NASA’nın yeni uzay teleskopları… (NASA’s new space telescopes…)

space-telescopes-

NASA’nın teleskopları

(Kaynak: Space.com)

NASA’nın  gelecek 10+  yıllık  “Evren  gözlemi”  hedeflerini  belirleme  çalışmaları,   Space.com’da, 1 Şubat  2016’da yayımlanan  bir  yazı  ile,  Calla Cofield  tarafından  özetlendi…

NASA’nın  Dünya  yörüngesine  yerleştirdiği  Hubble Uzay  Teleskobu (HST), başlangıçta  gözünde  belirlenen miyopluğa  rağmen, insanlığın  Evren  gözlemlerinde  devrim  yarattı…!  Fırlatılması 2018’e  planlı  James Webb Teleskobu (JWST)  ve  2020’ye  planlı  WFIRST-AFTA   gibi  yeni  teleskop  projeleri  çok  daha  büyük  keşifler  için ümit  vaadediyor…

NASA’nın daha  sonraki  dönemde geliştireceği  uzay  teleskopları  netleşmeye  başladı… Ocak 2016 başlarında  NASA’dan  yapılan  açıklamaya  göre, 2030  başlarında  başlatılması  düşünülen  uzay  araştırma  görevleri  için,  yeni  teleskop  konseptlerini  belirlemek  üzere dört  araştırma  grubunu  oluşturmaya  başladığı duyuruldu…!

Bu  konseptlerden  biri , yaşam  izi  araştırması  kapsamında,   öte-gezegenlerin  yüzeyini  doğrudan  görüntülemeyi   hedefliyor…  Diğer  uç uzay  teleskobu tasarım konseptleri  ise  morötesi, optik, kızılötesi-yakını (near-infrared)   gibi  belirli dalgaboyunda ışın belirlemelerine  yönelik… (Hubble x-morötesi, optik  ve kızılötesi) gözlemi  yapabiliyor…)

Oluşturulacak  gruplar hazırlayacakları  bir  rapor  ile  her  bir  konseptin ne  tür bilimsel  çalışma  yapabileceğini, ne  gibi kabiliyetleri  olabileceğini, bu teleskopları inşa  için  ne  gibi  teknolojik  güçlüklerin  mevcut  olduğunu ve  tüm  astronomi  camiasının  bu  teleskoplardan  nasıl  fayda  sağlayabileceğini  belirleyecek…

Bilim  insanları, Kepler  Uzay Teleskobunu  ve  diğer  ekipmanı  kullanarak,  bugüne  kadar 2000 öte-gezegenin  varlığını belirledi… Şimdi, Dünyadan  çok  uzakta  olmayan öte-gezegenlerin  yüzeyine  doğrudan  bakmak  istiyor… NASA’daki  bilim  insanlarından Bertrand  Mennesson, gezegenlerin  yüzeyini doğrudan-görüntüleyebilecek bir  teleskobun  (HabEx mission) bu  gökcisimlerinin  atmosferini  ve yüzey  şartlarını belirleyerek, bu yüzeylerde  (olası)  bio-aktivitenin  ortaya çıkarılabileceğini düşünüyor…  Öte-gezegenlerin  atmosferinin Dünyadan  görüntülenmesi  halen başarılmış durumda…!

Halen inşaası  devam  eden JWST, 6.5  metre  çapındaki  aynasıyla , sınırlı  optik  gözlem  kabiliyetinin  yanında, kızılötesi ışın  gözlemleri  yapacak…

LUVOIR (Large Ultraviolet, Optical and   Infrared   Telescope) konsepti grubunun  lideri Aki Roberge, bu kabiliyetin Samanyolundaki yıldızların  ve  gezegenlerin  oluşumunu inceleyebileceğini, gökadaların gelişim  haritalarının çıkarılabileceğini, evrendeki  ilk  yıldız  doğumlarına  ışık  tutulabileceğini  ve Kara  Delik  bölgelerine  nüfuz  edilebilceğini düşünüyor…

