Kanat ucu girdapları kazaya yol açar mı…? (Can wing tip vortices cause accident…?)

wingtip_vortices_flyingindiancom

Kanat  Ucu  girdapları.

Milano-İstanbul  seferini  yapan  bir  uçağımız, 25  Nisan 2015  tarihinde, Atatürk  Hava  Limanına  hasarlı  bir  iniş  gerçekleştirdi…  Kamuoyunda  heyecan  ve  endişeye  yol  açan  bu  olayda  uçaktaki  97  yolcu  ve  mürettebattan  yaralanan  olmadı…

Basında, iniş  safhasında  motor  arızası  sebebiyle  meydana  geldiği  duyurulan (en  azından  bu  intiba  yaratılan)  bu  olayın  neden  meydana  geldiği  hususu, takibeden  saatlerde (ve  günlerde)  biraz  netlik  kazandı…

Bu  olayın  bilinen  tarafı, uçağın  piste  son yaklaşması  safhasında  sağa  yatması  sonucu,  piste  sağ  ana  iniş  takımı  ile  temas  etmesi  sebebiyle,  bu  iniş  takımının  kanat  bağlantı  bölgesinin hasarlanması… Meydana  gelen  bu  sağa  yatış  ve  çökme  sonunda  da,  sağ  motorun  ve  kanat  ucunun piste  sürtmesi…  Takiben  de  motor  yangınının  başlaması…

THY1878

Sağ Kanat  hasarı.

*

Bu  aşamada  pisti  pas  geçme  kararı  veren  pilot/pilotlar, motor yangınına  ve  iniş  takımı/kanat  hasarına  rağmen,   uçağı  ikinci  denemede  piste  indirmeyi  başardı… Ancak,  sağ  ana  iniş  takımının  görev  yapamaz  halde  olması  sebebiyle, uçak  pistin dışına çıkarak  durabildi…

Başta  da  belirttiğimiz  gibi, büyük  bir  şans  eseri  olarak,  yolcular  ve  uçuş  ekibi  bu kazadan  yara  almadan  kurtuldu…

Buraya  kadar  anlattıklarımızın çoğu,  şüphesiz,  bu  kazanın  sebepleri  değil…sonuçları… Şimdi  cevaplanması  gereken  soru,  bu  kazanın  neden  meydana  geldiği (root  cause)…

İç  ve dış  basında, aynı  piste bu  uçaktan  kısa  bir  süre  önce  inmiş  olan  başka  bir  uçağın  sebep  olduğu   girdapların (wing  tip  vortices),  takiben  inen  bu  uçağı  etkileyerek, onun  piste  kontrolsuz  bir  şekilde  çarpmasına  sebep  olmuş  olabileceği   ileri  sürüldü…

Şüphesiz,  bu  olasılık  kaza inceleme  heyeti  tarafından araştırılacak  ve bu  soru  cevaplanacaktır… 

Biz  burada, (bu  sitede  daha  önce  yayımlanmış  olan: “Kuşların V-formasyonunda  uçması”  konulu yazıda  da  değinilen) bu fiziksel (aerodinamik)  olayın  ne  olduğu  hususuna  biraz  ışık  tutmaya  çalışalım…

Kısaca, bir  uçak  kanadı, üzerinden (ve  altından)  geçen hava  akımlarının,  kanadın üst  ve  alt  yüzeylerinde  oluşturduğu  basınç  farkı  sebebiyle,  kaldırma kuvveti  sağlar… Kanadın  üst  yüzeyinde  oluşan  hava  basıncı  alt  yüzeyinde  oluşan  hava  basıncından  daha  küçüktür… Bu  durum (ortam)  da, kanadın  alt  yüzeyindeki (nisbeten)  yüksek  basınçlı  havayı,  kanadın  üst  yüzeyinde  oluşan daha  düşük  basınçlı  hava  ile  karışmaya  yönlendirir..

Kanat  ucu  girdapları, adından  da  anlaşılacağı  üzere, kanadın  iki  ucunda  ortaya  çıkar….Fotoğraftan  da  görüneceği  gibi,  bu  girdaplar, uçağın  arkasından  bakana  göre, sol  kanatta  saat  hareketi  yönünde,  sağ  kanatta  ise  saat  hareketinin  tersi  yönde  dönen  ve  çapı uçaktan  geriye  doğru  uzaklaştıkça  büyüyen (fakat  enerjisi/gücü  azalan) hava  akımlarıdır…

waketurbulence

Kanat  Ucu  Girdapları.

Kanat  ucu  girdapları  bir  uçak  için   arzu  edilmeyen  oluşumlardır. Enerji  kaybına  sebep  olurlar… Bu  sebeple, modern  tasarım  uçaklarda  bu  girdapların küçültülmesi  için,  kanat  uçlarında  bazı tasarım   tedbirleri  alınmaktadır…  Alınan  tüm  bu  tedbirlere  rağmen, kanat  ucu  girdapları  tam  olarak  giderilemez…

Kanat  ucu  girdapları uçağın  arkasındaki  bölgede  düşey  hava  akımlarına  ve türbülansa  yol  açarak, yaklaşmakta  olan  başka  bir  uçağın  ihtiyacı  olan  düzgün  hava  akımını  belirli  ölçüde  bozar… Bu  durum  da, girdapların  büyüklüğüne  ve  iki  uçak  arasındaki  mesafeye  de  bağlı  olarak, arkadaki  uçağın  kanadının  sağladığı  kaldırma  kuvvetinin  olumsuz  etkilenmesine,  başka  bir  deyişle,  arkadaki  uçağın kaldırma  kuvveti  kaybına  ve kontrolsuz  şekilde  yatış  yapmasına  sebep  olabilmektedir…

Bu  durum,  özellikle  piste  yaklaşmakta  olan  bir  uçak  için  tehlike  yaratabilmektedir…

Şüphesiz, uçağın  yatışına başka  şeyler  de  sebep  olabilir…

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://www.dailymail.co.uk/travel/travel_news/article-3055050/Plane-fire-makes-emergency-landing-skids-runway-Turkey-video-shows-blazing-sky-descent.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Wingtip_vortices

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s