“SpaceShip 2” kazası üzerine…!

 spaceshiptwo-explodes

“SS 2”nin parçalanma  anı.

(Kaynak: Spacedaily.com/NTSB)

Gerçi,  kaza  henüz  yeni…   Sebeplerini  sorgulamak  için  vakit  biraz  erken… Ancak, uzay  ilişkili  internet  (yurtdışı)  basınında  çıkan  haberlerin, özellikle  NTSB  ekibi sözcüsünün  de  katkısıyla, biraz   kafa  karıştırıcı  olması  bu  yazıyı yazmayı  gerekli  kıldı…

“Bu kaza  neden  meydana  geldi…”   sorusuna  cevap  aramadan  önce, “SpaceShip 2” (SS2)  yörünge-altı (sub-orbital)  uzay  aracını biraz  tanıtmakta  yarar  var…

Bu  araç,  önce  gökyüzünün  15.5  kilometre (50 000 feet)  yüksekliğine  taşıyıcı bir  uçakla (White Knight 2; WK 2)  taşınan, sonra  da, kendi  roket  motorunun  gücüyle  atmosferde 110  km  kadar  yüksekliğe  tırmanması  hedeflenen  “uçak-uzay  aracı  karışımı”  bir  araç… İki pilot tarafından  yönetilen  bu aracın altı  yolcu  kapasitesi mevcut…   Bu aracın  tasarımı “Scaled Composites”  firması  tarafından  yapılmış…İmalini  ise (Scaled Composites”in  de, o tarihte,  hissedarı  olduğu)  “The Spaceship Company”  gerçekleştirmiş… Bu  firma  bugün “Virgin  Galactic”in  bir  alt  kuruluşu… “SS2”nin  nihai  sahibi  ve  uçuranı  ise  “Virgin Galactic”… Kazaya  uğrayan “SS2”nin  adı “VSS (Virgin Space Ship) Enterprise”  idi… İkincisi  olacak “VSS  Voyager”in ise  imali  devam  ediyor… Uçuşa  2016’da hazır  olabilir…

“SS2”,  kazaya uğramasaydı,  “WK 2”den  ayrıldıktan bir süre sonra roketini  ateşleyecek,  sekiz saniye kadar sonra  da ses  hızını  aşacak  ve  saatte  maksimum 4200  km  (1.4 Mach) hıza  ulaşacaktı… Araç yaklaşık  70 saniyelik  uçuşu  ile  atmosferin sınırı  kabul edilen 110  km  kadar   yüksekliğe  çıkacaktı… Araç  kalkış yaptığı   piste   süzülerek (gliding)  inecekti….

Aracın yüksek  irtifada  ve  düşük  hızda pozisyon   kotrolu  ile  Dünyaya  geri  dönüşünü  mümkün kılacak  manevraları  için, “feathered  reentry  system”  adı  verilen, kumada  edilebilir  bir  kuyruk  sistemi  mevcuttu…  Bu  kazanın  meydana  geldiği  uçuşa  kadar, “SS 2” ellidört  test uçuşu  gerçekleştirdi… Bu uçuşun  onunda   “feathering”  sistemi  de kullanıldı…

“SS 2”nin  son  uçuşunda “naylon”  temelli  yeni  bir  tip  yakıt  kullanılmıştı… Meydana  gelen  kazadan  hemen  sonra (ve  doğal  olarak)  pek çok kişi, bu kazanın yeni  yakıtın patlamasından  dolayı meydana  geldiğini  düşündü… Yeni  yakıtın kullanıldığı  roket  motoru  yerde  yeterince  denenmemiş  olabilir  miydi…?

ABD’de  uçak kazaları  başta olmak  üzere tüm  ticari  taşımacılık  kazalarını  incelemekle  yetkili  NTSB (National  Transportation  Safety  Board)  bu kazaya  hızla  el  koydu  ve  incelemelerine  başladı… NTSB’nin ilk  tespitlerine göre, bu  kazadan  önce  yardımcı  pilot,   “feathering”  sisteminin  iki  aşamalı (iki  kumandalı)  çalışmasını  (zamanından  önce) başlatmıştı… Bu  durum  kokpitteki  video  kayıtlarından anlaşıldı… Bu  süreçte  birinci kumanda  sistemi  kilitten kurtarmak  için (kilit  mekanizmasını  açmak  için), ikinci  kumanda  ise sistemi  harekete  geçirmek  içindi… NTSB,  sistemin nihai  kumandasının nasıl  gerçekleştiğini henüz  belirlemiş  değil…  Ancak,  2  Kasım  2014  tarihi  itibariyle  belirlenmiş  olan  husus, “feathering”  sisteminin-bir  şekilde-  çalışmış  olması… Yine,  açıklamalarda  yeterince  vurgulanmasa  da, “feathering”  sistemi, “SS 2”nin  henüz yeterince yoğun  bir  atmosferde  uçuyorken çalışmış (açılmış)  olduğu  gerçeği… Bu da, aracın  kuyruk  bölgesinin  maruz  kaldığı  hava  direncinde  ani  artışa  sebep  olarak, bu  durum  için  tasarlanmamış  yapının  parçalanmasına  sebep olmuş  görünüyor…!

NTSB’nin  bu  konuda, (internet)  haber  sitelerine  de  aynen  yansıyan,  “yetersiz”  açıklaması  önce roket  moturunu-yeni  yakıtı,  sonra da  “SS 2”nin  ana  yapısını  -biraz- “olayın  faili”   durumuna  düşürmüştü… Son  açıklamalar durumu  biraz  netleştirdi…

Bu  son  gelişmelerle, gerek  tasarımcı,  gerek  üretici,  gerek   kullanıcı  Virgin Galactic  ve gerekse  Richard Branson  biraz  rahatlamış  olmalı…

Yararlanılan Kaynaklar:

http://en.wikipedia.org/wiki/SpaceShipTwo

http://www.space.com/17994-how-virgin-galactic-spaceshiptwo-works.html

http://www.space-travel.com/reports/Probe_of_US_spaceship_crash_may_take_year_999.html

http://www.space.com/27637-virgin-galactic-spaceshiptwo-crash-feather-system.html

http://www.space-travel.com/reports/Probe_of_US_spaceship_crash_may_take_year_999.html

 

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s