Dinozorları, gerçekte, ne yok etti…?

 two-suspects

(Kaynak: Donald Davis, NASA JPL/USGS/Universetoday.com)

“Universetoday.com”’da  23  Ekim  2014’te yayımlanan  bir  yazıda  bu  konu  sorgulandı…

Dünya    65.5  milyon  yıl  kadar  önce  bilinen  en  büyük kozmik  çarpmaya  maruz  kaldı… Çapı  10 km  kadar  olan  bir  asteroid  veya   kuyrukluyıldız  çekirdeği (nucleus) Meksika’nın “Yucatan”  (kıyı)  bölgesine  çarptı… Bu çarpma  esnasında  bölgede 180-200  km  çapında (Ay  yüzeyindeki “Copernicus”  kraterinin iki  katı  kadar  çapta…) bir  krater oluştu…  Bilim  insanları, uzun  yıllardır, Dinozorların yok  oluşunu bu  gökcismi  çarpması  ile  tetiklenen  doğa  olaylarına  bağlamaktaydı… Gerçekte  dinozorları  ve bir  çok  yaşam  formunu  bu  olay  mı  yok  etti…?  Bu  konudan  emin  olamayan  bir  kısım  araştırmacı, “başka  sebepler  mevcut  olabilir  mi”  sorusuna  cevap  aramaya  devam  etmekte… Bu  araştırmacıların  önde  gdenleri Hindistan’daki “Deccan  Traps”  oluşumuna  sebep olan  çok  büyük  volkan  patlamalarının  dinozorların  yok  oluşunun ana  sebebi  olabileceğini  düşünüyor… Bu  konudaki   bulgular, 19 Ekim 2014’te “Geological Society of America”nın  Vancouver  (Kanada)’daki toplantısında açıklandı…

Dinozorlar  Dünyanın  maruz  kaldığı   “kütle (halinde) yok  oluş”ların  en  iyi  bilinen   kurbanları  oldu… Bu yok oluş  ile  Dünyanın “Cratecous”  periyodu  sona erdi…)   (Bazı  bilim  insanları, insanlığın  yeryüzünde  varoluşunu  bu (şanslı) yok  oluşa  bağlamakta…!)   Bu  yok oluşun kara  parçalarında  ve denizlerde  yaşayan  büyük  kütleli  canlıların; karada  ve  suda  yaşayan böceklerin, bitkilerin  neredeyse  tümünün    (jeolojik  zaman  cetvelinde kısa  sayılacak  birkaç  milyon yılda) yok  olmasına  sebep  olduğu  düşünülüyor…

 “Cretaceous”  yok oluşun bir  “kozmik  çarpma”  sonunda  meydana  gelmesi   son   otuz  yıldan  beri  en  popüler açıklama  olarak  paylaşıldı…   Bu  teori 1980’de   baba-oğul  bilim  insanları Luis  ve Walter Alvarez  (ve  ekibi) tarafından ileri  sürümüştü… Çarpma  bölgesinden  toplanan  iridyum  numuneleri tarih  olarak “Cretaceous”  periyodunu işaret etmekteydi… Dünya  kabuğunda  nadiren  bulunan  iridyumla  göktaşlarında  sıkça  karşılaşılmaktadır… İridyum  miktarı  ile göktaşı  çarpması  arasındaki  ilişki  ilk olarak Apollo  astronotlarının  Aydan  getirdikleri  taşlardaın  analizi  ile  oluşturulmuştu… 1991’de, Arizona Üniversitesinden araştırmacı   Alan Hildebrand “Chicxulub”  adı  verilen  dev  kraterin keşfedildiğini  duyurdu… Başka  araştırmacılar da, Meksiak  ve  Haiti’de bu  çarpmaya  yönelik  başka  bulguları açıkladı… Bu  çarpma  teorisini  savunanlara  göre,  gökyüzüne  saçılan tozların  oluşturduğu bulutlar Dünyanın  aylarca, hatta onyıllarca, “çarpma  kışı”  yaşamasına  sebep olmuştu… Küresel  ekosistemin  çökmesi  ile “kütle halinde  yok  oluş”  kaçınılmaz  oldu… Araştırmacılar,  yine  de, çarpmayı  takibeden olayları  belgelemek  için yeterli  delil  bulmada  zorlandı…