Bugüne  kadar Evrenin x-ışığı gözlemleri ( Süpernovalar, Kara Delikler, Gökada  ve Kara Madde  gözlemleri)   NASA’nın  Chandra x-ışını Gözlemevi ( Chandra X-Ray Observatory), Avrupa Uzay Ajansının (ESA)  XMM-Newton Gözlemevi  ve  NASA’nın NuSTAR  gözlemeviyle  gerçekleştirildi… Geliştirilecek  yeni teknolojilerle, Kara Deliklerin  yakın  bölgelerine  nüfuz  edilebileceği, Evrendeki madde  ağının  oluşumuna  ve   gökadaların  doğum ve  gelişme sürecine  ışık  tutulabileceği düşünülüyor…

Gökadalardaki  yıldızlar  hayret  verici miktarda “görünür  ışık”  yayımlamakta… Bilim  insanları artık  bilmekteler  ki, yayımlanan  bu  ışığın  en  az  yarısı çevredeki  toz  bulutları  tarafından bloke  edilmekte…Takiben,  kızılötesi  ışık  olarak tekrar-yayımlanmakta… Kızılötesi  ışımayı kapsamayacak gözlemler ile, oluşturulacak “resim”   yarım  kalmakta…!

Yeni-nesil  uzak-kızılötesi (far-infrared) teleskoplarla yapılacak gözlemlerle, araştırmacılar, yıldızları  doğuran  ortamları daha kapsamlı inceleyebilir… Kızılötesi gözlemler  uzaktaki  cisimlerin (su  araştırması  gibi) kimyasal yapılarını analiz etmek için de  önemli… Bu  kabiliyete sahip  bir  bir  teleskopla yaşam  sürecinin  farklı safhalarındaki yıldızların bu  safhalara  bağlı  olarak, içerdikleri elementler   daha  kapsamlı  olarak belirlenebilir…

JWST  ve ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) teleskoplarının  kabiliyet  alanına  giren uzak-kızılötesi  ışıklar Dünya  atmosferinden  geçerken  saptırılmakta… Bu  yüzden, kaliteli  bir  gözlem  için teleskobun uzayda konumlandırılması gerekli… NASA’nın Spitzer Uzay Teleskobu, üzerindeki bazı daha-kısa  dalgayı  gözleyebilen enstrümanları  çalışıyor olsa  da,  bu  ışık  bandındaki  gözlem kabiliyetini  kaybetmiş  durumda…!  Spitzer’in  hizmetten  alınmasından  sonra, uzayda uzak-kızılötesi gözlem  yapabilen araç  kalmayacak… NASA’nın  elinde  kalacak tek  araç, Boeing 747’ye  entegre   SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy)…

NASA’nın  gerçekleştirdiği  Fermi Gama Işını Teleskobu  ve  WISE (Wide Field Infrared Survey Explorer)  gibi   araçlar/görevler  mevcut olsa  da, bunlar  nisbeten  küçük  ölçekli programlardı… Bugün  üzerinde  çalışılan dört “teknoloji  geliştirme  projesi”  Hubble, JWST  ve WFIRST-AFTA’nın (Wide Field Infrared Survey Telescope-Astrophysics Focused Telescope Assets)     adımlarını  izleyecek büyük-ölçekli  programlar  olacak… Bu  gibi  büyük  ölçekli  programların  hayata  geçirilmesi birkaç-on  yıl  alabilir… Teleskopların  kullanıma  alınması 230’ların, hatta,  2040’ların ortalarını   bulabilir…!

Bu  konseptlerin  hayata geçirilmesinde  NASA’nın  dışındaki  grupların da  önemli  etkisinin  olacağı  hususu  bir  gerçek…

ABD’deki Ulusal Bilimler Akademisinin Ulusal  Araştırma  Kurulu ( National Academy of Sciences’ National Research Council), her  on  yılda  bir, gelecek  on  yılda astronomi  ve  astrofizikte  yönelinecek  (ve  haliyle,  devletin  fon  tahsis  etmesi  gereken) öncelikli hedefleri  belirlemekte… NASA’nın  halen  üzerinde  çalıştığı   JWST  ve  WFIRST-AFTA  bu  süreçle  belirlenmiş  projeler / programlar…

NASA’nın  koordine  etmekte  olduğu dört “konsept  grubu”, NASNRC’nin  karar  alabilmesi  için  gereken  “ ikna verisini”  oluşturmaya çalışacak…  Bu  “Evren-araştırması”  görevi  konseptlerinden  hangisinin   hayata geçirileceğini  zaman   gösterecek…

 

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=5f4OijPh9ak

http://www.space.com/31778-nasa-next-great-space-telescope.html

 

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s