  izini daha  önce  gerçekleştirilen çarpışmalardan  elde  edilen  28  yıl-süreli verinin incelenmesi  sonunda buldular… Başka  araştırmacılar  da,  benzer  bulgulara  ulaşabilmek  için, LHC’nin  LHCb  deneyleri  verisini  incelemekte…

Araştırmacılar, LHC’de  gerçekleştirilecek  yeni  çarpıştırmalarla   “kuark  fiziğinin”  ve  “Güçlü Kuvvetin”   mekaniğinin  daha iyi  anlaşılacağını  düşünüyor…

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=AkIVeoggtvM

http://www.livescience.com/53878-tetraquark-particle-possibly-discovered.html