“Alvarez”lerin  teorisine  şüpheyle  yaklaşan   araştırmacı Gerta  Keller (Princeton Universitesi  Yer  Bilimleri  Bölümü), yaptığı  araştırmaların  sonunda, “Chicxulub”  çarpmasının “kütle  halinde  yok oluş”tan  120 000  yıl  kadar  önce  meydana  geldiği  sonucuna  vardı…  2011’de yayımladığı  makalesinde, “Cretecaous”   kütle  yokoluşunun  gök  çarpma kraterleri ile  ilişkilendirilemediğini  ileri  sürdü… Jeologların birçok  büyük  çarpma  krateri  üzerinde  yaptığı  araştırmalarda,  bu  kraterlerin fosil delilleri  ile doğrudan  ilişkileri kurulamadı…Yine de, beş  büyük “kütle  yok  oluşunun”  dördünün volkanik  patlamalar  ile  işkili   olabileceği  görüldü…

Hindistanda  keşfedilen  ve  “Deccan Trap”   adı verilen yüzey  oluşumları 3500  metre  kalınlığında  katılaşmış  lav  tabakalarıdır…  Araştırmacılar  bugün Fransa’dan  daha  büyük  bir  alanı  kaplayan  bu  oluşumun geçmişte  üç  kat  daha  büyük  bir  alanı  kapladığını, bu oluşumun Dünyanın  yaşadığı  en  büyük  üç  volkanik patlamanın sonunda  oluştuğunu   ileri  sürdü… Araştırmacılara göre, bu patlamalardan  en  büyüğü “Cretaceous” döneminin  sonundan 250 000  yıl  önce  meydana  gelmişti…

 Deccan-Traps

Resimdeki mavi  alan “Deccan Trap”  bölgesi.

(Kaynak: CamArchGrad, English Wikipedia Project/Universetoday.com)

Böyle  bir  süper patlamanın  doğuracağı  sonuçları  anlamak açısından  bir  örnel   “Laki”  volkan  patlamasıdır…  1783-84’te   meydana  gelen ve  sekiz  ay süren  “Laki” (İzlanda) volkan  patlaması  esnasında akan  lavın kapladığı  alan 14.2 kilometrekare  ve  atmosfere saçılan zehirli  sülfür  dioksit  gazının  miktarı 122 000 ton  kadardı… Bu  patlama sonunda  ada halkının  dörtte  biri  ile  büyük-küçük  baş  hayvanlarının  yarısı  öldü… Avrupa  ve  ABD  tarihinin  en  sert kışını  yaşadı… Küresel  iklim  onlarca  yıl  olumsuz  etkilendi… Bu küresel olayın  sebep olduğu  kuraklık ve  kıtlık  sebebiyle milyonlarca  insan  açlıktan  öldü… Araştırmacılara göre,  “Deccan Traps”ı  oluşturan  patlamaların 1.5  milyon  kilometrekare  lav  ile 6500-17000 gigaton (6.5-17 trilyon  ton)  sülfür  dioksit  açığa  çıkarmış  olmalı…

“Deccan Traps”  patlamalarının atmosfere  çok  miktarda  karbon  dioksit gazını  da  pompalamış  olmalı…Kısaca,  bu  dönemde, Dünya  üzerindeki  canlılar  aşırı  soğuk  kışı  ve  aşırı  sıcak  yazı  ardarda  yaşamış olmalı…

Bilim  insanları,  dinozorları  da  kütle  halinde  yok  eden  “kütle yok  oluşu”nun  sebeplerini,  bir  süre daha,   araştırmaya  ve  tartışmaya  devam  edecek  görünüyor… Tartışılmayacak  bir  husus  varsa,  o  da, dinozorların  200+  milyon  yıl  kadar süren  uzun  ve  mutlu  yaşamlarının  sonunda, ardarda  gelen  ve  pek  kurtulma  şansı  olmayan dönemleri  yaşamak  zorunda kalmalarıdır…

smiling-t-rex-dinosaur

Yararlanılan Kaynak:

http://www.universetoday.com/115559/questioning-the-impact-theory-what-really-killed-the-dinosaurs/#more-115559

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s