Ceres’in keşfinin kısa tarihi…! (Short history of Ceres’ discovery…!)

 ramsden-circle

Ceres’in keşfinde  kullanılan teleskop. (Palermo  Gözlemevi-Sicilya)

(Kaynak: NASA/JPL-Caltech/Palermo Observatory/spacedaily.news)

Cüce gezegen Ceres, 1 Ocak 1801 gecesi  İtalyan astronom Giuseppi Piazzi tarafından, yıldızların  gökyüzündeki  pozisyonu  için  bir  katalok  çalışması  yaparken,  keşfeder… NASA’nın  Dawn aracının bu  gök  cismini  ziyaretinden  iki  yüzyıl  kadar  önce…!

O tarihte Palermo Gözlemevinin  direktörü  olan Piazzi  bu  keşfini  bir kitapçık yayımlayarak  duyurur…

Piazzi, farklı  rengi  ve  görünümüyle dikkatini  çeken  bu  gök  cismini takibeden  gecelerde  tekrar  gözlediğinde, gökyüzünde  bir  miktar hareket  ettiğini  belirler… Bu  cismin  bir  kuyrukluyıldız olabileceğini  düşünerek, meslektaşları Johann Elert Bode ve Barnaba Oriani’ye  teyid  ettirmek  ister…

Gözlemlerine  hastalanma  sebebiyle,  bir  süre  ara  veren Piazzi, takiben, bu gök  cisminin  izini  süremez…!

Bu  keşfin  gazetelerde  haber  olması  üzerine astronom Jerome de Lalande, Piazzzi’den  gözlem  verilerini  ister… Lalande’nin  öğrencilerinden  biri olan Johann Karl Burckhard, Pizzi’nin  keşfettiği cismin  bir  kuyrukluyıldız  yörüngesinden  ziyade  dairesel  bir  yörünge  izlediğini  belirler…

Titius-Bode  hipotezinin  mimarlarından  olan  Bode, Piazzi’nin  gecikmeli  ulaşan mektubuyla fazlasıyla  ilgilenir… BTitius-Bode  hipotezine  göre, gezegenler  Güneşten  belirli mesafelerde  yer  alan  yörüngelerde  mevcut  olabilirdi…

1781’de  keşfedilen  Uranüsün  yörüngesinin  bu  paterne  uyduğunun doğrulanmasından  sonra, Mars  Jüpiter  arasında  başka  bir  gezegenin  mevcut  olması  gerektiği  de hesaplanmaktaydı  ve  bu  (olası) gezegeni  keşfetmek  için  organize  araştırmalar  yapılmaktaydı…

Bode, Piazzi’nin  belirlediği  gök  cisminin araştırılan “kayıp  gezegen”le  uyuştuğunu  açıklar… (Daha  sonraki  dönemde  bu  görüş  geri  çekildi…)

Ayrı  bir  yörünge  hesabı  yapan  Oriani  de, “kayıp  gezegen”in  bulunmuş  olabileceğini ileri  sürer…

1801 ilkbaharına  kadar, meteorolojik  şartların  etkisi  ve  yörünge  pozisyonu sebebiyle, Ceres’i Piazzi’den  başka  gözleyen  olamaz…

Piazzi, tedbirli  davrandığı  bir  süreden  sonra, Temmuz 1801’de yörünge hesaplarını  kamuoyuna  açıklar… Keşfettiği  gök  cismine, Sicilya  Kralı  Ferdinand’a  ithafen  Ceres  Ferdinandea  adını  verir…  Ceres, Roma  dönemindeki  tanrıçalardan  birinin  adıdır…

Piazzi’nin  gözlem  verilerini  açıklamasından  sonra, 24  yaşındaki matematikçi Carl Frederich Gauss, üzerinde  çalıştığı  matematik  modellerini Ceres’e  uygulayınca diğerlerinden  farklı  bir  (olası)  pozisyon  belirler…

Astronom  Zach, bu veriyi  kullanarak, Ceres’i 7 Aralık 1801’de tekrar  gözlemler…!  Başka  gözleyenleri  takiben, Piazzi gezegeni 23 Şubat 1802’de  tekrar görebildi…

 

Gauss, Ceres’in  tekrar  gözlenmesini mümkün  kılsa  da, onun ne  tür  bir  gök  cismi  olduğu  sorusu  cevaplayamaz…!

Mart 1802’de, Heinrich Wilhelm Matthias Olbers, daha  sonra Pallas  olarak  adlandırılan ikinci  bir  )benzer) gök  cismini  keşfeder… Tarihin  en  önemli astronomlarından  biri  olan  William Herschel, Ceres   ve  Pallas’ın yeni  bir  gök  cismi  sınıfına   (asteroidler: yıldıza benzeyenler…)   ait  olduklarını ileri  sürer…

Piazzi, “asteroid” adlandırmasından  hoşlanmasa  da, bu  isim  astronomide (aile  olarak) kabul  görür…!

Bu  sınıf  gök  cisimlerinin  keşfi 1804’te  Juno’nun  ve  1807’de Vesta’nın  keşfiyle  devam  eder…

*       

Bugün, Mars  ile  Jüpiterin  yörüngeleri  arasında, değişik büyüklükte,  yüzbinlerce  asteroidin  mevcut  olduğu  biliniyor…

Uluslararası  Astronomi  Birliği (International Astronomy Union), Piazzi’nin  ölümünden  uzun  zaman  sonra,  2006’da,  Ceres’in “asteroid”  statüsünü (Plüton  ile  birlikte) “Cüce  Gezegen”  statüsüne  yükseltti…

Dawn  aracının  ziyaretinden  önce, Hubble  Uzay Teleskobuyla  yapılan  gözlemlerde (fotoğraf çekimlerinde) Ceres mavimsi  ve  düzgün-küre  bir  misketi   andırmaktaydı… Sanki  yüzeyinde  okyanusu  mevcuttu… Ancak, Dawn  aracının 2015’te  sağladığı  görüntülerden  Ceres’in yüzeyinin, çok  koyu  ve  bol  kraterli yapısıyla,  Ay’a  çok  benzediği  anlaşıldı…Dolayısıyla, “mavimsi  hayaller”  de  bir  anda  uçup gitti…!

Ceres’in  yüzeyinde, gözle  farkedilebilir, su  buzu  dahi  yoktu…! 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.youtube.com/watch?v=Ppe-Hu-Yo_Q

http://www.spacedaily.com/reports/Ceres_Keeping_Well_Guarded_Secrets_for_215_Years_999.html

 

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s